W lustrze inskrypcja w języku niemieckim: „In dankbarer Erinnerung/an die erfolgreichen Tage in Danzig und Hamburg/ihrem verdienstvollen Zuchtleiter Herrn Dr. Otto/Die Danziger Stutbuchgesellschaft/ für Warmblut, Trakehner Abstammung./Danzig. Oktober 1924.” (W dowód wdzięczności za pomyślne dni w Gdańsku i Hamburgu zasłużonemu kierownikowi hodowli panu dr. Otto Gdańskie Towarzystwo Hodowli koni Gorącokrwistych Rasy Trakeńskiej, Gdańsk, październik 1924)

Na wieku dekoracja w postaci sceny erotycznej. Na odwrocie dedykacja: „Towarzysze/Konstantemu Rokossowskiemu/z okazji 60 urodzin”.

Filiżanka z miniaturą portretową generała Nikołaja Rajewskiego (1771–1829), uczestnika bitew napoleońskich, pochodzącego ze starego polskiego rodu szlacheckiego Rajewskich, herbu Łabędź. Podczas Kongresu Wiedeńskiego przebywał on w Paryżu, dowodząc wojskiem rosyjskim oblegającym miasto w 1814 roku. Na odwrocie filiżanki napis cyrylicą: „Generał kawal. Rajewski”.

stan zachowania: 5

Na brzuścu przedstawiona scena śmierci księcia Józefa Poniatowskiego, według kompozycjiHoracego Verneta. Po przeciwnej stronie scena biwakującego przy ognisku wojska. Dzbanek wykonany prawdopodobnie w Paryżu lub Rosji, ok. 1830 roku.

stan zachowania: 5

Figury biskwitowe wykonane przez modelarza Laurenta Russingera z Hesji wyróżniała wysoka jakość. Ich duże rozmiary, rozbudowane kompozycje oraz alegoryczne tematy czyniły je rzadkimi i pożądanymi na rynku.

stan zachowania: 5

W centralnej części korpusu przedstawienie orła w koronie, wspartego na szarfie z napisem: „Boże Zbaw Polskę”. Poniżej herb Polski i Litwy, po bokach sentencje. W dnie litofania, wokół pokrywy półplastyczne panoplia.

W centralnej części korpusu przedstawienie huzara na koniu oraz, na tle panoplii, monogram wiązany „FR”, zwieńczony koroną. Po bokach sceny z życia pułku huzarów. Przy uchwycie lista nazwisk rezerwistów. Powyżej stopy imię i nazwisko właściciela kufla: „Hans Szczodowski”, służący w latach 1911–1914. W dnie litofania z wizerunkiem dziewczyny i huzara. Pokrywa z półplastyczną postacią stojącego żołnierza z tarczą, mocowanie lekko uszkodzone.

Kufel w kształcie czaszki otrzymywali rezerwiści „Czarnych Huzarów”, zwanych także „Huzarami Śmierci”. Oddział stacjonował w Gdańsku Wrzeszczu. Podobny kufel był prezentowany na wystawie w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku, w dniach 23 marca – 26 kwietnia 2019 roku.

Podstawa w formie sarkofagu, na ośmiu kulkach. Wyżej rozbudowany architraw z przeszkloną wnęką ze sceną śmierci księcia Józefa Poniatowskiego, wsparty na dwóch alabastrowych kolumnach. W zwieńczeniu biały orzeł z okresu Księstwa Warszawskiego.

Wizerunek z profilu otoczony napisem "JÓZEF PIŁSUDSKI MARSZAŁEK". U dołu na rancie sygnatura "J. AUMILLER". Na odwrocie inskrypcja "NAKŁADEM/TOWARZYSTWA POPIERANIA/WYTWÓRCZOŚCI POLSKIEJ/W WARSZAWIE". Na obrzeżu wybity znak Mennicy Państwowej.

