Tadeusz Łodziana (1920–2011) – wybitny polski rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, pedagog i autor licznych pomników oraz rzeźb kameralnych. Uznawany jest za jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiej rzeźby II połowy XX wieku, artystę, który współtworzył nowoczesny przełom w tej dziedzinie, redefiniując jej formę i znaczenie na przełomie lat 50. i 60.

Łodziana urodził się 27 listopada 1920 roku w Borowej, we wschodniej Galicji. Studiował w Państwowym Instytucie Sztuk Plastycznych we Lwowie (1937–1939 oraz 1941–1942), a po wojnie kontynuował edukację w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Sopocie (1947–1950), gdzie podjął także pierwszą pracę jako asystent. W 1954 roku uzyskał dyplom na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, w pracowni Mariana Wnuka – swojego mistrza i jednego z najważniejszych pedagogów powojennej rzeźby polskiej. Z warszawską ASP związał się na stałe – przez lata kształcił kolejne pokolenia rzeźbiarzy, pełnił funkcje dziekana (1966–1969, 1972–1978), prorektora (1968–1972) i w 1989 roku uzyskał tytuł profesora zwyczajnego.

Tadeusz Łodziana zajmował się zarówno rzeźbą monumentalną, jak i kameralną. Jego dorobek obejmuje:

— pomniki i realizacje plenerowe:
• Pomnik Ofiar Faszyzmu w Łodzi (Radogoszcz, 1961),
• Mauzoleum w byłym więzieniu Pawiak w Warszawie (1964, wraz z Romualdem Guttem i Stanisławem Słoniną),
• Pomnik Prezydenta Gabriela Narutowicza w Warszawie,
• Pomnik Józefa Piłsudskiego w Warszawie,
• Pomnik Żołnierza polskiego i niemieckiego antyfaszysty w Berlinie (dzielnica Friedrichshain),
• Pomnik Mikołaja Kopernika w Bogocie.

— rzeźby kameralne i abstrakcyjne – kompozycje organiczne, akty kobiece, portrety. Łodziana tworzył formy bliskie abstrakcji, syntetyczne, często inspirowane tradycją, ale otwarte na nowoczesne eksperymenty formalne.

W latach 50. i 60. brał czynny udział w najważniejszych wydarzeniach artystycznych w Polsce, które wyznaczały kierunek rozwoju współczesnej rzeźby. Wystawiał swoje prace m.in. podczas „Wystawy Sztuki Nowoczesnej” w warszawskiej Zachęcie (1957, 1959) oraz na legendarnej ekspozycji „Rzeźba w ogrodzie” w siedzibie SARP w Warszawie (1957), obok takich artystów jak Jerzy Jarnuszkiewicz, Alina Szapocznikow, Magdalena Więcek czy Barbara Zbrożyna. Jego rzeźby charakteryzowały się monumentalnością, a zarazem lekkością i harmonią form, co podkreślali krytycy, m.in. Wiesław Borowski, Jacek Woźniakowski i Aleksander Wojciechowski.

Łodziana czerpał inspiracje z dorobku Constantina Brâncuşiego i Henry’ego Moore’a, co przejawiało się w syntetycznym ujęciu kształtu, redukcji detalu i otwartości form na przestrzeń. W jego twórczości figura ludzka – zwłaszcza kobiecy tors – stawała się punktem wyjścia do poszukiwań formalnych, łączących tradycję z nowoczesną abstrakcją. Jego prace cechuje wysublimowana estetyka, płynność linii, gładkość powierzchni i dążenie do harmonii.

Szczególne miejsce w dorobku artysty zajmują akty kobiece, które z jednej strony wpisują się w archetypiczną tradycję rzeźby, z drugiej – prezentują nowoczesne podejście do formy, zbliżone do abstrakcji. Krytycy widzieli w nich kontynuację poszukiwań Brâncuşiego i Moore’a, a zarazem oryginalną interpretację motywów cielesności.

Tadeusz Łodziana był laureatem wielu nagród, w tym:
• Nagrody Ministerstwa Kultury i Sztuki (1968),
• Grand Prix na Międzynarodowym Biennale Rzeźby w Monaco (1981) za kompozycję Otwarta II.

Łodziana zaliczany jest do grona artystów, którzy wprowadzili nowoczesne idee do polskiej rzeźby powojennej, redefiniując jej język i otwierając ją na dialog z międzynarodową sceną artystyczną. Jego działalność dydaktyczna i twórcza ukształtowała całe pokolenia polskich rzeźbiarzy. Dziś jego dzieła znajdują się w kolekcjach muzealnych, przestrzeniach publicznych i zbiorach prywatnych, a sam artysta pozostaje jednym z kluczowych punktów odniesienia w badaniach nad polską rzeźbą drugiej połowy XX wieku.

Tadeusz Łodziana zmarł w 2011 roku w Grodzisku Mazowieckim, pozostawiając po sobie dziedzictwo twórcze, które wciąż inspiruje badaczy i artystów.