Vladimir Birgus - Fotografie

Od ponad 30 lat Vladimir Birgus tworzy subiektywny cykl dokumentalny pt. “Coś niewypowiedzianego”, w którym rejestruje sceny z życia codziennego. Na początku lat 80 Birgus był jednym z pierwszych fotografów czeskich, który wprowadził kolor w dokumencie fotograficznym. Stosując Bressonowską strategię “decydującego momentu” fotograf komentuje współczesną rzeczywistość kładąc nacisk na samotność w wielkim mieście i poczucie alienacji we współczesnym świecie.

Wystawa w "Starej" Galerii jest drugą dotychczas prezentacją fotografii Vladimira Birgusa w Warszawie.


Wyjątkowo trudno jest napisać tekst o fotografiach Vladimíra Birgusa, ponieważ jego obrazy wymykają się próbom typowych klasyfikacji. Stąd też wynika często pojawiający się problem z ich odbiorem - przyciągają naszą uwagę, ale często nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego tak się dzieje. W tym właśnie tkwi ich ogromna siła…

Główny cykl Birgusa pod tytułem „Coś niewypowiedzianego” powstaje od 1973 roku i corocznie wzbogacany jest o nowe prace. Nazwa trafnie oddaje specyficzne spojrzenie na świat autora, doskonale broniącego się przed prostym dokumentowaniem społecznych sytuacji i politycznych wydarzeń, czy komentowaniem uchwyconych zdarzeń, tak powszechnych we współczesnej twórczości fotograficznej. W wielu recenzjach twórczość Vladimira Birgusa często określana jest mianem „subiektywnego dokumentu”, sugerując, że mamy do czynienia z osobistym, wyobcowanym podejściem.

„Na pierwszy rzut oka fotografie Vladimíra Birgusa opowiadają o zdarzeniach rozgrywających się w najdziwniejszych miejscach naszej planety, ale przy głębszym przyjrzeniu się dostrzegamy, że mówią one przede wszystkim o współczesnym, zglobalizowanym społeczeństwie, żyjącym w nieustającym pośpiechu, o samotności w tłumie, o kontraście pomiędzy snem a rzeczywistością, o tym, co nie zostało wypowiedziane, ale z trudem dostrzeżone. O naszej wewnętrznej kondycji.”

Słowa Vaclava Podestata podkreślają uniwersalność fotografii Birgusa, któremu w czasie pobytów na różnych szerokościach geograficznych udało się odnajdywać ciągle te same, uderzająco banalne sytuacje z codziennego życia. Autor unika w ten sposób dookreślenia konkretnych miejsc. Ale i tak jego prace są zawsze precyzyjnie opisane – przy każdej znajdują się informacje, gdzie i kiedy fotografia powstała. Odbiorca otrzymuje w ten sposób wyjątkowy klucz do odczytywania tego cyklu, jako specyficznie uniwersalnego obrazu duchowej kondycji współczesnego człowieka, którego życie w różnych miejscach naszej planety jest podporządkowane podobnym prawom. Nie jesteśmy w stanie w żaden sposób odkryć zasad powstania tych fotografii, dlatego, że autor niczego nie stara się wyjaśnić, pozostawiając widza z jego niedookreślonymi przeczuciami. Odkrywamy, że człowiek nawet w grupie pozostaje indywidualnością i tworzy swój własny świat, który musi koegzystować ze światem, który go otacza.

Obok prawdziwych postaci bardzo często na fotografiach Birgusa pojawiają się cienie, które pochodzą, co prawda od realnych postaci, ale w wyjątkowy sposób sugerują istnienie równoległego świata, na co zwróciła uwagę Elżbieta Łubowicz we wstępie do katalogu wystawy, przedstawionej między innymi na Fotobiennale w Moskwie, czy w Galerii Camelot w ramach krakowskiego „Miesiąca Fotografii” w 2004 roku.

Postacie na fotografiach są zawsze uchwycone w niezwykłych sytuacjach, często bardzo abstrakcyjnych, jak w przypadku zdjęcia mężczyzny siedzącego na ławce z zamkniętymi oczami („Sitges”2005), otoczonego cieniami, które wydają się wychodzić bezpośrednio z jego snów. Te dwa światy przenikają się nawzajem, w podobny sposób jak niejednoznaczna bywa ludzka natura…

Za pomocą czystych, nasyconych odcieni barw, które znacząco dominują w estetyce obrazów, Birgus wprowadza pewien porządek. Przede wszystkim wytwarza dość nierealne tło dla rozgrywających się scen – „nasycenie” tych odcieni (przypominających nam paletę podstawowych barw) i ich dominacja przesuwa te widoki, aż na granice realnego widzenia. Długie cienie na fotografiach i odcienie głównie ciepłych barw, bardzo charakterystycznych dla późnego popołudnia, oddają tę porę dnia, kiedy zbliża się przełomowy moment – ostatnie promienie zachodzącego słońca są zastępowane przez zmrok. Znowu jesteśmy postawieni na granicy ze światem wyobrażeń i snów.

