Ta rzadka praca Louisa Marcoussisa powstała wcześnie, w 1912 roku. Artysta posługuje się jeszcze podpisem używanym w pierwszych latach pobytu w Paryżu: Louis Markus.

Pochodzenie:
kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
kolekcja prywatna, Francja

Pochodzenie:
kolekcja prywatna, Francja

Pochodzenie:
kolekcja prywatna, Francja

Pochodzenie:
kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
zakup z pracowni artysty

Pochodzenie:
kolekcja prywatna, Paryż

Pochodzenie:
dawna kolekcja dr. Henry'ego Pugeta, Garches

Obraz został ujęty w internetowym katalogu twórczości artysty pod numerem inwentarzowym 1946-17.

Do 1957 roku Macario Vitalis mieszkał w Puteaux, z wyjątkiem pobytów w Bretanii, w Plestin-les-Grèves – nadmorskiej miejscowości położonej między Roscoff a Perros-Guirec. Niezwykłe światło, piękno krajobrazów oraz serdeczność mieszkańców sprawiały, że często tam powracał. W 1957 roku zdecydował się nawet osiedlić w Plestin-les-Grèves, nadal regularnie odwiedzając Puteaux. Obraz przedstawiający kościół w Locquirec powstał podczas jednego z pobytów artysty w Plestin-les-Grèves.

Wystawiany:
David Garfinkiel (1902–1970), 5–27 lipca 2017 oraz 6–30 września 2017, Towarzystwo Historyczno-Literackie / Biblioteka Polska w Paryżu

David Garfinkiel (1902–1970) urodził się w Radomiu. Studiował w szkołach sztuk pięknych w Krakowie i Warszawie pod kierunkiem Józefa Pankiewicza i Artura Markowicza. Był blisko związany z kapistami, m.in. Janem Cybisem. W 1931 roku uczestniczył w wystawie w Warszawie. Rok później przyjechał do Paryża, gdzie poznawał artystyczną awangardę w kawiarniach Montparnasse’u – La Rotonde i Le Dôme. Po wybuchu wojny osiadł w Lyonie. Choć żył w częściowym ukryciu, nadal malował, a nawet wystawiał swoje prace – m.in. w 1942 roku. Projektował również liczne wzory dla lyońskiego przemysłu jedwabniczego. Po wyzwoleniu, w 1946 roku, powrócił do Paryża. Jego rodzina w Polsce zginęła, pracownia została splądrowana, a znaczna część dorobku artystycznego przepadła. Garfinkiel otworzył jednak studio fotograficzne w Belleville, które służyło mu również jako pracownia malarska, stanowiąca sens jego życia. Nieustannie malował i rysował, uczestnicząc w kolejnych wystawach indywidualnych i zbiorowych. W 1958 roku miasto Paryż zakupiło obraz „L’Exode” w Galerie Zak. Artysta uczestniczył w licznych salonach. Zmarł nagle w 1970 roku. W 1972 roku w Salonie Niezależnych zorganizowano jego wystawę retrospektywną. Kolejne wystawy odbyły się w różnych galeriach oraz w Bibliotece Polskiej w Paryżu na Île Saint-Louis. W październiku 1960 roku David Garfinkiel uczestniczył w IV Salonie Malarstwa i Rzeźby w Taverny, gdzie zdobył trzecią nagrodę za prezentowany tutaj obraz „Pejzaż z Seine-et-Marne”.

Krytycy zwracali uwagę na intensywność jego twórczości. Waldemar-George pisał: „Kiedy przybywa do Francji w 1932 roku, Garfinkiel, młody przedstawiciel École de Paris, stara się zgłębić wielowiekowe tajemnice malarstwa francuskiego. Nie poszukuje stylu. Studiuje prawa koloru… Nikogo nie naśladuje. Tworzy własny świat, własną odrębną dziedzinę”. Édouard Roditi podkreślał „jego radość życia i całkowicie osobistą, malarską zmysłowość; to właśnie te cechy odróżniają malarstwo Garfinkiela nie tylko od tak udręczonej twórczości Soutine’a, którego podziwiał, lecz także od dzieł wielu innych, bardziej mrocznych malarzy szkoły Montparnasse’u”.

Pochodzenie: kolekcja prywatna, Francja

Nabywca otrzyma certyfikat pani Elisabeth Maréchaux Laurentin z 8 grudnia 1998 roku.

