Obraz zaprezentowany w Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu w 1909 roku.

Za tę pracę malarz otrzymał tytuł Wolnego Artysty Akademii.


Levitt, student Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu w latach 1902–1909, otrzymał oficjalny tytuł artysty w 1909 roku za obraz „Ostatnie przywołania”. W tym dziele malarz skondensował psychologiczny realizm Riepina, którego był uczniem, poezję symboliki Srebrnego Wieku oraz barwne malarstwo pejzażowe Lewitana. Siedząca postać, niewątpliwie samego artysty, nawiązuje do medytacyjnej pozy z obrazu „Chrystus na pustyni” Iwana Kramskoja (1872). Człowieczeństwo Chrystusa było jednym z głównych tematów malarzy wędrownych, którzy widzieli w nim nie Boga wcielonego, lecz obraz prześladowanego sprawiedliwego. Levitt, idąc za przykładem Dürera, umieszcza człowieczeństwo w centrum swojej twórczości, owładnięte wątpliwościami i zmuszone do wyboru między niebiańską miłością a pokusą. Te dwie postacie były pierwotnie widoczne na obrazie, o czym świadczy ówczesna reprodukcja. Malarz przerobił swoje dzieło, nadając mu głębszy, bardziej enigmatyczny sens. Usuwa muzę, prawdziwą Beatrycze, która zaprasza go do wzniesienia się, wspaniałym pejzażem w odcieniach błękitu, otwierającym się na nieskończoną perspektywę. Ideał przekształca się w nieskończoność. Pozostaje tylko mężczyzna, z pustym spojrzeniem, dręczony myślą rzutowaną na wizerunek tej nagiej kobiety, której twarzy nie widać.

Ta zmiana, dokonana ręką artysty, nadaje dziełu rzadką, dramatyczną głębię, podkreśloną samotnością dwóch postaci, które unikają się nawzajem, jak w obrazie Wasilija Pierowa „Topielica” (1867). Obraz Levitta to prawdziwa malarska medytacja, ikona odzwierciedlająca wszystkie wpływy minionego stulecia. Pod wieloma względami można go postrzegać jako ilustrację Dostojewskiego dramatu człowieka konfrontującego się z cierpieniem.

Pochodzenie:
Kolekcja rodziny Drummond Hamilton, Paryż
Kolekcja prywatna, Paryż ( Desa 19.10.2023, poz. 34)

Maurycy Gottlieb był jedną z najzdolniejszych postaci polskiego malarstwa XIX wieku . Urodzony 21 lutego 1856 roku w Drohobyczu, wówczas w austro-węgierskiej prowincji Galicja (obecnie Ukraina), pochodził z kulturalnej i zamożnej rodziny żydowskiej, wyczulonej na intelektualne i artystyczne prądy swoich czasów..


Po początkowym wykształceniu artystycznym we Lwowie, Gottlieb kontynuował naukę w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, a następnie dołączył do pracowni znanego polskiego malarza Jana Matejki w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Pod wpływem tego mistrza malarstwa historycznego rozwinął w sobie wyostrzone poczucie kompozycji i wyraźny gust w tematyce o znaczeniu narodowym i duchowym.

Pomimo niezwykle krótkiej kariery, Gottlieb wykazał się niezwykłą dojrzałością artystyczną. Jego styl łączył tradycję akademicką odziedziczoną po mistrzach z osobistą wrażliwością, przesiąkniętą melancholią i introspekcją. Jego portrety, często nacechowane wielką wrażliwością psychologiczną, ujawniają subtelną dbałość o ekspresję i życie wewnętrzne portretowanych osób.

„Portret kobiety z kryzą” powstał w ostatnim roku życia Maurycego Gottlieba. Delikatne detale obrazu odzwierciedlają delikatną naturę modelki, której bezpośrednie spojrzenie i jasna cera są podkreślone przez transparentność szkliwa. Dzieło to nawiązuje do portretów dawnych mistrzów, takich jak Rembrandt; malarz tworzy uderzająco realistyczny portret.

Maurycy Gottlieb zmarł przedwcześnie w 1879 roku w Krakowie, w wieku dwudziestu trzech lat

Pochodzenie:
Kolekcja Alaina de la Horbe (odziedziczona przez obecnego właściciela)
Kolekcja prywatna, Paryż

Przedstawione dziecko to malarz Alain de la Horbe, który dobrze znał Terlikowskiego.

Alain de la Horbe poświęca rozdział Terlikowskiemu i przywołuje historię powstania jego portretu w swojej książce „Mémoires d'Outres-Tubes”, wydanej przez Mont Pagnote w 1978 r.

„Zanim namalowałem jego portret, on namalował mój w 1919 roku.

Zanim osiedlił się w stolicy, gdzie moi rodzice poznali go w 1913 roku na imprezie charytatywnej, podróżował po świecie. Mówiono, że uciekł z domu w wieku około 14 lat. Sprowadzony z powrotem do rodziny, uciekł ponownie kilka lat później. Tym razem na dobre. Był prawdziwym żartownisiem, a w jego opowieściach trudno było oddzielić prawdę od fikcji. Twierdził, że podróżował, często pieszo, po Europie, nocując w burdelach, gdzie znajdował nocleg, jedzenie i wszystko inne, płacąc składki portretami kobiet. Osiadł w Paryżu, mieszkał przy rue de la Grande Chaumière w małym, podupadłym mieszkaniu, żonaty z Polką, która twierdziła, że jest Żydówką, choć nie wyglądała na Żydówkę. Ojciec dwóch synów, Włodka (1907) i Tiki (1909). Po 1914 roku miał pracownię przy rue des Petits-Champs. W 1918 roku stracił najstarszego syna na hiszpankę w ciągu zaledwie kilku. W kolejnych latach, około 1921 roku, od razu zakochał się w Jeanne, córce polityka Georges'a Leyguesa i żonie Amerykanina. Oboje rozwiedli się, aby się pobrać. Pamiętam, jak spotkałem go w 1927 roku przy drodze, malującego, podczas gdy kilku kolegów z klasy, moja matka i ja jeździliśmy na rowerach po wsi w pobliżu Nicei. Spotkałem go ponownie w Paryżu w 1931 roku; byłem wtedy na pierwszym roku w Louis-le-Grand. (fragment str. 67-68).

