Zażyłość z naturą

    
Miejska Galeria Sztuki - Ośrodek Propagandy Sztuki
Park im. H. Sienkiewicza
90-011 Łódź
tel. (0-42) 674 10 59
mail: [email protected]
internet: www.miejskagaleria.lodz.pl
  
_________________ 
 



Zażyłość z naturą: Anna Goebel, Piotr C. Kowalski, Anna Kutera, Edward Łazikowski, Aleksandra Mańczak, Teresa Murak, Mirosław Maszlanko


22 czerwca - 6 sierpnia 2006
otwarcie wystawy: 22 czerwca, godz. 18.00

Kurator wystawy: Elżbieta Fuchs
   

Do udziału w wystawie zaproszono siedmioro artystów realizujących dzieła sztuki, których głównym budulcem są różnego rodzaju struktury roślinne, jak: gałęzie, trawy, murawa, liście, nasiona, owoce, żywe rośliny i inne.
Z materiałów tych powstają realizacje przestrzenne, pełne lub ażurowe. 
Celem działań podejmowanych przez tych artystów nie są formalne popisy mistrzostwa warsztatowego, lecz nakierowanie uwagi na doskonałość form świata natury, a tym samym podanie bodźca do głębszego i czulszego namysłu nad otaczającym nas światem.

Na wystawie w Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi zaprezentowane zostaną nowe prace zrealizowane specjalnie na tę ekspozycję, dla których przestrzennym punktem odniesienia będzie wnętrze budynku Ośrodka Propagandy Sztuki w Łodzi.
Zaproszeni autorzy w ciągu kilku dni poprzedzających wernisaż będą realizować swoje prace z materiałów pochodzenia naturalnego.

Teresa Murak - laureatka przyznanej w 2005 roku Nagrody im. Katarzyny Kobro, w latach 1970 studiowała malarstwo u Jana Tarasina na warszawskiej ASP. Od początku swojej artystycznej działalności tworzy sztukę opartą na współuczestnictwie w naturze. Posługując się tworzywami pochodzenia naturalnego, np. zaczynem chlebowym, ziemią, ręcznie wykonanym papierem, czy zasiewami, realizuje projekty odnoszące się do inicjacji, odradzania się życia, ożywania, dzielenia się życiem. Artystka bardzo często posługiwała się rzeżuchą, tworząc np. dywanowe uprawy, czy płaszcz z rzeżuchy, którym okrywała własne ciało. Wykorzystuje także koniczynę, gorczycę, bluszcz, rozmaryn czy rutę, nawiązując w ten sposób do rolniczej tradycji Lubelszczyzny, z której pochodzi. 
W jej twórczości pojawiają się także fragmenty codzienności, jak zniszczone ścierki (Ścierki Wizytek, 1988), czy wymieciony ze starego domu kurz, z którego powstaje rzeźba (Czas kontaktu, 1985). Sztuka Murak przepełniona jest mistycyzmem i sacrum pierwotnych rytuałów, które artystka łączy z wiejską obrzędowością katolicką (Dywan Wielkanocny, 1974). 
Na wystawie w Ośrodku Propagandy Sztuki artystka odwoła się do swoich realizacji polegających na zagospodarowaniu określonej przestrzeni zasiewami roślin, które wzrastając tworzą obraz. Autorka nazywa je obrazami powstającymi w czasie. Miejsca te różnią się od bezpośredniego otoczenia, są zaskakujące, piękne, skłaniają do odpoczynku, spotkań, spacerów, jednocześnie niosą ładunek symboliczny. Jedną z realizacji wchodzących w skład projektu jest zasianie łanu żyta w przestrzeni miejskiej o długości 2 km. (1 km. na północ i 1 km. na południe od Biblioteki Narodowej w Warszawie). O idei tego projektu będzie można dowiedzieć się więcej oraz zobaczyć projekcję slajdów podczas wernisażu wystawy. Autorka przedstawi także performance.


Piotr C. Kowalski studiował w PWSSP w Poznaniu w latach 1973 - 78. Dyplom 
z malarstwa uzyskał w pracowni prof. Stanisława Teisseyre'a. 
Pracuje na Politechnice Koszalińskiej na kierunku Wzornictwo (pracownia bioniki), oraz 
w ASP w Poznaniu na Wydziale Edukacji Artystycznej. 