Pochodzenie:
aukcja Besch, Cannes, 16 czerwca 1998, poz. 101

Pochodzenie: aukcja Artcurial, 11 grudnia 2006, poz. 21
kolekcja prywatna, Paryż

Od 1946 roku Isaac Dobrinsky i jego żona od czasu do czasu wyjeżdżali na południe Francji, do Menton, gdzie mieli przyjaciół.

Dziękujemy panu Christianowi Puechowi, autorowi pierwszej dwujęzycznej monografii Isaaca Dobrinsky’ego „De l’autre à soi: Rencontres”, za uprzejme przekazanie informacji dotyczących tej pracy.

Włodzimierz Terlikowski urodził się w Poraju w 1873 roku. Dość wcześnie opuścił rodzinę, aby samodzielnie szukać swojej drogi. W wieku 13 lat próbował wyjechać do Paryża, lecz najpierw zatrzymał się w Monachium. Do Paryża dotarł w 1891 roku. Aby się utrzymać, podejmował dorywcze prace i rysował portrety. Około 1897 roku uczęszczał do paryskiej pracowni Jean-Paula Laurensa. Malował wówczas olejne portrety i pejzaże. Następnie przez siedem lat podróżował, odwiedzając Algierię, Tunezję, Holandię, Niemcy, Polskę, Rosję, Włochy, Egipt, Singapur, Australię, Nową Zelandię, Chiny i Anglię. Po powrocie ożenił się i osiadł w Paryżu. Poznał środowisko artystyczne Montparnasse’u, a przez krótki czas mieszkał nawet w La Ruche. Utrzymywał kontakty m.in. z Bourdelle’em, Kiki de Montparnasse, Bolesławem Biegasem, Amedeo Modiglianim, Mojżeszem Kislingiem i Manuelem Ortizem de Zárate. Podróżował także do Owernii; obok Léona Boudala i Victora Charretona należał do założycieli szkoły w Murols. Na początku I wojny światowej rodzina Terlikowskich przeniosła się na pewien czas do Bretanii. Artysta następnie wyjechał sam do Troyes. Dzięki wystawom zaczął odnosić sukcesy. Jego twórczość dostrzegł i wspierał Georges Leygues, były minister edukacji. Terlikowski nieustannie przemierzał Francję i malował jej krajobrazy, zwłaszcza na południu. W 1925 roku po raz pierwszy odwiedził Wenecję, która szybko stała się jednym z jego ulubionych miast. Na początku lat 30. regularnie podróżował do Maroka. II wojnę światową spędził w willi Sainte-Anne w Boulouris. Zmarł w Paryżu w 1951 roku, ciężko chory.

Kolekcję tę nabył dziadek obecnego właściciela podczas podróży po Bretanii. Przebywając w gospodzie, zwrócił uwagę na zespół prac jednego malarza, wykonanych szpachlą malarską – Włodzimierza Terlikowskiego. Właściciel gospody wyjaśnił mu, że artysta pozostawił je w zamian za nocleg i wyżywienie.

Ta nieprezentowana wcześniej kolekcja jest wyjątkowa, ponieważ obejmuje zespół dzieł namalowanych przez artystę podczas pobytu w Morbihan około 1915–1916 roku. Po tym pobycie Terlikowski zorganizował w Paryżu wystawę indywidualną „L’Art Polonais en France, Paysages du Morbihan” w galerii Bernheim-Jeune, trwającą od 20 listopada do soboty 2 grudnia 1916 roku. Zaprezentował 51 prac powstałych podczas wędrówek po Morbihan, w tym pejzaże z Étel, Erdeven, Belz-Ploemel i Saint-Cado, świadczące o jego głębokim przywiązaniu do Bretanii.

E.V

„Arlekin” to dzieło namalowane około 1940 roku przez belgijskiego artystę Adriena Dekeysera. W pracy tej wciąż widoczny jest wpływ jego nauczyciela Anto Carte’a. Obraz ukazuje charakterystyczny dla Dekeysera świat – harmonię łagodnych barw i oniryczną atmosferę.