stan zachowania 5


Józef Aumiller (1892-1963) – polski medalier i rzeźbiarz, projektant znaczków pocztowych i monet. W latach 1907-1910 uczęszczał do Szkoły Sztuki Stosowanej, na kurs rysunku i rzeźby u L. Dymitrowicza, F. Rolińskiego, T. Skoniecznego. Kontynuował naukę w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Do roku 1925 pracował we własnej pracowni, tworząc płaskorzeźby, nagrobki, statuetki, portrety oraz projekty dla przemysłu metalowego. W latach 1925-1939 był kierownikiem artystycznym Mennicy Państwowej w Warszawie, gdzie zorganizował i prowadził dział medalierstwa. Od 1951 r. profesor ASP w Warszawie. Wykonał liczne projekty monet i medali. Brał udział w wystawach TZSP, wystawach zagranicznych, m. in. w Nowym Jorku, Brukseli, Pradze, konkursach Związku Zawodowego Artystów Rzeźbiarzy, uzyskując wielokrotnie nagrody. Jego prace znajdują się w Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie, Muzeum Sztuki Medalierskiej we Wrocławiu.

Orzeł pruski zwieńczony zamkniętą koroną, wokół napis: „K. EISENBAHN – DIRECTION ZU BROMBERG”.

Patent oficerski nr 691/36 magistra farmacji Napoleona Mieczysława Górskiego na podporucznika w korpusie oficerów sanitarnych, Warszawa 1.07.1936.

W zestawie:
Orzeł czapkowy 2. Dywizji Strzelców Pieszych
Odznaka 2. D.S.P., sygn.: HUGUENIN/LOCLE
Odznaka internowanych w Szwajcarii, sygn.: HUGUENIN/LOCLE
Odznaka z orłem w koronie
Zdjęcie dwóch oficerów

Na plakiecie wizerunek Józefa Piłsudskiego z profilu, poniżej napis: „WSKRZESICIEL PAŃSTWA POLSKIEGO, TWÓRCA I WÓDZ ARMII POLSKIEJ JÓZEF PIŁSUDSKI…”

Medalion umieszczony w prostokątnym, zamykanym etui z czarnej tłoczonej skórki.

Miniatura przedstawia młodego oficera w polowym mundurze angielskim z okresu przed pierwszą wojną światową.

stan zachowania: 5

medaliony oprawione w mosiężną ramkę, o wymiarach 20,4 × 39,4 cm

stan zachowania: zły stan zachowania malatur, płytka z Napoleonem Bonaparte pęknięta.

Na awersie wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem, częściowo malowany. Na rewersie grawerowany orzeł w koronie, krzyż z datą „1863” i napis: „OJCZYZNĘ, WOLNOŚĆ RACZ NAM WRÓCIĆ PANIE.”

Osoby i dowódcy jednostek występujący w dokumentach (w nawiasie liczba dokumentów): Berthier Louis-Alexandre (1753-1815) (1); Dąbrowski Jan Henryk (1755-1818) (12); de Vignolle Martin (1763-1824) (7); Kléber Jean-Baptiste (1753-1800) (1); Kniaziewicz Karol Otto (1762-1842) (2); Kosiński Antoni Amilkar (1769-1823) (3); Kralewski Felicjan August (1756-1805) (3); Wielhorski Józef (1759-1817) (2) oraz inni: por. Caccianig, kpt. Choynacki, kpt. Dreszer, por. Kamieński, kpt. Paweł Karolkiewicz, gen. Lecci, chirurg Orsati, kpt. Osenkowski, Zagórski.

Osoby i dowódcy jednostek występujące w dokumentach (w nawiasie liczba dokumentów): Aksamitowski Wincenty (1760-1828) (5); Bayer Maciej (1776-1827) (2); Broszkowski Stanisław (1777-1827) (1); Charpentier Henri François Marie (1769-1831) (2); Dąbrowski Jan Henryk (1755-1818) (4); Grabiński Józef Joachim (1771-1843) (6); Oczosalski Narcyz (1770-?) (4); Rożniecki Aleksander Antoni Jan (1771/1774-1849) (2) oraz inni: Dobrowolski oficer, Grabiński por. syn, Jurmalowski oficer, Konopka Kazimierz?, Madaliński porucznik, Madelski oficer, Milatecki oficer, Orzelski Marcin, Osieka J., Pino Domenico (1760-1826), Regulski kapitan (Józef Regulski-Falk (1773-1851) (?), Świderski Wojciech, Zubrzycki sierżant, Żółtowski Edward (1775-1842).