„Zawsze malowałem dużo dużych obrazów, sam nie wiem czy nie za dużo i nie za dużych. 
W każdym bądź razie gdzieś około 1988 roku miałem ich tyle, że trudno było je wszystkie pomieścić w pracowni i trudno było mi samemu do niej wejść. Więc postanowiłem z niej wyjść. I wyszedłem. 
Wyszedłem tak samo jak ponad sto lat temu opuścili pracownie Barbizończycy 
i Impresjoniści.
Wyszedłem do lasu, nad morze, nad jezioro, w góry, do żwirowni, do kamieniołomów a nawet popłynąłem na jedną z wysp, z tym, że w przeciwieństwie do tamtych malarzy, którzy po skończonej pracy zabierali obrazy z sobą, moje pozostawały non-stop w miejscu, które wybrałem i w którym malowałem i to bez względu na padający deszcz, śnieg, wichurę czy burzę. Obrazy moje były z tym miejscem niejako zrośnięte na dobre i złe, a malowanie takiego obrazu trwało niekiedy miesiąc, niekiedy dwa miesiące, a zdarzyło się, że ponad dwa lata. Nic też dziwnego, że zawsze pojawiały się na nich autentyczne ślady i miejsca i czasu.
Praca na "zewnątrz" w przeciwieństwie do pracy w zamkniętej pracowni uzmysłowiła mi, że często ludzie przypadkowi i w bardzo różnym wieku, chętnie i aktywnie włączają się w proces twórczy. Postanowiłem wyjść temu naprzeciw i choćby w minimalnym stopniu zaspokoić "głód" na sztukę, na malarstwo, na malowanie.
Postanowiłem więc, obok tak ulubionych dla mnie i odosobnionych miejsc jak wspomniane już żwirownie, lasy i podmokłe łąki wybrać inne kontrastowo zupełnie odmienne: szkołę, szpital, więzienie, kościół, stacje PKP, schroniska a także ulice, place, mosty, przejścia graniczne i zagraniczne. Prawdę powiedziawszy to nie ja szukałem tych miejsc, ale one mnie wybrały. Malując samemu, umożliwiam malowanie także INNYM, tym którzy chcą 
i potrzebują tego, ale nie zawsze mają warunki i możliwości ku temu.
Ostatnio interesują mnie ślady, różne ślady ale przede wszystkim ślady człowieka. Staram się, choć w niewielkim stopniu, uświadomić ludziom aby popatrzyli na siebie, na swoje życie poprzez ślady, poprzez różne ślady, ale nie tylko, nie koniecznie poprzez te, które są wyzywające, agresywne, mocne. Ale także poprzez te, które są delikatne, nieśmiałe, zrobione niejako mimochodem, których na ogół się nie pamięta i o których się szybko zapomina.”
/Piotr C. Kowalski/

Na wystawę Zażyłość z naturą Piotr C. Kowalski wraz z Joanną Janiak przygotuje projekt, pt. Smaczny obraz z żywą naturą, którego jednym z elementów będzie fresk namalowany naturalnym barwnikiem z jagód. 


Aleksandra Mańczak studiowała w latach 1969 - 74 na Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi.
Od 1974 r. pracuje w macierzystej uczelni.
Zajmuje się fotografią, tkaniną unikatową, grafiką, sztuką papieru, właściwie twórczość Aleksandry Mańczak ulokowana jest na pograniczu różnych dziedzin sztuki. 
Punktem wyjścia dla wielu prac artystki jest problem ekologii, natury, współegzystencji człowieka i otaczającego go świata. Przyroda staje się tu tworzywem, pomostem i odskocznią do mówienia o uniwersalnych problemach dotyczących człowieka, życia, jego przemijania, poszukiwania śladów przeszłości.
W niektórych pracach artystka wykorzystuje gotowe fragmenty natury w formie cytatów zapożyczonych z otoczenia, tak jak w pracy, pt. Tryptyk dla XXI wieku z 1988 r., gdzie rośliny niejako wtopione zostały w ręcznie preparowany papier. Metodą tą tworzone były również Zielniki. W innych pracach, np. składających się na Arboretum I, 1991-95, młode, niewielkie, odrzucone przez hodowców drzewka zostały zamknięte w specjalnie konstruowanych, na ich miarę, futerałach. Tekturowe opakowania kojarzone były często 
z formą trumien, dlatego niekiedy odczytywano te prace jako rodzaj epitafium. Zupełnie inny sposób interpretacji polegał na traktowaniu ich jako relikwiarzy, w których zamknięto pewną energię, formę życia w postaci kodu genetycznego. Kiedyś drzewka umieszczone 
w wodzie mogłyby, wypuścić nowe pędy i liście, a więc w innym miejscu i czasie powrócić do życia, co z kolei odsyła odbiorcę do odwołań religijnych, do pytań o istotę życia, jego kres 
i szansę na zmartwychwstanie. 
Użyte w pracach materiały i sposób ich wykorzystania, umożliwiają różne formy odbioru. Tym, co łączy te prace i jest silnie odczuwalne to świadomość ekologiczna autorki, troska 
o środowisko naturalne i zagrożenia, jakie stwarza dla niego człowiek. Troska ta wyrażona jest w sposób niezwykle subtelny, odnoszący się również do procesów fizycznych 
i duchowych, jakim podlega nasze życie. 
Na wystawie w Ośrodku Propagandy Sztuki artystka pokaże zestaw prac fotograficznych.


