Anna Chojnacka - Czas dokonany

Wystawa prezentuje twórczość znanej artystki związanej z Katowicami i śląskim środowiskiem artystycznym.

Całość spuścizny Chojnackiej, obejmująca prace z okresu, od końca lat 50. do lat 80. XX wieku, znajduje się w zbiorach Działu Fotografii Muzeum Historii Katowic. W roku 2014, z okazji 100. rocznicy urodzin artystki, w Muzeum przygotowano pierwszą monograficzną wystawę jej zdjęć, zarówno artystycznych jak i dokumentalnych.

Na obecnej ekspozycji zobaczymy fotografię stricte artystyczną, najchętniej prezentowaną i wielokrotnie nagradzaną, ułożoną w autorskie cykle: Wśród plastyków śląskich, Złom, Strachy. Cykle fotograficzne są efektem nowatorskiego podejścia artystki do fotografii i doskonałego wyczucia tamtych czasów. Powstały nieprzypadkowo w latach 60. i 70. XX w., w okresie dostrzeżenia artystycznej odrębności fotografii w sztuce.

Złom był pierwszym cyklem. Powstał na początku lat sześćdziesiątych podczas fotografowania przemysłowych hałd, wysypisk śmieci i składnic złomu. Te niezwykłe, surrealistyczne kompozycje zaistniały dzięki umiejętności syntetycznego spojrzenia artystki na rozrzucone w nieładzie przedmioty zbędne, odrzucone, a niegdyś bliskie konkretnemu człowiekowi, towarzyszące mu w codziennym życiu. Fotografie mające wymowę symboliczną jak żadne inne skłaniają nas do refleksji nad ludzkim życiem, nad przemijaniem wszystkiego, również dóbr kultury minionej epoki. Jedno z wielokrotnie nagradzanych zdjęć cyklu, przedstawiające stary zegar bez wskazówek, nosi tytuł Czas upłynął. Niezwykle silna i dualistyczna: dosłowna i symboliczna jest wymowa tej fotografii, uważanej za jedną z najlepszych w całym dorobku artystki.

Wśród plastyków śląskich jest efektem szczególnej fascynacji Chojnackiej światem plastyki. To wejście w świat, o którym od dawna marzyła, wejście z aparatem fotograficznym, przyznać trzeba odważne. Większość zdjęć zostało przygotowanych na konkurs w 1962 roku. Cykl poszerzał się jednak i wzbogacony został nowymi pracami w latach 60. i 70. ubiegłego wieku. Nie jest to systematyczny przegląd ówczesnego środowiska plastyków na Śląsku, lecz bardzo swobodna i osobista opowieść na ten temat. Stworzyła prace liryczne, wręcz poetyckie, mające indywidualny charakter i ciekawą koncepcję.

Strachy, ostatni z cykli powstał późno, bo dopiero w latach 80. XX wieku, podczas wędrowania artystki po Beskidach. To stosunkowo krótka artystyczna przygoda. Pospolite, bardzo różnorodne w swej formie strachy na sarny, „broniące” pola ziemniaków są na swój sposób urokliwe i zabawne.

Wystawa ma na celu pokazanie istotnego wkładu artystki w historię śląskiej fotografii powojennej.

Kurator - Zofia Szota