Osoby i dowódcy jednostek wymienieni w dokumentach (w nawiasie liczba dokumentów): Clarke Henri-Jacques-Guillaume (1765-1818) (1), Davout Louis Nicolas (1770-1823) (1), Grabowski Michał (1773-1812) (1), Hempel Stanisław (1788-1873) (1), Kosiński Antoni Amilkar (1769-1823) (1), Kozietulski Jan (1778-1821) (3), Łubieński Franciszek (1784-1826) (1), Morand Charles Antoine (1771-1835) (1), Oppeln-Bronikowski Mikołaj (1767-1817) (2), Sułkowski Antoni Paweł (1785-1836) (1), Wojczyński Stanisław (1766-1837) (1) oraz: Chaponnel pułkownik, Milewski A. kapitan.

Zbiór obejmuje okres od 11 listopada 1918 r., czyli powstania II Rzeczypospolitej, do 1922 r., czyli do zakończenia działalności poczt polowych. Zakres to wojna polsko-bolszewicka, wojna polsko-ukraińska i konflikt polsko-czeski. Powstanie Wielkopolskie i okres do końca 1919 r., a więc do ratyfikacji przez Niemcy traktatu wersalskiego, a także rewindykacja Pomorza w 1920 r., zostały włączone do odrębnych zbiorów. Walory ułożone zostały chronologicznie, miesiącami. Szereg przesyłek ma charakter unikalny. Prezentacja rozpoczyna się od kartki nadanej 11 listopada 1918 r. w ambulansie kolejowym Piotrków – Trzebinia, z rzadkim austriackim stemplem formacyjnym „K.u.K. Kommando der Enklave Jasna Góra”. Uwagę zwraca także kartka pisana w Chyrowie 10 grudnia 1918 r. ze stemplem „POCZTA POLOWA GRUPY OPER. BRYG. MINKIEWICZA”, o miesiąc wcześniejsza niż dotychczas znane. Bardzo rzadki jest Batalion Harcerski Wojska Polskiego, prezentowany na kartce nadanej w Warszawie 21 grudnia 1918 r. Z granicy polsko-czeskiej, z tego wczesnego okresu, pochodzi kartka nadana w Czarnym Dunajcu 22 grudnia 1918 r. ze stemplem formacyjnym „2. Pułk Strzelców Podhalańskich/Dowództwo II Kompanii”. Dalej oko cieszy piękna przesyłka z Armii Polskiej we Włoszech ze stemplem „MISSION MILITARIE FRANCO-POLONAISE EN ITALIE”, datowana na 16 listopada 1918 r. Unikalna kartka z 5 stycznia 1919 r. ze stemplem „KMDA.WOJ.JABLONKA” to jedna z dwóch znanych. Komenda Wojskowa w Jabłonce na Orawie, na pograniczu polsko-czechosłowackim, funkcjonowała bardzo krótko. Polskie wojsko wycofało się z Jabłonki 13 stycznia 1919 r. i dopiero 28 lipca 1920 r. wieś powróciła w granice państwa polskiego. Z wojny polsko-ukraińskiej pochodzą kartki ze stemplami formacyjnymi „Dowództwo dworca kolejowego/Sądowa Wisznia” i „Grupa operująca/generała Zielińskiego” ze stycznia 1919 r., z okresu obrony Lwowa i Przemyśla.

To tylko komentarz do początku kolekcji. Zbiór zawiera przesyłki z prawie wszystkich poczt polowych z różnymi odmianami stosowanych stempli – ze zmieniających się lokalizacji tych poczt, z miejscowości czasowo zdobytych, z których później się wycofywaliśmy np. z Kijowa, Dźwińska, Żmerynki… Pomimo cenzurowania korespondencji, teksty niektórych kartek, a szczególnie z zachowanych listów, są bardzo interesujące. Szczególnej uwadze polecam telegramy wysyłane w czasie działań wojennych ze Sztabu Generalnego do dowódców armii i dowódców frontów. Kolekcję kończy zestaw zdjęć i widokówek o charakterze wojskowym i patriotycznym.