Mirosław Maszlanko ukończył w 1991 roku Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie. Dyplom na Wydziale Malarstwa uzyskał pod kierunkiem Stefana Gierowskiego.
Realizacje Mirosława Maszlanko to przestrzenne struktury, często określane jako instalacje, choć sam artysta przyznaje się do tradycji rzeźbiarskiej. Materiałem, którego używa nie jest jednak glina czy kamień, lecz delikatne elementy pochodzenia naturalnego. Są to formy nietrwałe, jak trzcina, trawa, czasem kawałki drewna, wodna rzęsa, koper, rzepak, spoiwem jest tu wosk, który w odczuciu autora, jest swoistym przewodnikiem energii artysty w jego dzieło. Rzeźby te cechuje, charakterystyczna dla rytmu przyrody, przemijalność 
i nietrwałość. Są efektem obserwacji i przeżyć związanych z naturą i jej pięknem, kryjącym się w najbardziej skromnych przejawach. Jedynym śladem po tych dziełach jest tworzone przez cały czas archiwum zdjęć i slajdów. 
Artysta tworzy ażurowe, przypominające sieci, struktury zbudowane z trzciny i słomek połączonych woskiem w miejscu skrzyżowania. Kompozycje te rozrastają się wypełniając przestrzeń lekką, delikatną pajęczyną, rozpiętą pomiędzy ścianami galerii. Powstają, jak pisała Hanna Wróblewska - kokony wciśnięte między sufit, a podłogę, łyżki, wrzeciona, cokoły, kielich, parasolki, wydają się nieraz istnieć w przestrzeni bez żadnego podparcia czy zawieszenia, niemożliwie wychylone, wygięte, wykręcone. 


Anna Kutera ukończyła w 1977 roku wrocławską Akademię Sztuk Pięknych. Zajmuje się fotografią, którą łączy z rysunkiem i filmami video, performance, tworzeniem instalacji. 
W sposób szczególny interesują ją analiza dialogu tworzącego się pomiędzy pracą artysty, 
a odbiorcą. Od 1990 roku tworzy szereg koncepcji domów, które powstają, odpowiednio do charakteru dialogu z odbiorcą, w różnych formach, miejscach i konfiguracjach. Artystka umiejscawia je w lesie, na skrzyżowaniach dróg, w galeriach i muzeach. Domy te cechuje różnorodność sposobów ich aranżowania w przestrzeni, wielość materiałów i znaczeń, które realizacje te ze sobą niosą. Są to kameralne konstrukcje, budowane z drewnianych listew, kwiatów, gałęzi, ich powstaniu często towarzyszą akcje i pokazy, aktywizowana jest miejscowa społeczność, jak dom w Gierałtowie (Mój Dom w Dolinie Białej Lądeckiej, 1991, Gierałtów, Kotlina Kłodzka), który wznosili wspólnym wysiłkiem i środkami mieszkańcy wioski. Powstało ich w postaci przestrzennej ponad 20, nie licząc Domów Makowych - organicznych obrazów wysypywanych makiem.

Na wystawie w OPS Anna Kutera pokaże pracę Mój Dom Wotywny, który - jak pisze -wypełniony jest dwoma intencjami: doświadczania w życiu dobra i niedoświadczenia zła. To wyraz wszelkiego respektu i szacunku dla Natury, która determinuje nasze doświadczenia. Dobro i zło dzieje się równolegle i nie da się przewidzieć kombinacji tej mozaiki, a tym bardziej je odseparować. Pozostajemy osamotnieni pośród Natury, swój ułamek sekundy życia traktujemy, jak najwyższą wartość, jak wieczność i łudzimy się, że możemy decydować o własnym losie. W tych przekonaniach wspiera i utwierdza nas sama Natura, obdarzając takimi cechami, jak poczucie siły, radości, miłości, pragnienia, działania, wiary i nadziei. Z pośród otaczającej nas rzeczywistości, którą poznajemy, odkrywamy, czasami reorganizujemy lub stymulujemy ujawnienie jej właściwości, są elementy DOBRE: piękne i budujące, oraz ZŁE: brzydkie i niszczące (z naszego punktu widzenia). Jedynie moja „zażyłość z naturą” uprawnia mnie do wykonania zabiegu intencjonalnego i pozwalam sobie wypełnić mój dom wyłącznie pozytywnymi doświadczeniami.


