z(a)miana. Synagogi w Polsce

02 września - 31 października 2007
udział biorą: Małgorzata Dawidek Gryglicka, Jadwiga Sawicka, Twożywo

Wystawa „z(a)miana. Synagogi w Polsce” – zainspirowana budynkiem przedwojennej Nowej Synagogi w Poznaniu (dziś pełniącego funkcję pływalni) - w swoim zamyśle poświęcona została zerwaniu, zamianie funkcji sakralnej synagog na funkcje użytkowe, pozareligijne budynków bożnic. Zamianie, jaka nastąpiła w wyniku II wojny światowej, utrwalona została w PRL, a dziś - mimo głosów wskazujących na nieadekwatność niektórych „z(a)mian” – nadal jest podtrzymywana.
Ciekawiło autorów na ile nowe funkcje budynków poddane zostały neutralizacji, na ile postrzegane są jako oczywiste, zastane, a na ile jako zadane w wyniku przemocy, planu zagłady Żydów realizowanego podczas II wojny światowej. Na ile pamięć lub zapomnienie przeszłych funkcji, a przede wszystkim ich gwałtownego zerwania - wpływa dziś na charakter i odbiór obecnych funkcji budynków.
Wystawą chcieli przywołać pamięć o zamianie, wskazać na ruch, przesunięcie znaczeń jakiej doświadcza w czasie, historii - architektura, miejsce. Architektura w tym przypadku szczególna - ze względu na wyjątkowość doświadczeń zadanych synagogom i społeczności żydowskiej podczas i po II wojnie światowej w Polsce. Chcieli podjąć próbę naruszenia oczywistości widzenia absolutyzującego ciągłość, unieważniającego historię. Wytrącić z odbioru niezmąconego niepewnością, niepokojem, ale też zobowiązaniem etycznym.


   


Powrót