Eugène Ebiche był polskim malarzem i grafikiem urodzonym w Lublinie w 1896 roku. W wieku szesnastu lat wstąpił do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie studiował pod kierunkiem Jacka Malczewskiego i Wojciecha Weissa. W 1922 roku wyjechał do Paryża, gdzie otrzymał stypendium rządu francuskiego. Osiadł na Montparnasse i związał się z Chaïmem Soutine'em, Louisem Marcoussisem, Moise Kislingiem, Henrim Haydenem i Eugène'em Zakiem. Artystę wspierali marszandowie Leopold Zborowski i Georges Bernheim. Ebiche powrócił do Krakowa w 1939 roku i został profesorem rysunku w Akademii Sztuk Pięknych. W latach 1950–1969 był profesorem malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Malarz brał udział w Salonie Jesiennym w 1925 roku i Salonie Niezależnych w 1926 roku. Wystawiał również w Krakowie, Belgii, Szwajcarii i Anglii. W 1933 roku wziął udział w Międzynarodowej Wystawie College Art Association w Nowym Jorku. Ebiche aktywnie uczestniczył w życiu artystycznym swoich czasów i wystawiał liczne prace zarówno we Francji, jak i za granicą. W 1960 roku otrzymał nagrodę Fundacji Solomona R. Guggenheima w Nowym Jorku. Dzieła malarza znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych w Warszawie i Krakowie.
Eugène Ebiche stworzył to dzieło około 1930 roku. Chaïm Soutine wywarł na niego ogromny wpływ w pejzażach, portretach i martwych naturach. Podobnie jak Soutine, Eugène Ebiche był przede wszystkim kolorystą. Drzewo w centrum, którego gałęzie i pień zdają się poruszać, jest skomponowane zarówno w ciepłych (pomarańczowy, żółty, brązowy), jak i chłodnych (zielony, niebieski, szary) barwach. W tym pejzażu, najprawdopodobniej namalowanym w południowej Francji, artysta stawia na kolor i oddanie światła.

E. V.

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Paryż

Obraz ten powstał w okresie, gdy malarz mieszkał w Brazylii.

Wystawiany:
Sztuka polska we Francji, Troyes i jego malownicze zakątki, Władimir de Terlikowski, 17-28 maja 1918 r., Ratusz w Troyes, nr 11.

Pochodzenie:
Kolekcja Alaina de la Horbe (odziedziczona przez obecnego właściciela)
Kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
Kolekcja André Pigeleta (odziedziczona przez obecnego właściciela)
Kolekcja prywatna, Paryż


Tadé Makowski, urodzony jako Józef Tadeusz Makowski, był polskim malarzem, rysownikiem, ilustratorem i grafikiem Szkoły Paryskiej. Urodził się w 1882 roku w Oświęcimiu. Po rocznym uczęszczaniu na kursy filozofii, w latach 1903–1908 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Jana Stanisławskiego i Józefa Mehoffera.

W 1908 roku wyjechał do Paryża, aby kontynuować studia i postanowił osiedlić się tam na stałe. Uczęszczał do kubistycznych malarzy Montparnasse'u, takich jak Gleizes, Metzinger, Léger, Archipenko, Kickert, Mondrian i Alma. Na początku I wojny światowej malarz udał się do Bretanii z Władysławem Ślewińskim. W okresie międzywojennym Makowski odwiedził Francję. Artystę wspierała marszandka i galerzystka Berthe Weill, która w latach 1920–1926 zapraszała go na wszystkie swoje wystawy. Zmarł w 1931 roku w Paryżu.

Na początku swojej kariery Tadé Makowski pracował jako malarz pejzażowy. Po przeniesieniu do Paryża studiował u Puvisa de Chavannesa i Cézanne'a. Do lat 20. XX wieku eksperymentował z wieloma stylami artystycznymi, zwłaszcza kubizmem, koncentrując się głównie na pejzażach i martwych naturach. Henri Rousseau (Le Douanier Rousseau) i Marcel Gromaire byli dla niego źródłem inspiracji w określonych momentach życia. Kiedy zaczął podróżować po Francji, malował portrety i sceny z codziennego życia na wsi w stylu naiwnego realizmu. Dzieciństwo i upływ czasu były powracającymi tematami, podobnie jak muzyka, święta ludowe i świat pracy. W miarę dojrzewania stylu Makowski zaczął upraszczać formy i geometryzować postacie. Makowski stworzył repertuar form symbolicznych. Dzieci, przypominające marionetki, często pojawiają się w jego obrazach, które nazywał „maskaradami”. Używa ich, aby wyrazić czas i życie, jego radości i smutki. Malarz łączy w swoich dziełach liryzm i realizm, czasami w ciemniejszych, a czasami łagodniejszych tonacjach.