Adrien Dekeyser urodził się w Belgii w 1914 roku. Jego ojciec pracował jako dermatolog w szpitalu. W związku z wykonywanym zawodem posiadał zbiór woskowych modeli dłoni i twarzy obrazujących badane przez niego choroby. Przedmioty te od najmłodszych lat inspirowały twórczość jego syna, Adriena Dekeysera.

Początkowo Dekeyser malował pejzaże i portrety. W 1934 roku rozpoczął naukę w Akademii w Brukseli, wybierając pracownię malarstwa monumentalnego prowadzoną przez Anto Carte’a.

W latach 1937–1946 poświęcał część czasu projektowaniu kostiumów i scenografii teatralnych, m.in. dla teatru Le Mouffetard.

Poza pracą dla teatru wyróżniał się także w innych dziedzinach sztuki. Zajmował się dekoracją emalierską, ilustracją, poezją, grafiką warsztatową i malarstwem na płótnie, papierze, freskach oraz szkle.

Ten arlekin z ptakiem jest szczególnie wyrazistym i poetyckim przykładem jego twórczości z lat 40. XX wieku.

Dziękujemy pani Nicole Bonew za potwierdzenie autentyczności tej pracy.

Portret prawdopodobnie przedstawia Marcela Duchampa.

Isaac Dobrinsky miał zwyczaj przychodzić do Café du Dôme, aby rysować portrety artystów i gości kawiarni, którzy spotykali się tam, by rewolucjonizować sztukę, naprawiać świat, grać w karty i szachy. Te ostatnie były ulubioną grą Marcela Duchampa w Le Dôme.

Dziękujemy panu Christianowi Puechowi, autorowi pierwszej dwujęzycznej monografii Isaaca Dobrinsky’ego „De l’autre à soi: Rencontres”, za przekazanie informacji dotyczących tej pracy.

Pochodzenie:
dawna kolekcja André Pigeleta
spadek po artyście u obecnego właściciela
kolekcja prywatna, Paryż

Obraz zatytułowany „Pejzaż z domami w Normandii” został podarowany przez Tadé Makowskiego jego przyjacielowi André Pigeletowi. Ernest Félix André Pigelet, brat Marie Pigelet (ur. w Gien w 1887 roku, zm. w Paryżu w 1957 roku), był drukarzem w Orleanie. Jako zapalony miłośnik sztuki utrzymywał bliskie kontakty ze środowiskiem artystów i pisarzy. Prowadził w Orleanie salon, w którym gościł wybitne postacie życia literackiego i artystycznego swoich czasów. To Marie Pigelet, siostra André, przedstawiła bratu swojego przyjaciela Tadé Makowskiego. Między mężczyznami narodziła się przyjaźń, a André Pigelet często gościł malarza w swoim domu. Artysta podarował ten obraz zaprzyjaźnionemu drukarzowi podczas jednego z pobytów w Orleanie.

Tadé Makowski, urodzony jako Józef Tadeusz Makowski, był polskim malarzem, rysownikiem, ilustratorem i grafikiem związanym z École de Paris. Urodził się w 1882 roku w Oświęcimiu. Po roku studiów filozoficznych w latach 1903–1908 kształcił się w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Jana Stanisławskiego i Józefa Mehoffera.

W 1908 roku wyjechał do Paryża, aby kontynuować naukę, i postanowił osiąść tam na stałe. Utrzymywał kontakty z kubistami z Montparnasse’u, takimi jak Gleizes, Metzinger, Léger, Archipenko, Kickert, Mondrian i Alma. Zaprzyjaźnił się także z Apollinaire’em i poetami skupionymi wokół opactwa w Créteil. Na początku I wojny światowej wyjechał do Bretanii z Władysławem Ślewińskim. W okresie międzywojennym podróżował po Francji. Wspierała go marszandka i galerzystka Berthe Weill, która włączała jego prace do wszystkich organizowanych przez siebie wystaw w latach 1920–1926. Zmarł w Paryżu w 1932 roku.

