Zbigniew Libera. Prace 1982-2008

30 listopada - 07 lutego 2010

Wystawa Zbigniewa Libery w warszawskiej Zachęcie jest drugim po amerykańskim, a pierwszym w Polsce retrospektywnym przeglądem twórczości artysty, obejmującym trzy dekady jego aktywności w sztuce. Paradoksem jest, że twórczość Libery, czołowego artysty polskiej sztuki krytycznej, autora głośnych i powszechnie znanych prac: „Lego. Obóz koncentracyjny” czy „Pozytywy” nie doczekała się dotychczas wyczerpującej monograficznej prezentacji i publikacji. Projekt Zachęty Narodowej Galerii Sztuki realizowany w ścisłej współpracy z artystą, pragnie wypełnić tę lukę, prezentując obok prac znanych, nigdy dotychczas nie upublicznione fotografie i filmy z lat 80., a także niektóre urządzenia korekcyjne z lat 90., nie wystawiane dotąd w Polsce.

Zbigniew Libera debiutował w 1982 roku w obiegu kultury niezależnej na łódzkim Strychu. W latach 80. działał w kręgu Kultury Zrzuty, wspólnie z artystami z grupy Łódź Kaliska oraz m.in. Jackiem Kryszkowskim, Jerzym Truszkowskim, Włodzimierzem Adamiakiem i innymi. Libera brał także udział w wydawaniu słynnego, niezależnego pisma „Tango”. Wspólnie z Jerzym Truszkowskim założył punkową grupę „Sternenhoch”, która łączyła działalność muzyczną z performerską. Był modelem fotograficznych prac Zofii Kulik, która spopularyzowała charyzmatyczny wizerunek artysty, w szeregu prac z serii „Idiomy socwiecza”. W latach 80. powstają fundamentalne dla polskiej sztuki krytycznej prace Libery: „Obrzędy intymne” i „Jak tresuje się dziewczynki”.

W latach 90. Libera jest przede wszystkim autorem perfekcyjnie wykonanych „urządzeń korekcyjnych”. Seria ta obejmuje obok „Lego”, takie prace , jak uniwersalną wyciągarkę penisa, urządzenia kulturystyczne dla małych chłopców, czy lalkę, którą można ogolić. Sensem tych prac nie jest jednak ich wygląd, lecz perswazyjna funkcja, wskazująca na metody, jakimi w ramach polityki ciała, społeczeństwo dyscyplinuje swych członków. Tematy podnoszone przez prace Libery (przede wszystkim kwestia Holocaustu), jak i same prace, wywoływały gorące debaty publiczne w Polsce i za granicą. Stały się przedmiotem zarówno zaciętych polemik prasowych, jak i uniwersyteckich analiz oraz konferencji naukowych.

Po roku 2000 Libera ujawnia się jako aktywista alternatywnego frontu kulturalnego. Jest pomysłodawcą projektu „Zimna wojna” (artystów ze społeczeństwem) w Krakowie oraz współzałożycielem Warszawskiego Aktywu Artystów. Tworzy jedną po drugiej, dwie klubokawiarnie w Warszawie: „Baumgart/Libera” w Zamku Ujazdowskim, a następnie, wraz z Tomkiem Kurzycą i Mariola Przyjemską, „Aurorę” przy ul. Dobrej. Organizują w nich koncerty muzyczne i wieczory literackie. Prace artysty powstałe po roku 2000 podejmują temat statusu, funkcji i roli obrazów medialnych. Libera zajmuje się fotografią prasową, relacją obrazu i tekstu, naturą widzialności, książką artystyczną. „Pozytywy”, „Co robi łączniczka”, „The Gay, Innocent and Heartless” prezentowane są w całej Polsce i z wielkim powodzeniem w galeriach w całej Europie.

Szczególne sukcesy Libera odnosi w Ameryce, gdzie jego praca staje się inspiracja dla głośnej wystawy „Mirroring Evil” w Jewish Museum w Nowym Jorku, a Uniwersytet w Ann Arbor organizuje artyście wystawę retrospektywną i zaprasza go do wygłoszenia prestiżowego, dorocznego wykładu w ramach serii „Copernicus Lecture”. Przed Liberą takie zaproszenia otrzymali m.in.: Adam Michnik, Leszek Kołakowski, Czesław Miłosz. W 2007 roku Museum Serralves w Porto organizuje pionierską prezentację sztuki lat 80., na której Libera jest jednym z dwójki zaproszonych z Polski artystów.