Makowski brał udział w Salonie Niezależnych w 1913 roku. Od 1920 roku regularnie wystawiał w galerii Berthe Weil. Niektóre z jego prac znajdują się w paryskim Centre Pompidou, a także w Polsce, w Muzeum Narodowym w Warszawie.


Obraz zatytułowany „Pejzaż z domami w Normandii” Tadé Makowski podarował swojemu przyjacielowi André Pigeletowi. Ernest Félix André Pigelet, brat Marie Pigelet (urodzonej w Gien w 1887 roku, zmarłej w Paryżu w 1957 roku), był drukarzem w Orleanie. André Pigelet, zapalony miłośnik sztuki, był blisko związany z kręgiem artystów i pisarzy; prowadził salon w Orleanie i gościł osobistości literackie i artystyczne swoich czasów. Marie Pigelet, siostra André Pigeleta, przedstawiła Tadé Makowskiego swojemu bratu, a między nimi rozwinęła się przyjaźń. André Pigelet często gościł malarza. Ten obraz artysta podarował swojemu przyjacielowi drukarzowi podczas jego pobytu w Orleanie.

Pochodzenie:
Dawna kolekcja Marie Pigelet (odziedziczona przez obecnego właściciela)
Kolekcja prywatna, Paryż

Akwarela „Kąpiel” nawiązuje do obrazu „Kąpiel” z 1930 r., znajdującego się w Muzeum Narodowym w Warszawie pod numerem inwentarzowym MPW 419 MNW.

Jak wskazuje dedykacja - Tadé Makowski podarował ją swojej przyjaciółce Marie Pigelet.

Marie Pigelet (ur. 1896, zm. w Neuilly-sur-Seine w 1987) była malarką i bliską przyjaciółką Tadé Makowskiego. Oboje należeli do grupy francuskich i zagranicznych artystów, którzy spotykali się w Paryżu, aby wspólnie pracować, prawdopodobnie w pracowni Le Fauconniera, gdzie Makowski poznał Marcela Gromaire'a. Guillaume Apollinaire w swojej książce *Les Peintres cubistes* (Paryż, 1913) określił ten styl artystyczny jako „kubizm fizyczny”. Malarstwo Marie Pigelet z lat 30. XX wieku jest bliskie stylowi jej przyjaciół Gromaire'a i Makowskiego. Zgłębiała również „kubizm fizyczny”, traktując rzeczywistość w kategoriach objętości i stosując prostoliniowe pociągnięcia pędzla; często malowała z Tadé Makowskim.

Jako bliska przyjaciółka Tadé Makowskiego i w imieniu Towarzystwa Przyjaciół Makowskiego, Marie Pigelet udała się do Polski, aby podarować Muzeum Narodowemu w Warszawie portret Makowskiego pędzla Marcela Gromaire'a, namalowany w 1931 roku. O tej darowiźnie wspomina Władysława Jaworska w Biuletynie Muzeum Narodowego w Warszawie z 1960 roku. Pisze:

„Portret został podarowany Muzeum Narodowemu w Warszawie z inicjatywy Gromaire’a przez pannę Marie Pigelet, reprezentującą Towarzystwo Przyjaciół Makowskiego, założone w Paryżu w 1932 roku po śmierci artysty. Do portretu dołączono list od panny Pigelet, który stanowił akt darowizny na rzecz Muzeum. W liście znajdowała się adnotacja: „Aprobuję decyzję panny Pigelet i bardzo się cieszę, że ten obraz trafi do Polski, aby dołączyć do obrazów mojego starego przyjaciela Makowskiego, pana Gromaire’a”.

W Biuletynie Muzeum Warszawskiego, Władysława Jaworska, „Gromaire w Muzeum Narodowym w Warszawie”, t. 1, nr 1-2, 1960, s. 21, 22

Pochodzenie:
Dawna kolekcja Gustave'a Coquiota

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Paryż

(stan zachowania: uszczerbki i pęknięcia w prawym dolnym rogu)

Pochodzenie:
Paweł Debraux
Teresa Rozalie Dreyfus Gompel i jej wnuk Gilles Dreyfus, Monako

Praca ta zostanie włączona do „Tomu IV i dodatków do tomów I, II i III” Katalogu dzieł Mojżesza Kislinga, który jest obecnie przygotowywany przez Marca Ottaviego.

Kupującemu zostanie wydany certyfikat wystawiony przez Pana Marca Ottaviego w dniu 26 lutego 2026 r.

Pomnik wojenny upamiętniający wojnę 1914–1918 został zbudowany w Forges et Chantiers proj. M. Rimbaud i odsłonięty 11 listopada 1924 roku.

W latach 1943–1944 niemieckie wojska okupacyjne nakazały częściowe zniszczenie pomnika, gdyż znajdujący się nad nim posąg uniemożliwiał normalne manewrowanie pobliskim bateriom przeciwlotniczym.

Mojżesz Kisling jest jednym z najbardziej charakterystycznych polskich malarzy, rysowników i grafików Szkoły Paryskiej. Urodził się w Krakowie w 1891 roku. Jego ojciec wysłał go na studia inżynierskie, ale Kisling opuścił szkołę, aby studiować w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Józefa Pankiewicza. Przybył do Paryża w 1910 roku i uczęszczał do pracowni artystów Montparnasse'u, takich jak Picasso, Braque, Derain, Juan Gris i Modigliani. Od 1912 roku wspierał go marszand Adolphe Basler. Podróżował do Céret i Belgii. Zaciągnął się do Legii Cudzoziemskiej podczas I wojny światowej, gdzie został ciężko ranny. Wkrótce potem uzyskał obywatelstwo francuskie. Po wojnie malarz zaczął podróżować do Hiszpanii i Prowansji, gdzie odniósł sukces. W 1935 roku Kisling wyjechał do Holandii i znalazł się na niemieckiej liście skazanych na śmierć za działalność antyhitlerowską. Schronił się we Francji, w swojej posiadłości w Sanary, a następnie w Stanach Zjednoczonych, w Nowym Jorku. Po wojnie powrócił do Paryża. Zmarł w 1953 roku w Sanary.

Kisling aktywnie uczestniczył w życiu artystycznym swoich czasów. Wystawiał w Salonie Tuileries, Salonie Jesiennym i Salonie Niezależnych. Był wybierany na Biennale w Wenecji w 1921 i 1932 roku. W 1941 roku wystawiał w Whitney Museum w Nowym Jorku. Jego pierwsza wystawa indywidualna miała miejsce w 1919 roku w Galerie Druet w Paryżu. Regularnie wystawiał w Paryżu i na arenie międzynarodowej: w Monachium (1927), Marsylii (1940) i Los Angeles (1942). Jego prace znajdują się w muzeach takich jak Brooklyn Museum, Musée d'Art Moderne de Paris i Chimei Museum na Tajwanie.

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Paryż

Stan zachowania: uszczerbki i plamy od wilgoci

Wystawiany:
Wystawa malarstwa i rzeźby, Taverny, 1960. (III nagroda)

Bibliografia:
Marie Boyé-Taillan pod kierunkiem Gisèle Rozenbaum i Édith Chomentowski, David Garfinkiel School of Paris, Paryż, wydania ESKA, 2006, reprodukcja s. 43.


David Garfinkiel (1902-1970) urodził się w Radomiu. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i Warszawie pod kierunkiem Józefa Pankiewicza i Artura Markowicza. Był blisko związany z kapistami, takimi jak Jan Cybis. Brał udział w wystawie w Warszawie w 1931 roku. W następnym roku przybył do Paryża, gdzie w kawiarniach Montparnasse, La Rotonde i Le Dôme odkrył paryską awangardę artystyczną. Po wybuchu wojny osiedlił się w Lyonie, gdzie wystawiał w 1942 roku. Chociaż Garfinkiel żył w warunkach półukrycia, nadal malował, a nawet wystawiał swoje prace. Stworzył również liczne projekty dla lyońskiego przemysłu jedwabniczego. Po wyzwoleniu wrócił do Paryża w 1946 roku. Jego rodzina w Polsce zaginęła, jego pracownia została splądrowana, a duża część jego prac zaginęła. Ale życie toczy się dalej i Garfinkiel otwiera studio fotograficzne w Belleville, które służy mu również jako pracownia malarska. Maluje i rysuje niestrudzenie, uczestnicząc w licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych. W 1958 roku Miasto Paryż nabywa „Exodus” z Galerii Zak. Bierze udział w wielu salonach. W październiku 1960 roku David Garfinkiel bierze udział w IV Wystawie Malarstwa i Rzeźby w Taverny i zdobywa trzecią nagrodę za prezentowany tu obraz „Pejzaż z Sekwany i Marny”.
W 1970 roku nagle umiera.
W 1972 roku w Salonie Niezależnych odbywa się retrospektywa. Inne wystawy odbywają się w różnych galeriach oraz w Bibliotece Polskiej w Paryżu na Wyspie Świętego Ludwika. Krytycy byli wrażliwi na gęstość jego twórczości. Dla Waldemara-George’a, „kiedy Garfinkiel przybył do Francji w 1932 roku, młody adept Szkoły Paryskiej usiłował zgłębić odwieczne sekrety francuskiego malarstwa. Nie szukał stylu. Studiował prawa koloru… nikogo nie naśladował. Stworzył swój własny świat, swoją prywatną domenę”. Edouard Roditi zauważył „jego radość życia i całkowicie osobistą zmysłowość malarską; i to właśnie te ostatnie cechy odróżniają malarstwo Garfinkiela nie tylko od udręczonej twórczości Soutine’a, którego podziwiał, ale także od twórczości wielu innych, mroczniejszych malarzy Szkoły Montparnasse’u”.

Pochodzenie:
Kolekcja Durand-Ruel
Kolekcja prywatna, Paryż
Kolekcja prywatna, Francja

Wystawiany:
Eugène Zak (1884-1926), wystawa retrospektywna, Paryż 1927, nr 16.
Samtida Konst I Polen, Malmö, 1930, reprodukcja s. 107.

Bibliografia:
Martinie H.-A., Eugène Zak (1884-1926), „Sztuka i dekoracja”, 1926, reprodukcja s. 160.
Jaloux E., Eugène Zak, „L’Amour de l’art” 1927, nr. 5, reprodukcja s. 15. 168.
Zahorska Stefanja, Eugenjusz Zak, Gebethnera i Wolffa edition, Warsaw, 1927, (reproduced).
Mourey G. Paris, Eugène Zak, „The Studio”, tom 95, 1928, reprodukcja na s. 359.
Schürer O., Zu den Bildern von Eugen Zak, „Die Kunst”, tom. 57, 1928, reprodukcja s. 57, 1928. 77.
Maximilien Gauthier, artyści żydowscy, Eugène Zak, wydanie Le Triangle, 1932, (reprodukcja) i wzmianka o pochodzeniu (Kolekcja Duranda-Ruela).
Eugeniusz Żak (1884-1926), Barbara Brus-Malinowska, 18 grudnia 2003 - 29 lutego 2004, Muzeum Narodowe w Warszawie, reprodukcja pod nr 249, s. 23. 172.


