Stanisław Borysowski (1906–1988) był polskim malarzem, grafikiem i pedagogiem, jednym z najważniejszych twórców związanych z powojennym środowiskiem artystycznym Torunia. Profesor i wieloletni kierownik Zakładu Malarstwa na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, a także pedagog gdańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, należał – obok Tymona Niesiołowskiego i Bronisława Jamontta – do artystów, którzy w istotny sposób wpłynęli na kształt toruńskiego życia artystycznego. Był również inicjatorem i niekwestionowanym liderem powstałej w 1958 roku Grupy Toruńskiej.
Urodził się 2 stycznia 1906 roku we Lwowie. W latach 1926–1933 studiował malarstwo i grafikę w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem m.in. Teodora Axentowicza, Władysława Jarockiego, Ignacego Pieńkowskiego, Stanisława Kamockiego i Jana Wojnarskiego. W 1932 roku, dzięki rekomendacji Wojciecha Weissa, otrzymał stypendium Funduszu Kultury Narodowej, które umożliwiło mu pobyt artystyczny we Włoszech. Następnie kontynuował edukację w paryskiej filii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie w latach 1933–1934 kształcił się pod kierunkiem Józefa Pankiewicza. Kontakt z wybitnym przedstawicielem polskiego koloryzmu wywarł istotny wpływ na wczesną twórczość Borysowskiego, w której zasadniczą rolę odgrywały kolor, światło i malarska konstrukcja obrazu.
Jeszcze przed II wojną światową Stanisław Borysowski aktywnie uczestniczył w życiu artystycznym i odnosił znaczące sukcesy wystawiennicze. Jego prace prezentowano m.in. na wystawie sztuki polskiej w Galerii Trietiakowskiej w Moskwie, Międzynarodowej Wystawie Malarstwa organizowanej przez Carnegie Institute w Pittsburghu, XIX Biennale w Wenecji w 1934 roku oraz na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Życiu Współczesnym w Paryżu w 1937 roku. Uczestniczył również w Wystawie Światowej w Nowym Jorku w 1939 roku. Od 1934 roku należał do prestiżowego Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”.
Okres II wojny światowej spędził we Lwowie. Był członkiem Związku Radzieckich Artystów Ukrainy oraz kierował spółdzielnią zapewniającą zatrudnienie, a tym samym możliwość przetrwania, przebywającym w mieście polskim artystom. Po wojnie krótko pracował jako asystent w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, a w 1946 roku został profesorem i kierownikiem Zakładu Malarstwa na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W latach 1949–1951 pełnił funkcję dziekana Wydziału.
Równolegle z działalnością w Toruniu od połowy lat pięćdziesiątych związany był z Państwową Wyższą Szkołą Sztuk Plastycznych w Gdańsku, gdzie do 1972 roku prowadził działalność dydaktyczną, a w latach 1955–1964 pełnił funkcję dziekana Wydziału Malarstwa. Jego wieloletnia praca pedagogiczna wywarła znaczący wpływ na kolejne pokolenia polskich malarzy i grafików.
Szczególne znaczenie miało powołanie z jego inicjatywy w 1958 roku Grupy Toruńskiej, skupiającej artystów związanych z miejscowym środowiskiem. Borysowski stał się jej niekwestionowanym liderem i pozostał nim przez cały okres działalności ugrupowania, aż do 1978 roku. Grupa nie sformułowała jednolitego programu artystycznego, lecz stworzyła ważną platformę prezentacji i wymiany idei, integrując toruńskich twórców i wzmacniając pozycję miasta na mapie polskiej sztuki współczesnej.
Twórczość Stanisława Borysowskiego rozwijała się równolegle w dwóch dziedzinach: malarstwie oraz grafice. W początkowym okresie pozostawała pod wyraźnym wpływem szkoły Józefa Pankiewicza i polskiego koloryzmu. Artysta malował pejzaże, martwe natury, portrety i kompozycje figuralne, traktując kolor jako jeden z podstawowych środków budowania obrazu. Około połowy lat pięćdziesiątych w jego sztuce nastąpiła jednak zasadnicza przemiana. Borysowski stopniowo odchodził od figuracji, kierując się ku formom inspirowanym kubizmem i abstrakcją.
