Wojtek Sobczyk - Teatr Pamięci Z cyklu Ex-centryk

Są historie, o których musimy pamiętać. Są historie, których już nie zdołamy poznać. Są też takie, o których chcemy pamiętać, ale i takie, o których nie chcemy mówić. Wszystkim tym historiom towarzyszą zawsze jakieś przedmioty.

Wytwory ludzkiej ręki czy natury to rzeczy, wobec których szczególnie trudno zachować obojętność i powierzchowne widzenie. Zarówno naturalną, jak i sztuczną materię pokrywa niby werniksem cienka warstwa aktualnej rzeczywistości, i ten, kto pragnie pozostać w obecnym „teraz”, z naszym „teraz”, na wierzchu tego „teraz“, za nic nie powinien naruszać błony otaczającej daną chwilę. W przeciwnym razie zajrzy w głąb przedmiotu, w jego historię i znaczenie. Odkryje cały szereg zdarzeń, losów ludzi towarzyszących narodzinom i życiu danego obiektu.

Nieraz zdarza się, że „pamięć” przedmiotu przekracza naszą. Znajdujemy go na ulicy i nie wiedzieć czemu wydaje nam się on ważny. Wydaje, czy jest? Starożytni wykształcili technikę zapamiętywania polegającą na rzutowaniu treści na przedmiot. Ciekawe, czy ten proces może zachodzić w odwrotnym kierunku. Nie wiem, jednak jakiś wewnętrzny głos podpowiada mi, że to możliwe. Że wszyscy i wszystko jest jakoś złączone metafizycznym łańcuchem. Że przedmioty, oprócz swej rzeczywistej funkcji, posiadają wiele innych - takich, które możemy zrozumieć, ale i takich, których nie odgadniemy.

Giulio Camillo w książce „L’idea del Theatro“ (tytuł polski „Teatr Pamięci“) skrupulatnie opisuje zasady rzutowania pamięci na obiekty i odwrotnie. Wytwarza obraz teatru będącego machiną do zapamiętywania, gdzie każdy przedmiot, czy proporcja budynku służą jak najlepszemu przywoływaniu wspomnień. Teatr i pamięć maja wiele wspólnego: oparte są o proces komunikacyjny. Potrafią przypominać, przechowywać, wydobywać informacje i posługiwać się nimi. Pamięć to proces komunikacyjny, który łączy przeszłe z teraźniejszym. To zatem „pamiętanie“, a więc czynność, działanie zachodzące w czasie. Przedmioty istnieją w czasie. Są świadkami wydarzeń i je pamiętają. Mój Teatr Pamięci to teatr mówiący o wadze przedmiotów, ich znaczeniu i niestałej, zmiennej funkcji.
Wojciech Sobczyk

Wstęp wolny


Darek Vasina - „Gniazdo pająka“

„Lecimy zardzewiałym statkiem poprzez leniwe morza czasu. Powoli odwracamy głowę w lewo, powoli odwracamy głowę w prawo. Zdarzenia z całego naszego życia dryfują kręcąc się w kółko. Zdarzenia z życia naszych bliskich dryfują kręcąc się w kółko.
-Wystaw rękę na zewnątrz, bez lęku, poprzez okrągłe marynarskie okienko. Czujesz przyjacielu jak przeszłe opowieści łaskoczą muskając delikatnie wewnętrzną część dłoni?“
Allegra Leoni – „Ilko. Przygody niezwykłe“. Basylea.1904

Do gniazda pająka schodzi się szarymi schodami na końcu szarego podworca szarej kamienicy. Schodząc w dół, z niepokojem wtapiamy się w piwniczne pomieszczenia, kojarzące się bardziej z katakumbami, niż z miejscem gdzie eksponuje się sztukę. Podobne widziałem na zamku w Nowym Wiśniczu, ciasno wypełnione trumnami. I też pomalowane na biało. Nadzieje na ewentualny odwrót budzą szerokie szare schody.
Zejście na dół jak zejście w podświadomość. Autorpająk na czas wystawy wpuszcza nas do środka, pokazując swoje skrzętnie zbierane precjoza: druki, rysunki, grafiki, wspomnienia, książki, lęki, zasuszone owady, zardzewiałe przedmioty, obawy, nerwice, stare rozlatujące się tkaniny, słoje z niechcęwiedziećzczym, natręctwa, sny. To składniki. Artystapająk jak kucharz-alchemik lepi z nich swoje potrawy w wymyślnych kształtach, jednocześnie wyrzucając niepotrzebne grudy czasu ciążące wewnątrz. Cykl instalacji jest cyklem opowieści. Każda jest prawdziwa. Każda odcisnęła mocne, wyraźne piętno na autorze. Przyjęta forma zobrazowania opowieści jest niezwykle wyrazista, przekonująca, lecz także zaskakująco świeża. Mając w pamięci wiele realizacji wykorzystujących stare przedmioty, zdjęcia, ryciny, instalacje pokazane na wystawie oglądamy z niesłabnącym zainteresowaniem oraz zaciekawieniem. Przedmioty z epoki, nasiąknięte wydarzeniami i te na nowo stworzone przez „autorapająka“, napiętnowane czasem minionym, w komitywie z rysunkami, obrazami, tworzą rodzaj relacji odpowiadającej prawdzie w stopniu znacznie większym, niż dokumentacja historyczna. Niezwykle istotne są tu subiektywne odczucia autora - i te przeszłe z czasu pierwszego wysłuchania opowieści, i te obecne, teraźniejsze, zmodyfikowane przez czas oraz dojrzałość.
Opowieści niesamowite „artystypająka“ to przede wszystkim opowieści o czasie. Wojciech Sobczyk jest artystą renesansowym. Jeśli poprzez sformułowanie „renesansowy“ rozumiemy nie posługiwanie się wieloma technikami oraz sposobami wypowiedzi, lecz posługiwanie się wieloma technikami oraz sposobami wypowiedzi w sposób wirtuozowski. Sobczyk to człowiek niezwykle ciekawski, a właściwie zaciekawiony, zadający sobie nieustannie istotne pytania dotyczące egzystencji, upływu czasu, własnego miejsca na Ziemi. To artysta prowadzący nieustanny dialog z własnym życiem, historią, tradycją. Pytania, które zadaje, są z przedziału pytań ważnych, istotnych, w jego pracach nie znajdziemy blagi, gładkiego ślizgania się po panujących trendach, czy epatowania pseudofilozoficznym, artystowskim bełkotem. Pytania, które zadaje, dotykają głęboko, wzruszają, na długo pozostają w pamięci.
Nie oczekujcie ode mnie obiektywizmu w tej wypowiedzi. Autorpająk owinął mnie swoją siecią już dawno. Wiszę podwieszony pod kolebkowym sklepieniem galerii, jak i wy będziecie wisieć. Nie mogę się wyswobodzić z tej sieci nie dlatego, że nie mogę.
Nie uwalniam się, bo nie chcę.



Powrót