Wiesław Jarmułowicz - Cure

BLESSING – o twórczości Wiesława Jarmułowicza

„Blessing” – niewielki obraz namalowany pastelami na kartonie pokrytym gipsem przedstawia głowę mężczyzny, ukazaną z profilu, łysą, pozbawioną naturalnej ochrony włosów, bezbronną. Nad nią unosi się szereg dłoni wyciągniętych w geście błogosławieństwa. Dłoni jest kilka (nie jedna lub dwie, jak zwykle w tego rodzaju przedstawieniach), a twarz błogosławionego wyraża przerażenie. „Blessing” czy „Curse”? Czym jest ręka Boga? Czym jest życie człowieka? Darem i błogosławieństwem czy przekleństwem przed którym nie ma ucieczki?

Nie wiem, czy u podstaw twórczości Wiesława Jarmułowicza leży tak sformułowane pytanie. Nie sądzę, by autor przeprowadzał intelektualne spekulacje czy analizy na ten temat a następnie wizualizował pytania i wnioski – jego dzieła noszą zbyt wiele cech spontanicznej ekspresji. Niewątpliwie jednak w tej różnorodnej pod względem formalnym i wielowątkowej twórczości łatwo wyodrębnić dwa dominujące, pozornie sprzeczne z sobą nurty. Pierwszy – wyraźnie afirmatywny w sposób niemal bałwochwalczy odnosi się do mocy życia, witalności, siły, niezniszczalności natury (Blessing – Błogosławieństwo, Łaska?). Drugi – wprost i bez osłonek eksploruje najciemniejsze zakątki ciała i duszy: lęk i przerażenie, słabość i śmiertelność, obsesje, pustkę, niemoc (Curse – Przekleństwo?).

Sztuka W. Jarmułowicza jest absolutnie osobista: artysta bez skrępowania odsłania przed odbiorcą własne obsesje, lęki i fascynacje niejednokrotnie wprowadzając go – jak słusznie zauważa A. Czaban (1)– w konsternację czy wręcz zażenowanie. Inspirację czerpie ze swoich snów, do których przywiązuje wielką wagę, przeżyć, wspomnień.

W afirmatywnym nurcie twórczości Jarmułowicza jednym z najważniejszych i zarazem najczęściej się pojawiającym symbolem jest ryba. Nie jest to jednak – jak można by sądzić – uniwersalny znak zaczerpnięty z historii kultury. Artysta wyraźnie wywodzi go z osobistych doświadczeń. W jednym z wywiadów, wspominając swoje dzieciństwo pisze: „Pewnego dnia, kiedy obserwowałem życie toczące się w strumieniu, podpłynął do mnie piękny, nakrapiany czerwono pstrąg i powiedział: Chodź ze mną, powinieneś opuścić swoich niedbałych rodziców i podążyć za mną do źródła, tam, gdzie mieszkam. I podążyłem za pstrągiem trzydzieści lat później” (2). Wielokrotnie przywoływany pstrąg ulega fetyszyzacji: malowany cynobrową akwarelą na półprzezroczystym pergaminowym papierze jawi się jako duch opiekuńczy („Rybka”), w serii obrazów towarzyszy chłopcu lub mężczyźnie („Boy & Trout”), przedstawiany jest jako uzdrowiciel („Doctor Fish”), żywiciel, dawca życia („Feeding Fish”); wreszcie autor utożsamia się z rybą – opiekunem malując szereg autoportretów z twarzą pokrytą charakterystycznymi cynobrowymi kropkami.