Dorobek Stanisława Borysowskiego obejmuje ponad pół wieku działalności artystycznej i ukazuje ewolucję od malarstwa zakorzenionego w tradycji polskiego koloryzmu po kompozycje abstrakcyjne i postkubistyczne. Jego znaczenie wykracza jednak poza indywidualną twórczość. Jako profesor, organizator życia artystycznego i założyciel Grupy Toruńskiej odegrał kluczową rolę w kształtowaniu powojennego środowiska artystycznego Torunia, oddziałując na kolejne pokolenia malarzy i grafików.
Stanisław Borysowski zmarł 1 maja 1988 roku w Toruniu. Jego prace znajdują się w zbiorach najważniejszych polskich instytucji muzealnych, m.in. Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz Muzeum Okręgowego w Toruniu. Bogaty dorobek artysty został przypomniany na dużych wystawach pośmiertnych i udokumentowany w publikacjach muzealnych obejmujących jego malarstwo i grafikę z lat 1930–1987.
olej, płótno; 71 x 59 cm;
sygn. l. d.: BORYSOWSKI.
olej, płótno; 67 x 51 cm;
olej, płótno; 68,5 x 98,5 cm;
sygn. p. d.: Borysowski;
na blejtramie autorski napis: Borysowski.
olej, płótno; 68,5 x 98,5 cm;
sygn. p. d.: Borysowski;
na blejtramie autorski napis: Borysowski.
olej, tektura
70 x 49 cm
sygn. l. d.: Borysowski 1928
tusz, akwarela, papier, 42 x 29,5 cm
sygn. l.d.: Borysowski Kraków 54
Olej, tektura; 44 x 53 cm
l.d.: S. Borysowski
akwarela, tusz, papier; 42,7 x 57,7 cm (w św. oprawy);
sygn. p. d.: St. Borysowski.
olej, tektura; 23 x 30,5 cm;
sygn. p. g.: Borysowski.
Opisane na odwrocie.
olej, sklejka (?), 29 x 23 cm w świetle passe-partout,
sygn. p.d.: Borysowski
tusz na papierze, 17,5 x 16,5 cm,
sygnowany w prawym, dolnym rogu: "Borysowski".
olej, płótno
60 x 70 cm
78 x 88 cm w oprawie
sygn. p.d.: Borysowski 932
pochodzenie:
DESA UNICUM, 113 Aukcja malarstwa i rzemiosła artystycznego, lot 12, 2001 r.
olej, płótno
60 x 70 cm
74 x 84 cm w oprawie
sygn. l.d.: Borysowski
Na odwrocie nalepki wystawowe:
Carnegie Institute, Pittsburgh, Pennsylvania.
Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, maj - ...
olej, płótno
60 x 70 cm
75 x 83 cm w oprawie
sygn. l.d.: Borysowski
olej, płótno
60 x 70 cm
75 x 85 cm w oprawie
sygn. l.d.: Borysowski
pochodzenie:
DESA UNICUM, 117 Aukcja malarstwa i rzemiosła artystycznego, lot 13, 2002 r.
olej, tektura; 22 x 29,5 cm w świetle ramy;
sygn. l d.: Borysowski
tusz, akwarela, papier, 33 x 47 cm;
sygn. i dat. l. d.: Borysowski 77;
praca oprawiona
olej, płyta, 45 x 60 cm,
sygn. l.d.: Borysowski
olej, płótno, 92 × 64,5 cm
sygn. l. d.: „Borysowski”
olej, tektura,
70 x 49 cm,
sygn. l.d.: Borysowski 1928
Litografia; w oprawie: 77 x 68 cm; w św. p-p 54,5 x 44,5 cm
Sygn., dat., opisany u dołu: Kompozycja 2 / 1/10/ S Borysowski 1980
Ed. 1/10
Litografia; w oprawie: 77 x 68 cm; w św. p-p 54,5 x 44,5 cm
Sygn., dat., opisany u dołu: Kompozycja 2 / 1/8 /S Borysowski 1980
Ed. 1/8
olej, sklejka; 98 x 67,5 cm (w świetle oprawy);
sygn. p. d.: BORYSOWSKI / 2/4.
7 arkuszy o wym.: ok. 172,5 × 61 cm
technika mieszana, papier
sygn. „Borys”
olej, tektura; 31 x 24 cm;
sygn. l. d.: Borysowski (piórem)
na odwrocie naklejka z Salonu Dzieł Sztuki Kazimierza Wojciechowskiego z autorem, tytułem, techniką i wymiarami obrazu
oraz na odwrocie na tekturze odręczny,...