Bardzo często postacie na zdjęciach Birgusa zostają uchwycone w chwili „patrzenia” czy „oglądania”, ale również jednocześnie w chwili fotografowania. Ta podwójna gra zbliża nas do podstawy fotograficznego medium – Birgus stara się nam nie tylko przekazać coś o nas samych, o naszej złożonej osobowości, ale również o tym, czym właściwie jest fotografia, która nie odbija świata, nie komentuje go, ani nie wytwarza nowej rzeczywistości. Myślę, że to pytanie jest bardzo aktualne w czasach, kiedy fotografia spowszedniała i stała się w pewnym stopniu banalnie prosta. W masowym zalewie obrazów, fotografia traci swoje prawdziwe elementarne funkcje, a szczerość przekazu jest deficytowa. Fotografie Birgusa zachowują jednakże swoją indywidualną postać. /Ireneusz Zjeżdżałka (1972-2008)- fotograf, kurator, były redaktor naczelny magazynu „Kwartalnik Fotografia”./


Wystawa zorganizowana w ramach V Warszawskiego Festiwalu Fotografii Artystycznej 2009.


24.04 (piątek)
godz. 18.00 - Galeria Sztuki Mediów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ul. Spokojna 15: Oficjalne otwarcie V Warszawskiego Festiwalu Fotografii Artystycznej 2009 / kurator festiwalu: Magdalena Durda-Dmitruk / (do 19.05):
- „Klasycy czeskiej awangardy fotograficznej” (Frantisek Drtikol, Jaroslav Rössler, Jaromir Funke, Eugen Wiskovsky) / kurator: Vladimír Birgus / (do 19.05)
- wystawa pokonkursowa V Warszawskiego Festiwalu Fotografii Artystycznej 2009
godz. 20.00 - Galeria Luksfera, ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser"): Katarzyna Sagatowska, „Polskie sumo”, finisaż wystawy (do 26.04) i prezentacja sumo / kuratorki galerii: Katarzyna Żebrowska, Magdalena Przeździak
Galeria Luksfera, ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek "Koneser"): Fotografie Konesera. Radosław Wojnar / organizator: Klub Twórców Reklamy w ramach Festiwalu Sztuki Komercyjnej / kuratorki galerii: Katarzyna Żebrowska, Magdalena Przeździak / (do 17.05)
Instytut Teatralny, Aleje Ujazdowskie 45: Oiko Petersen, Downtown Collection / organizator: Klub Twórców Reklamy w ramach Festiwalu Sztuki Komercyjnej / (do 04.05)

27.04 (poniedziałek)
godz. 18.00 - Galeria Ateneum Młodych, ul. Piwna 51/53: Instytut Twórczej Fotografii w Opawie cz. 1 - Młoda polska fotografia Uniwersytetu Śląskiego w Czechach / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Aleš Kuneš, współpraca Václav Podestát i Jiří Siostrzonek / dyrektor artystyczny galerii: Monika Golisz / (do 14.05)
godz. 20.00 - Galeria Luksfera: ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser"): Instytut Twórczej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie cz. 2 - „Młode czeskie fotografki” / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Aleš Kuneš, współpraca Václav Podestát i Jiří Siostrzonek / kuratorki galerii: Katarzyna Żebrowska, Magdalena Przeździak / (do 7.06)
godz. 20.30 - Galeria Klimy Bocheńskiej w Fabryce Wódek, ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser"): Instytut Twórczej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie cz. 3 – „Młoda czeska fotografia” / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Aleš Kuneš, współpraca Václav Podestát i Jiří Siostrzonek / (do 7.05)

28.04 (wtorek)
godz. 19.00 - Galeria Schody, ul. Nowy Świat 39: Magdalena Sykulska, „W bieli” / właściciel galerii: Krzysztof Grzelak / (do 10.05)
Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: Ada Dąbrowska-Lyons, fotografie / kurator galerii: Tomasz Świtalski / (do 7.05)

29.04 (środa)
godz. 17.00 – ART+on Galeria Sztuki Współczesnej D.A. Rempex, ul. Senatorska 11 (róg Miodowej): 5. Aukcja Polskiej Fotografii Kolekcjonerskiej / organizatorzy: Portal Artinfo.pl oraz Dom Aukcyjny Rempex / kuratorki projektu: Marika Kuźmicz, Lilianna Lewandowska
godz. 19.00 – Ośrodek KARTA, ul. Narbutta 29: Zorka Project - Monika Bereżecka i Monika Redzisz „Historie ocalone” / kurator: Helena Sienkiewicz / (do 7.06)

30.04 (czwartek)
godz. 18.00 - Galeria Asymetria, ul. Nowogrodzka 18a m.8: Jerzy Lewczyński "Fotografia subiektywna I" /finisaż połączony ze spotkaniem i wykładem artysty o fotografii subiektywej/ kurator galerii: Rafał Lewandowski
Fotoplastikon Warszawski, al. Jerozolimskie 51: Chris Niedenthal, „Warszawa”, wystawa współczesnych zdjęć stereoskopowych / kurator wystawy: Monika Bończa-Tomaszewska / (do 29.05)