Anna Goebel - studiowała na Wydziale Architektury Wnętrz PWSSP w Poznaniu w latach 1972-77. Od 1977 roku pracowała w pracowni tkaniny artystycznej jako asystentka prof. Magdaleny Abakanowicz, a od 1990 roku prowadzi tę pracownię. Początki jej twórczości związane są głównie z tkaniną artystyczną; uznawana jest jako reprezentantka „sztuki włókna”, ale od lat 90, w polu jej zainteresowań znalazły się inne materiały, z których tworzy instalacje przestrzenne. Według artystki każdy z tych materiałów opowiada własną, niepowtarzalną historię. Papier pakowy, sznurek, wiotkie gałązki, patyki, liście, własnoręcznie wyprodukowana masa celulozowa, wszelkiego rodzaju odpady, „materiały poślednie” traktuje jako medium, do stworzenia własnej rzeczywistości. Znalezione elementy poddaje przemianie, nadając im nową jakość. Swoimi konstrukcjami plastycznymi, Anna Goebel odnosi się do świata przyrody, do jego formy oraz procesów nim rządzących: wzrostu, zmienności, przemijania. Zarówno papierowe, wydrążone kule ukazujące mięsistość zbitego tworzywa (Ujawnione) jak i konstrukcje z gałązek i liści (Wiatrowi i brzozom) ujawniają inspiracje autorki naturą i jej cyklicznością. Artystka podkreśla związek swoich prac ze strukturą świata organiczno-przyrodniczego, mówiąc, że są one wyrazem głębokiego emocjonalnego stosunku do najbliższego otoczenia człowieka, jakim jest świat biologiczny, którego ona jest jedynie drobną cząstką wśród wielu innych form istnienia.

O swoich przygotowaniach do realizacji w Ośrodku Propagandy Sztuki mówi: często dostrzegam to, co niepotrzebne, pospolite czy zwykłe. Tym razem zwróciłam uwagę na coś, co odrzucamy - skórka pomarańczy ukrywająca soczysty owoc staje się zbędna, nieistotna, tymczasem to właśnie ona dała początek moim eksperymentom ze zmiennością jej kształtu i struktury. Zasuszone skórki zastygają w bezruchu tworząc określone formy, każda indywidualna staje się częścią mojej realizacji.


Edward Łazikowski - studiował w latach 1970-75 w PWSSP w Łodzi, gdzie obronił dyplom w 1975 r. Uprawia twórczość intermedialną w zakresie performance, rysunku i rzeźby (obiektów).Od lat dziewięćdziesiątych poszerzył swoje środki wyrazu o fotografię. Jest autorem nietypowych form realizacji, lubi przekraczać granice i nadawać nowe znaczenia poszczególnym rodzajom działań artystycznych. W Performance pikturalnym oraz wideo Od bieli do czerni tworzywem stało się ciało samego autora. Najbardziej charakterystyczne dla artysty są obiekty zbudowane z drewna, sznurka, tkanin, siana, poprzedzone zazwyczaj precyzyjnymi rysunkami - projektami. Konstrukcje te przybierają często formy łodzi, bram lub postaci. Stanowią nawiązanie do struktury wszechświata, jego fragmentaryczności i integralności zarazem, oraz jego widzialnych granic nazwanych przez artystę fragtorami. W twórczości Łazikowskiego, istotną rolę odgrywa współistnienie artysty, jako ogniwa łączącego, „współdziałającego” z różnego rodzaju materią, przestrzenią i czasem. Interesuje go proces przemiany materiału pod wpływem licznych działań, budowania i burzenia (Betonowe obrazy). Najchętniej - pisze artysta - widziałbym wokół siebie całe zastępy, ni to żywych stworzeń, ni to urządzeń rozmaitych, powiązanych niewidzialnymi nićmi do siebie i do mnie. Zdecydowane na wszystko: na ciężki upadek, na pogruchotanie, ale też zdolne 
z najgorszego upadku dźwignąć się nie znającym ciężaru obłokiem, pyłem lotnym. 

Na wystawie w Ośrodku Propagandy Sztuki w Łodzi Edward Łazikowski przedstawi pracę, pt. Mierzwostany 3, odwołującą się do krajobrazu, jako najpradawniejszej sceny rozgrywania się wszelkich wydarzeń. Realizacja ta należeć będzie do zbioru dzieł obliczonych na większą skalę niż poprzednie, tak aby dać odbiorcy możliwość wejścia w jej przestrzeń. W przestrzeń przenikniętą obecnością napięć wytworzonych przez konfigurację składających się nań części oraz elementów stałych otoczenia. Założeniem artysty jest, stworzenie sytuacji, w której odbiorca będzie mógł poczuć się częścią pracy, np. postacią przebywająca w pejzażu, który ktoś aktualnie tworzy i tym samym jego współtwórcą.