Monika Szwed - Już

„Paradoks codzienności, który jednych postawił w obozowym piekle, a innym pozwolił na wiosenny spacer” to nowa treść prac Moniki Szwed. Zobaczymy 11 prac na papierach, rysowanych ulubioną techniką Moniki – pastelem olejnym. Pochodzą z lat 2011/12.
Materiałem, z którego powstały nowe rysunki, były – jak często u Moniki – zdjęcia z fragmentami codzienności. Zwyczajne zdjęcia, przypadkowe, które łączy tylko jedno: czas powstania – 1939-1945. Mówi artystka: „Na odwrocie fotografii umieszczono daty, wszystkie mieszczą się w okresie wojennym.(...) w tym samym czasie, równolegle, dzieją się historie i straszne i piękne, okrutne i zwyczajne (...): kobieta portretująca się u fotografa, spacer, dzieci, oglądanie bystrego żebraka”. Wystawa nosi tytuł „JUŻ”. „Ten mały, jednak ekspresywny wyraz uwydatnił granicę, chwilę od której następuje zmiana.” - wyjaśnia autorka. Odległe na pozór rzeczywistości współistnieją w świecie – i podobnie jest z granicą, którą określa „już”: „albo jest ona błaha, niezauważalna, taka, że "nikt nie uwierzy, że staje się już" albo jej rozmiar i ciężar znaczyć JUŻ będzie każdy dzień”.
Zestawienie świata lęków i marzeń z rzeczywistością od początku odgrywa ważną rolę w twórczości artystki. Jej kompozycje przywołują na myśl mgliste wspomnienia z przeszłości i dzieciństwa. Tym niemniej, jej najnowsze prace sięgają po estetykę fotografii w bardziej bezpośredni sposób niż do tej pory.
Monika Szwed debiutowała w Zderzaku wystawą „23 koany”. Wystawa ta była całkowitym zaskoczeniem: autorkę nazwano „najbardziej zagadkową artystką młodego pokolenia”. Wyszukany kolor, subtelny rysunek, metamorfozy obrazu, zapożyczenia z japońskich grafik albo z bajek dla dzieci, sceny z pogranicza jawy i snu, przedmioty wyjęte z pierwotnych kontekstów – pastele na papierze wycinanym ręcznie w kształt koła w niczym nie przypominały „mainstreamowego” pop- banalizmu. Był rok 2005; Julian Jakub Ziółkowski kończył właśnie krakowską ASP, Tomek Kowalski był na drugim roku studiów, na debiut miał czekać jeszcze rok. Ale nadrealistyczne klimaty wisiały już w powietrzu; wkrótce zaczęły ujawniać się szerzej. Nowa generacja artystów porzucała obszar codziennego doświadczenia by zwrócić się w stronę wyobraźni, onirycznej poetyki i ekscentrycznej, bogatej w detale, często szkatułkowej narracji. Dziś „nowy surrealizm” jest jednym z najbardziej wyrazistych trendów młodej sztuki, a grono jego adeptów stale się powiększa. Jednak Monika Szwed zachowuje pozycję odrębną – świadomie szuka odosobnienia i ciszy, pracuje w skupieniu – i mówi, jak zwykle, własnym głosem.
„Już” jest już piątą wystawą indywidualną Moniki w Zderzaku.


Powrót