W kreacji Jarmułowicza można wytropić wiele działań szamańskich, magicznych. To one zapewne leżą u źródła sięgania po nietypowe materiały i drastyczne przedstawienia: świński tłuszcz, miód, mleko, węgiel, ciasto, krew. Zapytany o to artysta pisze: „Tłuszcz (ludzki różowy tłuszcz) jest dla mnie fetyszem. Przeżywam to jako źródło mocy, siły, bogactwa, nasienia, mleka, świecący tłuszcz jest święty. (…) U Tadeusza Różewicza jest mocno otyły Impresario z dramatu „Odejście głodomora”, symbolizujący witalno – prostacki, krwisto – mięsisty żywioł życia. Używanie przeze mnie tego rodzaju tłuszczu (smalcu) jest prawdopodobnie pragnieniem przejęcia choćby części mocy przynależnej tej monstrualnej postaci…” (3). W malowanych smalcem, mlekiem i miodem obrazach odwołujących się do „mięsistego żywiołu życia” pojawia się niedźwiedź – symbol nieokiełznanej zwierzęcej siły (cykl „Milk & Honey”), gruby mężczyzna o czerwonej twarzy („Cook”), a także hermafrodytyczna postać o zwierzęcej (niedźwiedziej?) głowie, ciele pokrytym sierścią, wielkim brzuchu i ogromnych obwisłych wymionach („Mum”). Jarmułowicz wspomina o swojej fascynacji mitologiczną postacią Sylena – opiekuna dzieci bogów, którego ciało samoistnie wypełniające się krwią, mlekiem, miodem i tłuszczem stanowi niewyczerpane źródło życia (pożywienia, witalnej siły) dla jego podopiecznych (4).
Równie silna w twórczości Wiesława Jarmołowicza jest ekspresja immanentnie towarzyszącego egzystencji lęku. Bezbronny, nagi, przerażony człowiek ukazywany jest w niezliczonych kontekstach z których część ma rangę uniwersalnego symbolu: kuli się lub ucieka przed nieokiełznaną siłą wulkanu (cykl „Volcano”), wydaje się przytłoczony ogromem otaczającej go natury (Jurasic Monad Rocks), przedstawiany jest jako zagrożony, osaczony (cykle „Kiss”, „Diver”, „Pszczoły”, „Ptaki”). Jednak najbardziej chyba przejmującym wyrazem przerażającego przeczucia, że życie jest nie darem a przekleństwem jest cykl prac zatytułowanych „Trójca” lub „Trinity”. Już przez sam tytuł odniesienie biblijne jest oczywiste. Bóg w Trójcy przedstawiany jest na tych obrazach niezmiennie jako trzy rozszalałe lwy o ognistych grzywach, a mały, najczęściej nagi człowiek ucieka przed nimi (Nim) w przerażeniu.

Motywów i przedstawień odnoszących się do dwóch wspomnianych wątków w twórczości W. Jarmułowicza jest więcej – nie sposób tutaj wspomnieć o nich wszystkich. Samych wątków jest zresztą także wiele, błędne byłoby mniemanie, że autor i jego twórczość borykają się wyłącznie z pytaniem o Dar/Przekleństwo egzystencji. Jarmułowicz bywa dowcipny, a nawet prześmiewczy („Fin de Siecle”, „Król Dawid”, „Brass Band”), jest też znakomitym ilustratorem – interpretatorem prozy Franza Kafki, autorem poezji (zbiory: „Obrazki” i „Przejście”), prozy, zajmuje się fotografią.

Wiesław Jarmułowicz jest nonkonformistą i buntownikiem o szerokim spektrum zainteresowań i fascynacji. Studiował germanistykę, malować zaczął w wieku 35 lat. Studiował w prywatnej szkole malarstwa Zbyluta Grzywacza (1999-2000), a następnie (do 2003 r.) na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Cenił zajęcia z rysunku w pracowni prof. Andrzeja Bednarczyka i Zbigniewa Sałaja. Niepogodzony ze skostniałą strukturą Akademii dał temu wyraz obrazem – manifestem „Akademia” oraz rezygnacją ze studiów. Wnikliwie studiuje książki o mitologii i psychologii. Hoduje kaktusy. Ostatnio miał indywidualną wystawę w ABC Gallery w Poznaniu z która stale współpracuje, przygotowuje się do prezentacji swoich prac w MM Gallery w Hamburgu. Od czasu przerwania studiów na Akademii mieszka i pracuje w małej podkrakowskiej wiosce. /Katarzyna Jankowiak/


Powrót