Na początku twórczości Tadé Makowski zajmował się przede wszystkim malarstwem pejzażowym. Po przyjeździe do Paryża przyswajał doświadczenia malarstwa Puvisa de Chavannesa i Cézanne’a. Do lat 20. XX wieku eksperymentował z rozmaitymi językami artystycznymi, w tym kubizmem, malując zwłaszcza pejzaże i martwe natury. W określonych okresach życia inspirowali go także Celnik Rousseau i Marcel Gromaire. W czasie podróży po Francji zaczął tworzyć portrety oraz sceny codziennego życia na wsi w stylu naiwnego realizmu. Wśród powracających tematów jego prac znalazły się dzieciństwo i upływ czasu, a także muzyka, święta ludowe oraz świat pracy. W dojrzałym okresie twórczości upraszczał formy i geometryzował postacie, tworząc własny repertuar form symbolicznych. Na jego płótnach, określanych mianem maskarad, często pojawiają się dzieci przypominające marionetki. Za ich pomocą artysta wyrażał doświadczenie czasu i życia, jego radości oraz smutków. Łączył liryzm z realizmem, posługując się zarówno ciemniejszą, jak i łagodniejszą kolorystyką.

Makowski uczestniczył w Salonie Niezależnych w 1913 roku. Od 1920 roku regularnie wystawiał w galerii Berthe Weill. Niektóre jego dzieła znajdują się w zbiorach Centre Pompidou w Paryżu, a także w Polsce, w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Pochodzenie: kolekcja prywatna, Francja

Pochodzenie: kolekcja prywatna, Francja

Pochodzenie: kolekcja prywatna, Francja
Bibliografia:
Chil Aronson, przedmowa Marca Chagalla, „Scènes et visages de Montparnasse”, Paryż 1963, reprodukowany na s. 326

Pochodzenie: kolekcja prywatna, Francja

Pochodzenie: kolekcja prywatna, Francja

Miron Duda urodził się w Nowym Sączu, na południe od Krakowa, w 1893 roku. W latach 1913–1914 oraz 1917–1922 studiował u Wojciecha Weissa w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie zetknął się z formistami. W 1924 roku w warszawskiej galerii Zachęta zorganizowano jego wystawę indywidualną. W latach 1924–1938 przebywał w Paryżu. Wystawiał tam m.in. swoje martwe natury na Salonie Jesiennym. Szczególnie interesował się aktem kobiecym i przedstawieniami kobiet podczas toalety.

Bibliografia:
Jean Kisling, „Kisling 1891–1953”, tekst Henri Troyata, katalog raisonné, t. 2, wyd. Jean Kisling, Włochy 1982, nr 80, s. 312

„Kisling doprowadził malarstwo realistyczne do najwyższego napięcia dzięki nieposkromionej potrzebie tworzenia. Początkowo nie uwodzi. Zaskakuje i zdobywa siłą. Dopiero później ujawnia się czar jego malarstwa. Dzieł Kislinga nie sposób zapomnieć, ponieważ różnią się od siebie tak bardzo jak przedstawiane w nich tematy… Nigdy się nie powtarza, a każde jego dzieło jest nowym doświadczeniem koloru. Miłość do życia, zmysłowy temperament spragniony skrajnych doznań i niezwykła żywotność czynią go najpotężniejszym kolorystą École de Paris”. Florent Fels, „Kisling, artistes juifs”, Paryż, Éditions Le Triangle, 1928, s. 16.

Pochodzenie:
kolekcja prywatna, Paryż

Praca porównawcza:

Eugeniusz Zak, znany również jako Eugène Zak, był polskim malarzem i rysownikiem związanym ze środowiskiem École de Paris. Urodził się w Mogilnie w polskiej rodzinie żydowskiej. Jego ojciec był inżynierem kolejowym i zmarł w 1892 roku. Po jego śmierci matka artysty przeprowadziła się do rodzinnej Warszawy. Tam Eugeniusz Zak rozpoczął naukę w szkole handlowej i zaczął zajmować się rysunkiem.

Eugeniusz Zak przybył do Paryża w 1902 roku, w wieku osiemnastu lat. Rozpoczął naukę w École des Beaux-Arts w pracowni Jeana-Léona Gérôme’a. Kilka miesięcy później kontynuował kształcenie w Académie Colarossi, w pracowni malarza Alberta Besnarda.

W 1903 roku Eugeniusz Zak podróżował po Europie. Odwiedził Włochy, w tym Rzym i Florencję, a następnie udał się do Monachium, gdzie uczęszczał na zajęcia prowadzone przez Antona Ažbego w prywatnej szkole artystycznej.

W następnym roku powrócił do Paryża i zaczął wystawiać swoje prace na Salonie Jesiennym. W kolejnych latach, w 1906 i 1907 roku, kilkakrotnie przebywał w Bretanii, odwiedzając między innymi Pont-l’Abbé i Douarnenez. Podczas tych podróży tworzył portrety Bretonów i Bretonek, przedstawianych we wnętrzach lub na tle pejzaży.

Eugeniusz Zak zaprzyjaźnił się z wieloma krytykami, pisarzami i marszandami, takimi jak André Salmon, Guillaume Apollinaire, Adolf Basler i Waldemar George. W 1911 roku przebywał wraz z Romanem Kramsztykiem w Audierne, został jednym z członków założycieli Towarzystwa Artystów Polskich w Paryżu oraz wynajął pracownię przy rue Campagne-Première 17 na Montparnassie. W jego sąsiedztwie tworzyli polscy artyści, między innymi Władysław Skoczylas, Jan Rubczak i Gustaw Gwozdecki. W 1912 roku Zak wykładał w prywatnej akademii „La Palette”, a jednym z jego uczniów był Mojżesz Kisling. W tym samym roku artysta podróżował po południowej Francji, szczególnie upodobał sobie Vence, Saint-Paul i Cagnes-sur-Mer. W 1913 roku Eugeniusz Zak poślubił malarkę Jadwigę Kon, z którą był związany od 1902 roku.

Artysta powrócił do Paryża w 1923 roku i zamieszkał w Hôtel Médical przy rue du Faubourg-Saint-Jacques 28, gdzie przebywali również jego przyjaciele, malarze Marc Chagall i Zygmunt Menkes. Eugeniusz Zak zmarł nagle 15 stycznia 1926 roku na zawał serca. Po śmierci artysty jego żona, Jadwiga Zak, założyła w 1927 roku Galerie Zak przy rue de l’Abbaye. Organizowała tam ważne wystawy, prezentując zarówno dzieła męża, jak i prace takich artystów jak Pablo Picasso, Marc Chagall, Amedeo Modigliani, Jules Pascin, Béla Czóbel czy Giorgio de Chirico.

Oprócz licznych „Idylli” oraz ponadczasowych, poetyckich pejzaży Eugeniusz Zak tworzył także bardziej realistyczne przedstawienia krajobrazowe, inspirowane odbywanymi podróżami. W latach 1912–1913 artysta kilkakrotnie przebywał na południu Francji, w okolicach Cagnes i Vence. To właśnie podczas jednej z podróży w 1913 roku namalował prezentowany obraz. Istnieje podobna wersja tej kompozycji, wykonana na płótnie o wymiarach 64 × 81 cm, reprodukowana w katalogu „Eugeniusz Zak 1884–1926” pod redakcją Barbary Brus-Malinowskiej.

Barbara Brus-Malinowska (red.), „Eugeniusz Zak 1884–1926”, Warszawa, Muzeum Narodowe, 18 grudnia 2003 – 29 lutego 2004, Drukarnia Naukowo-Techniczna, Warszawa, 2004, reprodukcja s. 98, nr 56.

Nabywca otrzyma certyfikat Pierre’a Célice’a z 2018 roku. Praca zostanie uwzględniona w katalogu raisonné (katalogu dzieł wszystkich artysty).

Pochodzenie:
dawna kolekcja Henriego Benezita,
spadek po artyście

Henri Hayden był polskim malarzem i rysownikiem związanym ze środowiskiem École de Paris. Urodził się w Warszawie w 1883 roku w rodzinie kupieckiej. Od 1902 roku studiował na Politechnice Warszawskiej oraz w Szkole Sztuk Pięknych. W 1907 roku przeniósł się do Paryża, gdzie zamieszkał w pracowni przy Boulevard Saint-Michel i podjął naukę w akademii „La Palette”. Od 1909 roku regularnie podróżował do Bretanii, do Pont-Aven i Le Pouldu, gdzie poznał starszego od siebie Władysława Ślewińskiego. Od 1914 roku utrzymywał kontakty z kubistami, między innymi Pablem Picassem, Juanem Grisem i Jeanem Metzingerem, stop

Pochodzenie:
aukcja Guy Loudmer
zakupiony na powyższej aukcji przez obecnego właściciela

Pochodzenie:
aukcja Guy Loudmer, 17 maja 1992, poz. 267
zakupiony na powyższej aukcji przez obecnego właściciela