Eugène Zak, z domu Eugeniusz Żak, był polskim malarzem i rysownikiem Szkoły Paryskiej. Urodził się w Mogilnie w polskiej rodzinie żydowskiej. Jego ojciec był inżynierem kolejowym i zmarł w 1892 roku. Po jego śmierci matka zabrała go do rodzinnej Warszawy, gdzie rozpoczął studia biznesowe i zaczął rysować.

Eugène Zak przybył do stolicy Francji w 1902 roku w wieku osiemnastu lat. Wstąpił do École des Beaux-Arts w pracowni Jeana-Léona Gérôme'a. Kilka miesięcy później malarz kontynuował naukę w Académie Colarossi w pracowni Alberta Besnarda.

W 1903 roku Eugène Zak wyruszył w podróż do Europy. Odwiedził Włochy, Rzym i Florencję, a następnie przybył do Monachium, gdzie uczęszczał na zajęcia u Antona Azbe w prywatnej szkole artystycznej.

W następnym roku powrócił do Paryża i zaczął wystawiać w Salonie Jesiennym. Eugène Zak odbył kilka podróży do Bretanii w latach 1906 i 1907, odwiedzając m.in. Pont-l'Abbé i Douarnenez.

Eugène Zak zaprzyjaźnił się z wieloma krytykami, pisarzami i marszandami, takimi jak André Salmon, Guillaume Apollinaire, Adolf Basler i Waldemar George. W 1911 roku zamieszkał u Romana Kramsztyka w Audierne, został jednym z członków-założycieli Towarzystwa Artystów Polskich w Paryżu i wynajął pracownię przy rue Campagne-Première 17 na Montparnasse. Wśród jego sąsiadów byli polscy artyści, tacy jak Władysław Skoczylas, Jan Rubczak i Gustaw Gwozdecki.

W 1912 roku Zak uczył w prywatnej szkole „La Palette”, a jego uczniem był Mojżesz Kisling. W tym samym roku artysta wyjechał na południe Francji; szczególnie upodobał sobie Vence, Saint-Paul i Cagnes-sur-Mer. Później poślubił Jadwigę Kon, malarkę z rodziny żydowskiej; po śmierci męża prowadziła ona Galerie Zak przy Rue de l'Abbaye.

Eugène Zak wrócił do Polski w 1916 roku i zamieszkał z żoną i dzieckiem w Częstochowie, rodzinnym mieście swojej żony. Malarz był jednym z założycieli grupy „Rytm” w 1921 roku. Następnie udał się do Berlina, na zlecenie architekta Fritza Augusta Breuhausa, aby udekorować jego rezydencję; towarzyszył mu Roman Kramsztyk. Artysta powrócił do Paryża w 1923 roku i zamieszkał w Hôtel Médical przy rue Faubourg St. Jacques 28, podobnie jak jego koledzy malarze Marc Chagall i Zygmunt Menkes. Eugène Zak zmarł 15 stycznia 1926 roku na zawał serca.

Eugène Zak wystawiał w Salonie Jesiennym w latach 1904–1928, w Salonie Tuileries w latach 1924–1926 oraz w Salonie Narodowym Société Nationale des Beaux-Arts. Uczestniczył w wystawach Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, wystawiał w Polsce (Zapokane, Warszawa) oraz w Paryżu w galeriach Druet i Devambez.


Obraz „Kąpiąca się”, namalowany przez Eugène’a Zaka w 1925 roku, wpisuje się w tradycję artystyczną głęboko naznaczoną nowoczesną interpretacją mitu Wenus, postaci narodzonej w starożytności i ponownie nawiedzanej w okresie renesansu. Eugène Zak czerpał inspirację w szczególności ze starożytnych rzeźb przedstawiających Wenus wyłaniającą się z kąpieli i niewątpliwie podziwiał słynną kompozycję Sandra Botticellego „Narodziny Wenus”, znajdującą się w Galerii Uffizi we Florencji, podczas swojego pobytu we Włoszech w 1903 roku. Zainspirował się tą mitologiczną ikonografią, zakorzenioną w kulturze grecko-rzymskiej, ale zachował jedynie centralną postać, aby rozwinąć poetycką, nowoczesną i osobistą wizję. Eugène Zak czerpał również inspirację z estetyki Puvis de Chavannes i malarzy nabistów, umieszczając postać na pierwszym planie pejzażu, gdzie brak perspektywy jedynie wzmacnia wizualną siłę pojedynczej postaci.

Postać kobieca, ukazana w kontrapoście, ukazuje kołysanie ciała w dwóch przeciwnych kierunkach, co stwarza wrażenie ruchu i nadaje scenie niemal choreograficzny dynamizm. Zak nie waha się stosować pewnych zniekształceń anatomicznych, zwłaszcza w ułożeniu ramion czy pochyleniu głowy z włosami w stylu weneckim, co przyczynia się do stylizacji postaci. Natura nie jest przedstawiona realistycznie; malarz przedstawia wyidealizowany, ponadczasowy akt, posługując się poetyckim i osobistym językiem.

Paletę barw charakteryzują delikatne tony, w których subtelnie niuansowane błękity, szarozielenie i róże łączą się z finezją. Malarz umiejętnie dba o harmonię linii i barw, tworząc niezwykle spójną estetycznie całość. Poprzez warstwowe nakładanie laserunków artysta nadaje pigmentom głębię i świetlistość: farba wychwytuje i odbija światło, tworząc subtelne wibracje tonalne i efekty fakturowe, powiązane z różnicami w pociągnięciach pędzla.

