Moja matka nie jest boska
„Moja matka nie jest boska” to wystawa przygotowywana przez Koroprację Ha!art i Bunkier Sztuki, w związku z wydaniem książki Bożeny Umińskiej „Utwór o matce i ojczyźnie” (Korporacja Ha!art, Kraków 2008). Projekt zakłada, że inspiracją do powstania prac będzie poemat pisarki.
„Utwór o Matce i Ojczyźnie” to tekst prywatny i publiczny zarazem. Umińska opisuje najbardziej złożone relacje między matką i córką, związki oparte na psychicznym uzależnieniu. Książka Umińskiej to historia zmagania się z własną matką, ale również z Mitem i Historią, które za nią stoją. Bohaterka, Usia Korusia zdominowana przez Mater Demeter, walczy o własną tożsamość, ale jednocześnie chce znaleźć swoje miejsce w Historii matki - Żydówki , która jako jedyna z całej rodziny ocalała z Zagłady. Jednak Historia matki jest dla Usi niedostępna. Egoizm i bezwzględność Mater Demeter jest niszcząca zarówno w życiu codziennym, jak i w obsesyjnym chronieniu własnej Historii. W domu Matka posiada władzę, reprezentuje ustrój totalitarny, destrukcyjny matriarchat domowy, przez Umińską nazwany Matrixem. Usia ulega emocjonalnej przemocy, której źródłem jest matczyne uczucie. Matka zniewala córkę przez miłość, ale Usia walczy o własne ocalenie. Opisując rzeczywistość intymną Umińska odwołuje się do funkcjonujących w naszej wyobraźni mitów dotyczących relacji między matką i córką. Wprowadza do tekstu postaci z wyobraźni masowej – Usia i Mater występują jako Alien i Ripley. Nawiązuje do religijnych misteriów Eleusis, które odbywały się jeszcze około 1000 lat przed Chrystusem, a których znaczenie duchowe porównywane jest z rola jaka odgrywa Pasja i zmartwychwstanie Jezusa. Ustanowione zostały jako znak zjednoczenia się córki z matka - Demeter i Kory Persefony porwanej i zgwałconej przez Hadesa, króla śmierci. W opowieści mitycznej oddzielenie córki i matki jest niechciane. Nie wynika ani z buntu córki ani przez odrzucenie jej przez matkę. Korusia Usia wciąż się buntuje, a Mater ją odrzuca. Życie Usi jest permanentnym „matkobójstwem”, Usia chce zabić Matkę, ale tak żeby nie umarła. Mater Demeter jako matka nie jest boska. Jest toksyczna, opresyjna, egoistyczna. Nie jest boska ponieważ jest matką córki, a jedynie syn jest dzieckiem „boskim”. Interesującym aspektem wypowiedzi Umińskiej jest całkowite pominięcie przez nią kultu Matki Boskiej. I ta nieobecność jest intrygująca. Wykluczenie katolickiego symbolu matki nie oznacza jednak, że Umińska do polskiego katolicyzmu się nie odnosi. W drugiej części „Utworu...”, poświęconej Matce Ojczyźnie, zgromadzeni w poczekalni lekarskiej Panowie i Panie rozprawiają o obcych, o Innych: żydach pedałach lesbijkach feministkach. Nie ma wątpliwości, że ich troska jest narodowo-patriotyczno-katolicka .Umińska pokazując strach i agresje zebranych, obnaża słabość Matki Ojczyzny, która nie jest boska i nie dla wszystkich chce być Matką-Matczyzną. Podstawowym założeniem projektu „Moja matka nie jest boska” jest praca artystek z tekstem i aktywny jego odbiór. Poemat Umińskiej to tekst „twardy”- odbiorca zmuszony jest zderzyć się z tekstem i dokonać wewnętrznych i zewnętrznych konfrontacji.
Powrót
„Utwór o Matce i Ojczyźnie” to tekst prywatny i publiczny zarazem. Umińska opisuje najbardziej złożone relacje między matką i córką, związki oparte na psychicznym uzależnieniu. Książka Umińskiej to historia zmagania się z własną matką, ale również z Mitem i Historią, które za nią stoją. Bohaterka, Usia Korusia zdominowana przez Mater Demeter, walczy o własną tożsamość, ale jednocześnie chce znaleźć swoje miejsce w Historii matki - Żydówki , która jako jedyna z całej rodziny ocalała z Zagłady. Jednak Historia matki jest dla Usi niedostępna. Egoizm i bezwzględność Mater Demeter jest niszcząca zarówno w życiu codziennym, jak i w obsesyjnym chronieniu własnej Historii. W domu Matka posiada władzę, reprezentuje ustrój totalitarny, destrukcyjny matriarchat domowy, przez Umińską nazwany Matrixem. Usia ulega emocjonalnej przemocy, której źródłem jest matczyne uczucie. Matka zniewala córkę przez miłość, ale Usia walczy o własne ocalenie. Opisując rzeczywistość intymną Umińska odwołuje się do funkcjonujących w naszej wyobraźni mitów dotyczących relacji między matką i córką. Wprowadza do tekstu postaci z wyobraźni masowej – Usia i Mater występują jako Alien i Ripley. Nawiązuje do religijnych misteriów Eleusis, które odbywały się jeszcze około 1000 lat przed Chrystusem, a których znaczenie duchowe porównywane jest z rola jaka odgrywa Pasja i zmartwychwstanie Jezusa. Ustanowione zostały jako znak zjednoczenia się córki z matka - Demeter i Kory Persefony porwanej i zgwałconej przez Hadesa, króla śmierci. W opowieści mitycznej oddzielenie córki i matki jest niechciane. Nie wynika ani z buntu córki ani przez odrzucenie jej przez matkę. Korusia Usia wciąż się buntuje, a Mater ją odrzuca. Życie Usi jest permanentnym „matkobójstwem”, Usia chce zabić Matkę, ale tak żeby nie umarła. Mater Demeter jako matka nie jest boska. Jest toksyczna, opresyjna, egoistyczna. Nie jest boska ponieważ jest matką córki, a jedynie syn jest dzieckiem „boskim”. Interesującym aspektem wypowiedzi Umińskiej jest całkowite pominięcie przez nią kultu Matki Boskiej. I ta nieobecność jest intrygująca. Wykluczenie katolickiego symbolu matki nie oznacza jednak, że Umińska do polskiego katolicyzmu się nie odnosi. W drugiej części „Utworu...”, poświęconej Matce Ojczyźnie, zgromadzeni w poczekalni lekarskiej Panowie i Panie rozprawiają o obcych, o Innych: żydach pedałach lesbijkach feministkach. Nie ma wątpliwości, że ich troska jest narodowo-patriotyczno-katolicka .Umińska pokazując strach i agresje zebranych, obnaża słabość Matki Ojczyzny, która nie jest boska i nie dla wszystkich chce być Matką-Matczyzną. Podstawowym założeniem projektu „Moja matka nie jest boska” jest praca artystek z tekstem i aktywny jego odbiór. Poemat Umińskiej to tekst „twardy”- odbiorca zmuszony jest zderzyć się z tekstem i dokonać wewnętrznych i zewnętrznych konfrontacji.
Powrót