Powstanie Wielkopolskie rozpoczęło się 27 grudnia 1918 r. Niemcy, wzburzeni polskimi uroczystościami, towarzyszącymi wizycie Ignacego Paderewskiego w Poznaniu, zorganizowali przemarsz niemieckich oddziałów wojskowych przez miasto. W reakcji na to wydarzenie przed Prezydium Policji, Teatrem Miejskim oraz w okolicach Hotelu Bazar pojawiły się polskie oddziały Straży Ludowej, Polskiej Organizacji Wojskowej oraz Służby Straży i Bezpieczeństwa. Dowódcy polscy wydali rozkaz zdobycia Prezydium Policji. Polacy opanowali Dworzec Główny, Pocztę Główną oraz część miejskich fortyfikacji. Powstanie wybuchło również poza Poznaniem: w Gnieźnie, Jarocinie, Kórniku, Pleszewie, Śremie, Kłecku, Wrześni i innych. W konsekwencji usunięto administrację pruską z Szamotuł, Środy, Pniew, Opalenicy, Buku, Trzemeszna, Wrześni i Gniezna. Mocą dekretu Naczelnej Rady Ludowej gen. Józef Dowbor Muśnicki otrzymał tytuł Głównodowodzącego wszystkich Sił Zbrojnych Polskich byłego zaboru pruskiego, a 16 stycznia 1919 r. objął funkcję naczelnego wodza powstania. Pierwsze przesyłki wielkopolskiej poczty polowej znane są ze stycznia 1919 r., z okresu trwających walk. Były one obsługiwane przez miejscowe urzędy poczty cywilnej. Poczta Polowa na terenie Wielkopolski została bowiem zorganizowana dopiero w maju 1919 r., a Siedzibą Głównej Poczty Polowej (GPP) był Poznań. Dodatkowo pocztę polową obsługiwało „Ognisko dla Żołnierzy Polskich”. GPP była obsługiwana na czterech kierunkach: Wągrowiec (poczta polowa nr 1), Grodzisk (poczta polowa nr 2), Jarocin (poczta polowa nr 3) i Lwów (poczta polowa nr 4). Poczta polowa nr 5 utworzona została w sierpniu 1919 r. w Bobrujsku dla obsługi oddziałów Wojsk Wielkopolskich na froncie wschodnim. Od końca listopada 1919 r. dotychczasowe wielkopolskie poczty polowe nr 1 – 5 uzyskały numery poczt polowych Wojska Polskiego 47 – 51.

Zbiór obejmuje pocztę polową w trakcie rewindykacji ziem północnych. Pomorze Polacy przejęli pokojowo dzięki rozstrzygnięciom Traktatu Wersalskiego. W trakcie rokowań przez pewien czas negocjatorom wydawało się, że Gdańsk uda się włączyć do Polski. Ostatecznie jednak Traktat Wersalski przyznał Polsce Pomorze bez Gdańska, oparte na wschodzie o linię Wisły, z małymi ustępstwami w powiecie Gniew, w którym Polska otrzymała 5 gmin dopiero po plebiscycie z 11 lipca 1920 r. Na zachodniej granicy w skład Polski weszły niektóre wschodnie gminy z niemieckich powiatów Złotów, Człuchów, Wałcz i Bytów. Objęcie przyznanego obszaru po podpisaniu Traktatu Wersalskiego było możliwe dopiero po ratyfikacji przez Niemcy jego postanowień, co nastąpiło 10 stycznia 1920 r. Celem wojskowego zabezpieczenia operacji przejprzejmowania Pomorza powołano Dowództwo Frontu Pomorskiego, na którego czele stanął gen. J. Haller. Operacja rozpoczęła się 7 dni po ratyfikacji przez Niemcy Traktatu Wersalskiego. Zajmowanie Pomorza, realizowane było na kierunku Południe – Północ z biegiem Wisły. Uroczystość polskich zaślubin z morzem J. Hallera w Pucku (jedynym wówczas polskim porcie morskim) w dniu 10 lutego 1920 r. zakończyła przejmowanie Pomorza od Niemców. W zbiorze znajduje się kartka z doklejonym stemplowanym znaczkiem wydania okolicznościowego Frontu Pomorskiego z nadrukiem „Nad Polskiem Morzem Puck 10 II 1920”.