Obraz ten, o niezwykłym pochodzeniu i znany wcześniej jedynie z czarno-białej reprodukcji, stanowi prawdziwe ponowne odkrycie arcydzieła artysty.

Pochodzenie:
Dar artystki dla Raymonda Lefebvre'a;
Kolekcja prywatna, Paryż

Wystawiany:
Salon Jesienny, 1920

Mela Muter była francusko-polską malarką i rysowniczką Szkoły Paryskiej. Maria Melania Kingsland urodziła się w Warszawie w zamożnej polskiej rodzinie żydowskiej. Studiowała w warszawskiej Szkole Rysunku i Malarstwa dla Kobiet. W 1901 roku przybyła do Paryża wraz z mężem, Michałem Muttermilchem, i zapisała się do Académie Colarossi, a następnie do Académie de la Grande Chaumière. Do 1902 roku stała się prominentną postacią na Montparnasse’ie i paryskiej scenie artystycznej, regularnie wystawiając swoje prace w Paryżu. Jej wczesne prace to symbolistyczne pejzaże i portrety, zanim przesunęła się w stronę stylu ekspresjonistycznego. Jej pejzaże z Południa są inspirowane twórczością Cézanne’a, szczególnie w zakresie geometryzacji form, a także fowizmu. Mela Muter wyróżnia się także talentem portrecistki: maluje wizerunki wielu osobistości ze świata sztuki, literatury i polityki (François Pompon, Raymond Lefebvre, Léopold Gottlieb, Georges Clémenceau).

Mela Muter maluje tu portret swojego partnera, francuskiego pisarza, dziennikarza i działacza politycznego Raymonda Lefebvre'a. Raymond Louis Lefebvre pochodził z mieszczańskiej rodziny o tradycjach kalwińskich. Jego matka, Marguerite Charlotte Sayous, pochodziła z wpływowej rodziny przemysłowej Dollfus.

Głęboko naznaczony doświadczeniami I wojny światowej, Raymond Lefebvre rozwinął zdecydowanie pacyfistyczne i krytyczne podejście do struktur społecznych, które doprowadziły do konfliktu. Aktywnie angażując się w rodzące się kręgi socjalistyczne, a następnie komunistyczne, brał udział w politycznych i intelektualnych debatach okresu powojennego. Jego twórczość, zarówno analityczna, jak i zaangażowana, odzwierciedla pragnienie zgłębienia społecznych i moralnych wstrząsów swoich czasów. W 1920 roku wyruszył w podróż do Rosji Sowieckiej, aby obserwować przemiany wynikające z rewolucji. Zaginął podczas tej podróży u wybrzeży Morza Barentsa, po II Kongresie Kominternu.

Mela Muter i Raymond Lefebvre mieli wspólne poczucie sprawczości i interesowali się ideami socjalistycznymi krążącymi w ówczesnych kręgach intelektualnych i artystycznych. Lefebvre, zaangażowany w ruchy pacyfistyczne i rewolucyjne, wywarł wpływ na myśl polityczną środowiska Muter. W 1919 roku Lefebvre wraz z Henrim Barbusse’em, francuskim pisarzem i politykiem z Partii Komunistycznej, współtworzył grupę „Clarté”. Mela Muter namalowała portret ich wspólnego przyjaciela Henriego Barbusse’a (zob. „Portret pisarza Henriego Barbusse’a”, rysunek Meli Muter, nr 35, aukcja Szkoły Paryskiej, 4 maja 2021 r.). Raymond Lefebvre był również blisko związany z Anatole’em France’em, pisarzem i prominentną postacią ruchu socjalistycznego (do obrazu dołączono fotografię Anatole’a France’a poświęconą Raymondowi Lefebvre’owi). Mela Muter wykazywał również szczególną uwagę na kwestie społeczne, zwłaszcza w swoich portretach postaci pokornych i marginalizowanych. Ich związek świadczy zatem o owocnym dialogu między zaangażowaniem artystycznym a ideałami społecznymi.

Raymond Lefebvre był partnerem Meli Muter w latach 1917–1920, w roku swojej przedwczesnej śmierci w wieku dwudziestu dziewięciu lat. Mela Muter maluje tu poruszający portret swojego partnera, powstały w latach 1917–1920. Pisarz przedstawiony jest z profilu, z nerwową dłonią opartą na policzku, zmarszczonym i napiętym czołem, zmarszczonymi brwiami, z ostrym, wpatrzonym w dal spojrzeniem. Malarz portretuje tu intelektualistę, podkreślając zamyślone brwi. Niedokończony stan dzieła wzmacnia obecność i uderzającą ekspresję portretowanego. Mela Muter wystawiła portret Raymonda Lefebvre’a (1609(p)) w Salonie Jesiennym w 1920 roku.

E. V.

Pochodzenie:
Dar od artystki dla Madame Louise Sayous;
Kolekcja spadkobierców artystki,
Kolekcja prywatna, Paryż

W 1966 roku Mela Muter namalowała portret ku pamięci Berthe Fanny Sayous, z domu Dollfus, babci Raymonda Lefebvre'a. Mela Muter utrzymywała bliskie relacje z rodziną Raymonda Lefebvre'a po jego śmierci. Dzieło to zostało niemal na pewno podarowane Louise Sayous, z którą artystka korespondowała.