Jesienią 2007 roku Libera osiedlił się w Pradze. Tam w roku akademickim 2008/2009 prowadził gościnnie pracownię w Akademii Sztuk Pięknych. Jest obywatelem świata, a zarazem jednym z najważniejszych artystów reprezentujących sztukę tej części Europy.
Wystawie będzie towarzyszył przekrojowy katalog w dwóch wersjach językowych, polskiej i angielskiej. Publikacja dofinansowana ze środków Instytutu Adama Mickiewicza.

Wystawa zorganizowana we współpracy z BWA Wrocław – Galerie Sztuki Współczesnej

Ekspozycja we Wrocławiu w dniach 19.02 - 14.04.2010

Wystawa dofinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Galeria prac

Powrót

ZACHĘTA Narodowa Galeria Sztuki
ul. Plac Małachowskiego 3 00-916 Warszawa
tel: 22 827 58 54
fax: 22 827 78 86

[email protected]
zacheta.art.pl

Godziny otwarcia:
galeria: wtorek - niedziela 12.00 - 20.00; biblioteka: poniedziałek - piątek 10.00 - 16.00; dział dokumentacji: poniedziałek - czwartek 10.00 - 15.00

Indeks artysty

Zbigniew LIBERA

Urodził się w 1959 roku w Pabianicach. Należy do najciekawszych artystów pokolenia, które pojawiło się na krajowej scenie artystycznej w latach osiemdziesiątych (w okresie tym nie uczestniczył w oficjalnym obiegu artystycznym, działał m.in. alternatywnym kręgu łódzkiego strychu i „Kultury Zrzuty”, współpracował także z Zofią Kulik jako jej model), tworzy obiekty, instalacje, realizacje wideo, posługuje się fotografią, malarstwem, jest autorem działań multimedialnych. Przedstawione na początku lat dziewięćdziesiątych prace o charakterze kontemplacyjno-medytacyjnym – jak np. realizacja wideo „Perseweracja mistyczna” (pokazana m.in. na głośnej wystawie „Perseweracja mistyczna i róża” w 1992 r. w PGS w Sopocie) wywołały wokół jego twórczości spore zanteresowanie. Kolejne wystawy na których przedstawił takie realizacje jak „Urządzenia korekcyjne” (wystawa indywidualna w CSW w Warszawie), czy też model obozu koncentracyjnego zbudowany z klocków lego, przyniosły mu miano artysty kontrowersyjnego i międzynarodowy rozgłos. W 2004 w łódzkim Atlasie Sztuki,PGS Sopot, poznańskim Arsenale pokazał wystawę swoich prac wykorzystujących przekaz fotograficzny "Mistrzowie i pozytywy".

Do najgłośniejszych jego realizacji z tamtego okresu należą wstrząsające „Obrzędy intymne” i „Perseweracja mistyczna”, filmy dokumentujące opiekę nad umierającą babką. W 1987r. stworzył „Jak tresuje się dziewczynki”, zapis wideo narzucania i przyswajania wzorców zachowań, tytułowej „tresury”, ćwiczenia ról związanych z wizerunkiem płci. W latach 90-tych Libera projektował „Urządzenia korekcyjne”, zestawy do poprawiania wyobrażonych niedostatków ciała, tworzył również fikcyjne, przetworzone zabawki, „protezy dorosłości w świecie dziecka”(Ronduda), których zadaniem było „tresowanie”, poddawanie dzieci „procesowi socjalizacji”. Najsłynniejszą z serii owych ”zabawek” jest zestaw klocków „Lego. Obóz koncentracyjny” (1994). Libera zerwał w tym dziele z podniosłym tonem w opowiadaniu o Holocauście, skoncentrował się na zagadnieniach związanych z pamięcią wizualną. Ukazał niemożność zbliżenia się do prawdy historycznej, która ulega zafałszowaniom niezależnie od budulca/języka, w jakim stworzony został zapis. Obóz koncentracyjny wykonany z powszechnie dostępnych klocków dla dzieci jest równie niedoskonałym świadectwem o Holocauście jak kino, literatura, czy malarstwo. Libera stawia w swojej twórczości pytanie: czy Holocaust i Druga Wojna są traumą, żałobą, którą należy oswoić i przepracować? Pytanie szczególnie aktualne w dobie przewartościowań i reinterpretacji (Shoah wkracza do komedii filmowych, humorystycznych kreskówek, od lat obecne jest w komiksach fantastycznych i grach komputerowych). Próbą odpowiedzi jest cykl fotografii „Pozytywy” (lata 2002 – 2003) oraz książka „Co robi łączniczka” (stworzona wspólnie z prozaikiem Darkiem Foksem w roku 2005). Libera wskazuje na to, że trauma została już przepracowana, a proces ten jest nadzwyczaj krótki, co więcej – skraca się w miarę rozwoju kultury multimedialnej w dobie przesytu obrazem.

Patroni medialni: