Jan Dziaczkowski - Keine Grenze (kolaże)

05 września - 11 października 2008
Co by się stało gdyby nie było żelaznej kurtyny? - pyta Jan Dziaczkowski w najnowszym cyklu kolaży „Keine Grenze” stworzonych specjalnie dla galerii ZPAF i Ska. I od razu podpowiada zgodnie z Ernstowską ideą kolażu, która jest „(...) mistrzowskim wtargnięciem irracjonalnego do wszystkich dziedzin sztuki, poezji, nauki, do mody i prywatnego życia społeczeństw" – a może byłoby właśnie tak? Może to byłoby nawet przyjemnie? Gdyby Żelazna Kurtyna nie wyrosła na linii Łaby, ale dalej – choćby i w Santiago de Compostela. Oto w 1945 radziecka armia nie zatrzymuje się w połowie Niemiec – i połowie drogi – i kroczy raźno ku zachodzącemu słońcu, zakładając po drodze satelickie kraje : Socjalistyczną Republikę Francji, Ludowo-Demokratyczną Republikę Włoch, Zjednoczoną Socjalistyczną Republikę Wielkiej Brytanii i Irlandii. Cała Europa demoludów? Dlaczego nie. Przynajmniej jechalibyśmy wszyscy na tym samym koślawym wózku o fatalnie skrzypiących kołach – a dziś moglibyśmy wspólnie z Belgami czy mieszkańcami Lichtensteinu leczyć postkomunistyczne traumy i pielęgnować nostalgię za małymi radościami RWPG.

Co by się stało gdyby nie było żelaznej kurtyny? - pyta Jan Dziaczkowski w najnowszym cyklu kolaży „Keine Grenze” stworzonych specjalnie dla galerii ZPAF i Ska. I od razu podpowiada zgodnie z Ernstowską ideą kolażu, która jest „(...) mistrzowskim wtargnięciem irracjonalnego do wszystkich dziedzin sztuki, poezji, nauki, do mody i prywatnego życia społeczeństw" – a może byłoby właśnie tak?

Może to byłoby nawet przyjemnie? Gdyby Żelazna Kurtyna nie wyrosła na linii Łaby, ale dalej – choćby i w Santiago de Compostela. Oto w 1945 radziecka armia nie zatrzymuje się w połowie Niemiec – i połowie drogi – i kroczy raźno ku zachodzącemu słońcu, zakładając po drodze satelickie kraje : Socjalistyczną Republikę Francji, Ludowo-Demokratyczną Republikę Włoch, Zjednoczoną Socjalistyczną Republikę Wielkiej Brytanii i Irlandii. Cała Europa demoludów? Dlaczego nie. Przynajmniej jechalibyśmy wszyscy na tym samym koślawym wózku o fatalnie skrzypiących kołach – a dziś moglibyśmy wspólnie z Belgami czy mieszkańcami Lichtensteinu leczyć postkomunistyczne traumy i pielęgnować nostalgię za małymi radościami RWPG.

Kojenie naszych, środkowoeuropejskich resentymentów to jedna z przyjemności, które zapewnia nam w swoich kolażach Jan Dziaczkowski. Za pomocą wirtuozerskich cięć nożyczek artysta przesuwa Żelazną Kurtynę na Zachód i niczym Dick w „Człowieku z wysokiego zamku” cieszy się political fiction historii alternatywnej. Oglądamy ją na pocztówkach z nie zaistniałej, choć przecież możliwej do pomyślenia teraźniejszości. Rozciągnięcie politycznej strefy wpływów Bloku Wschodniego na Zachód, wiązałoby się ekspansją realsocjalistycznej przestrzeni i estetyki, z zakażeniem zachodnioeuropejskiej tkanki urbanistycznej „betonowym dziedzictwem” socmoderny. Oto wokół Krzywej Wieży w Pizie wyrastają bloki z wielkiej płyty, od Trocaderco ku wieży Eifla ciągną się stalinowskie popiersia, a z samą wieżą konkuruje strzelisty pomnik kosmonautyki w duchu moskiewskim. Lądowanie obcych, betonowych ciał, na wzór Pałacu Kultury wyrastającego nagle w historycznym centrum Warszawy - staje codziennością miast Starej Unii.

Technika kolażu idealnie nadaje się do zobrazowania nabrzmiałej resentymentem fantazji. Trzeba podkreślić, że Jan Dziaczkowski wskrzesza tę technikę w wersji analogowej, korzennej, nieomal ernstowskiej. Czyni to w chwili, w której kolaż wydaje się już doszczętnie zdewaluowany przez wszechmocnego Photoshopa. Dziaczkowski przystępuje do dzieła zbrojny w nie zmodernizowany arsenał modernistycznych kolażystów: nożyczki, żyletkę, klej, strategię wybornego trupa i swobodnych skojarzeń, napięcie między swojskością a wyobcowaniem, które tak podobały się w tej technice surrealistom.


Więcej na www.kolaze.blogspot.com.

Jan Dziaczkowski - urodził się w Warszawie w 1983 roku. W 2007 roku obronił dyplom na wydziale malarstwa warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Wspoltworzy z Ola Bujnowska Pracownie Nuku. Wystawiał swoje prace min w TR i na Chłodnej 25. Wystawa w ZPAF i Ska jest jego pierwszą indywidualną wystawą w Krakowie, wcześniej jego kolaże zdobyły dużą popularność na „Wenus Polska 2008” – wystawie w ramach Miesiąca Fotografii w Krakowie.


Powrót