„Życie przenika portrety Meli Muter, każdą fałdą twarzy i ubrania (…)

„Kiedy maluję portret” – zwierzyła się Mela Muter – „przejmuję całkowicie moją modelkę. Łączy je ze mną pępowina. To proces narodzin. Chłonę siłę i myśl tej modelki i maluję siebie poprzez nią. To tajemnicze zjawisko daje nam te płótna tak mistrzowskiej prawdy, tak przenikliwej intuicji. (…) Wszystko zawdzięcza swojej uczciwości, niestrudzonej pracy, stałości wysiłku wspieranego wyjątkowymi cnotami, najinteligentniejszą wrażliwością (…) Tylko jedno się nie starzeje: życie. Mela Muter z pasją zapisuje wieczne uczucia w wizji godziny”.

Meble i dekoracje, Gaston Derys, 1 stycznia 1932, s. 494-496.

Pochodzenie:
Spadkobiercy artystki

Anta (Antonia) Rupflin, urodzona w Pasing koło Monachium 27 stycznia 1895 roku, zaliczana jest do grona dawno zapomnianych artystek straconego pokolenia XX-wiecznych Niemiec. Dorastała w Augsburgu i rozpoczęła studia około 1912 roku w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie miała okazję uczyć się u takich artystów jak F.H. Ehmcke. Po kilku semestrach wyszła za mąż w 1916 roku za Rudolfa Lammela, z którym miała dwoje dzieci: Ruth (urodzoną w 1917 roku) i Wolfa (urodzonego w 1919 roku). Wznowiła naukę wkrótce po narodzinach syna i pobierała prywatne lekcje u Hugo Ernsta Schnegga w latach 1919-1921 oraz u Williego Geigera w latach 1922-1923.

W 1922 roku Antonia rozwiodła się i wkrótce potem wyszła ponownie za mąż za Karla Rupflina. Jej drugi mąż był nowym nauczycielem plastyki w miejskiej szkole artystycznej w Augsburgu, gdzie Antonia uczęszczała na wieczorowe zajęcia z rysunku postaci.

W 1925 roku Anta miała niezwykłą okazję odwiedzić paryskie klasy Amédée Ozenfanta i Meli Muter. Zainspirowana artystyczną atmosferą Paryża, stworzyła wiele typowych akademickich rysunków aktów i portretów węglem, z których część została później przekształcona w portrety malowane. Zachowało się kilka przykładowych portretów, martwych natur i pejzaży olejnych na płótnie.

Paryż nie był jedynym miejscem, w którym obie kobiety ściśle ze sobą współpracowały. Dwukrotnie podróżowały do Collioure, gdzie Anta pracowała prawie cały rok w 1927 roku. Dwa lata później wróciły na kilka tygodni do tej francuskiej wioski nad Morzem Śródziemnym. Podczas podróży, podczas których kobiety pracowały głównie razem na świeżym powietrzu, nawiązała się między nimi głęboka przyjaźń, która wpłynęła zarówno na ich życie, jak i na pracę.

Przyjaźń z Melą Muter otworzyła Ancie drzwi do niezwykłego świata paryskiej sceny artystycznej, gdzie poznała Vuillarda (którego portret namalowała), Reinera Marię Rilkego i innych artystów, którzy – każdy na swój sposób – inspirowali ją w jej twórczości.

Po latach intensywnej nauki, podróży i malarstwa Anta wróciła do Niemiec, ale nigdy nie przestała szukać nowych możliwości podróżowania.

Wraz z mężem podróżowała do Włoch, Hiszpanii, Afryki Północnej i byłej Jugosławii. Podczas podróży do Włoch, od maja do października 1954 roku, Anta odwiedziła Ischię – miejsce, do którego wracała wielokrotnie – gdzie poznała Waltera Gillesa, Idę Kerkovius i Ingeborg Bachmann, a także Hansa Purrmanna i szybko stała się częścią rozwijającej się sceny artystycznej na wyspie. Anta stworzyła wiele prac na Ischii, a także na Ibizie, gdzie spędzała czas samotnie w latach 70., w okresie, w którym jej paleta barw stała się bardziej ekspresyjna. Tworząc coraz bardziej abstrakcyjne kompozycje, kontynuowała malowanie aż do późnej starości, nieustannie poszukując inspiracji do rozwijania własnego stylu.

W przeciwieństwie do większości swoich kolegów po fachu, Anta nie wystawiała swoich prac, z wyjątkiem jednej wystawy w Galerii Schöninger w Monachium w 1959 roku. Za jej życia był to jedyny raz, kiedy jej prace zostały pokazane publicznie.

We wczesnych latach, około 1925-23, Rupflin malowała farbami olejnymi na płótnie lub desce. W następnym okresie w jej twórczości dominowały materiały takie jak papier i tektura, o zróżnicowanej wielkości i wytrzymałości. Niemniej jednak, podczas podróży, nie skupiała się wyłącznie na rysunkach i pracach małego formatu, ale stworzyła również znaczną liczbę akwareli, pasteli oraz obrazów olejnych i/lub temperowych w średnim i dużym formacie.

Portret ten z całą pewnością przedstawia syna pana Alfreda Fichelle.

Na życzenie i koszt kupującego zostanie dostarczony certyfikat autentyczności od Pani Patricii Mendjizky.

Pochodzenie:
Kolekcji Bernarda Liebermanna, Paryż;
Kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Francja


Praca ta zostanie włączona do „Tomu IV i dodatków do tomów I, II i III” Katalogu dzieł Mojżesza Kislinga, który jest obecnie przygotowywany przez Marca Ottaviego.

Kupującemu zostanie wydany certyfikat wystawiony przez Pana Marca Ottaviego w dniu 20 maja 2025 r.

„Kisling wydobył z malarstwa realistycznego jego najostrzejszy potencjał dzięki swojej przemożnej potrzebie tworzenia. Nie uwodzi od razu. Zaskakuje i podbija siłą. Potem jego czary robią swoje. Dzieł Kislinga nigdy się nie zapomina, bo są tak różne, jak same ich tematy… Nigdy się nie powtarza, a każde z jego dzieł to nowy eksperyment kolorystyczny. Jego miłość do życia, zmysłowy temperament i pragnienie intensywności, a także znakomite zdrowie czynią go najwybitniejszym kolorystą Szkoły Paryskiej”. Florent Fels, Kisling, „Artyści żydowscy”, Paryż, Le Triangle Publishing, 1928, s. 16.

Pochodzenie:
Zabriskie Gallery, Nowy Jork, etykieta na odwrocie; kolekcja prywatna, Paryż
Kolekcja prywatna, Paryż

Bibliografia:
Kiki de Montparnasse, Foujita (przedmowa), Pamiątki Kiki, Paryż, H. Broca, 1929, reprodukcja czarno-biała.

Pochodzenie:
Dawniej w kolekcji pana Bernarda Liebermanna w Paryżu
Kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
Kolekcja Suzanne Tenand (krytyczka sztuki)

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna


Praca zostanie włączona do „Tomu IV i dodatków do tomów I, II i III” Katalogu dzieł Mojżesza Kislinga, który jest obecnie przygotowywany przez Marca Ottaviego.

Kupującemu zostanie wydane zaświadczenie od Pana Marca Ottavi z dnia 16 lutego 2026 r.

Stan zachowania:
Stan prac i papieru jest ogólnie dobry.
Małe pęknięcie u góry, widoczne, 3 mm
Lekko falisty
Trzy małe plamki

Pochodzenie:
Majątek Nadii Léger
Kolekcja prywatna

Pochodzenie:
Sprzedaż Warsztatu Henryka Berlewiego, Hôtel des Chevau-Légers, Wersal, 17 lutego 1974
Gabinet Chapelle'a – Fromantina – Perrina


Prezentowane dzieło, „Hołd dla Brancusiego”, łączy w sobie kompozycje słynnych rzeźb rumuńskiego rzeźbiarza Constantina Brancusiego: „Nieskończona kolumna”, „Ptak w przestrzeni” i „Zygzakowaty cokół”, które stały się ikonami rzeźby nowoczesnej.

Henryk Berlewi poznał Constantina Brancusiego za pośrednictwem Theo Van Doesburga, w którego dzienniku (De Stijl) publikował Brancusi. Obaj artyści nawiązali przyjaźń, a ich pracownie mieściły się w tym samym budynku przy Impasse Ronsin 11 na Montparnasse przez dziesięć lat, od 1947 do 1957 roku.

W 1956 roku Brâncusi zapisał państwu francuskiemu, na rzecz Narodowego Muzeum Sztuki Nowoczesnej, cały swój dorobek w pracowni, jaki miał pozostać w dniu jego śmierci. Henryk Berlewi, ówczesny krytyk sztuki, zauważył: „Pracowni Brâncusiego nie wolno zniszczyć”. Po śmierci Brâncusiego w 1957 roku, pierwsza częściowa rekonstrukcja jego pracowni została wykonana w Narodowym Muzeum Sztuki Nowoczesnej, a następnie druga, identyczna rekonstrukcja naprzeciwko Centrum Pompidou.

Henryk Berlewi był polskim malarzem i rysownikiem Szkoły Paryskiej. Urodził się w Warszawie w 1894 roku. Kształcił się w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych w latach 1904–1909, następnie przez rok w Szkole Antwerpskiej, w Szkole Sztuk Pięknych i Dekoracyjnych w Paryżu w latach 1911–1912, a wreszcie w warszawskiej Szkole Rysunkowej Jana Kuzika w latach 1913–1916.

W 1921 roku zerwał z dotychczasową praktyką, odkrywając konstruktywizm i suprematyzm. Zainteresował się również teoriami kubizmu, tworząc prace nawiązujące do stylu Fernanda Légera. Jako teoretyk sztuki rozwinął koncepcję „mechanicznego wytwarzania”, która polegała na odrzuceniu iluzji przestrzeni na płótnie, aby odsłonić jej dwuwymiarowość. Ograniczył swój język formalny do linii, rytmicznych płaszczyzn i form geometrycznych. Jego paleta barw ograniczała się do czerni, bieli i czerwieni. Włączył mechanizację do swojego procesu twórczego jako odzwierciedlenie nowoczesności. W latach 1922-1923 mieszkał w Berlinie, gdzie współpracował z artystami awangardy, takimi jak László Moholy-Nagy, Mies van der Rohe i Theo van Doesburg. Wraz z innymi artystami zaangażował się politycznie w działalność lewicową i opublikował kilka prac teoretycznych. W latach 1924–1926 był członkiem grupy Blokde, skupiającej kubistów, konstruktywistów i suprematystów.

Berlewi osiedlił się w Paryżu w 1928 roku. Zmarł w Paryżu w 1967 roku. W Paryżu poświęcił się tworzeniu portretów i aktów w stylu bardziej realistycznym, dalekim od estetyki awangardowej. Dopiero w 1957 roku powrócił do swojej teorii konstrukcji mechanicznej.

Pochodzenie:
Dawniej w zbiorach dr. Henry’ego Pugeta, Garches

Pochodzenie:
Dawniej w zbiorach dr. Henry’ego Pugeta, Garches