4.05 (poniedziałek)
godz. 17.00 - Galeria Aspekt ASP, ul. Krakowskie Przedmieście 5: Witold Jacyków, „Formy naturalne – obrazy kamieni, wody i błota” / kurator wystawy: Mariusz Dąbrowski / kurator galerii: Paweł Nowak / (do 11.05)
godz. 17.30 – Galeria Aspekt ASP, Krakowskie Przedmieście 5: „Podróż i fotografia – motywacje wzajemne”, wykład prof. Witold Jacyków
godz. 18.30 - Galeria Asymetria, ul. Nowogrodzka 18a m.8: Zdzisław Beksiński, „Strefa" (do 29.05) / kurator galerii: Rafał Lewandowski
godz. 19.00 - Galeria Stara ZPAF, pl. Zamkowy 5: “Akt w czeskiej fotografii 1960 -2000” / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Jan Mlčoch / (do 19.05)
godz. 20.00 - Green Gallery, ul. Krzywe Koło 2/4: „Rumunia kraj przyjaznych ludzi", finisaż wystawy zbiorowej Warszawskiej Szkoły Fotografii / kuratorki galerii: Izabela i Karolina Wojciechowskie

5.05 (wtorek)
godz. 17.00 – Sala Kinowa ASP w Warszawie, Krakowskie Przedmieście 5: „Uwagi o filozofii fotografii", wykład dr Cezary Kościelniak, UAM Poznań / ASP Warszawa
godz. 18.30 – InfoQultura, Plac Konstytucji 4: „Profesor Mariusz Dąbrowski i jego studenci” / (do 20.05)
godz. 19.00 - Galeria Art NEW media, Krakowskie Przedmieście 41: Andrzej Lachowicz, fotografie / dyrektor galerii: Zuzanna Sokalska / (do 23.05)

6.05 (środa)
godz. 19.00 – Galeria Obok ZPAF, pl. Zamkowy 8: Dariusz Cichocki „Autoportret abstrakcyjny" / kurator galerii: Anna Wolska / (do 24.05)

7.05 (czwartek)
godz. 19.00 – Fabryka Koronek - Galeria Sztuki Współczesnej, ul. Burakowska 5/7: Eliska Bartek, fotografie / współpraca: Photoeditionberlin (do 27.05)
godz. 19.30 - Green Gallery, ul. Krzywe Koło 2/4: Jolanty Zuchniewicz „Aktoportret" / kuratorki galerii: Izabela i Karolina Wojciechowskie / (do 24.05)

8.05 (piątek)
Galeria Wyjście Awaryjne, Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: Monika Masłoń, fotografie / kurator galerii: Tomasz Świtalski / (8 – 19.05)

12.05 (wtorek)
godz. 17.30 – Muzeum Powstania Warszawskiego, ul. Grzybowska 79: spotkanie z Chrisem Niedenthalem nt. zdjęć Eugeniusza Lokajskiego (w języku angielskim)
godz. 19.00 – Galeria Schody, ul. Nowy Świat 39: Beata Bajno „Horyzont zdarzeń” / właściciel galerii: Krzysztof Grzelak / (do 28.05)

14.05 (czwartek)
godz.18.00 – Muzeum Pałac w Wilanowie – Kuchnia, ul. St. Kostki Potockiego 10/16: Magdalena Chudzicka, „Confessio” / (do 28.05)
godz. 18.30 - Studio Fotograficzne 114, Instytut Sztuki Mediów ASP w Warszawie, ul. Spokojna 15: wystawa fotografii: prof. Jamie O’Neil (USA), prof. Przemysław Moskal (USA), prof. Ben Dunkle (USA) / kurator wystawy: Mariusz Dąbrowski

15.05 (piątek)
godz. 18.00 - Galeria SD Panorama, ul. Witosa 31/48: Aleksandra Wrońska, Zuzanna Szarek, Klaudia Jastrzębska, fotografie / kurator galerii: Joanna Ostrowidzka / (do 7.06)
godz. 18.30 – Praskie Centrum Wystawowe, DK Praga, ul. Dąbrowszczaków 2: „Pomosty”, wystawa fotografii Zaolziańskiego Towarzystwa Fotograficznego: Roman Chmiel, Łukasz Ciahotny, Radomir Krygiel, David Peter, Marian Siedlaczek oraz Halina Sikora / kurator wystawy: Małgorzata Czernik / (do 7.06)

16.05 (sobota, Noc Muzeów)
18.00 – 1.00 - Galeria Art NEW media, ul. Krakowskie Przedmieście 41: Andrzej Lachowicz, pokaz filmów
22.00 - Fabryka Koronek - Galeria Sztuki Współczesnej, ul. Burakowska 5/7: „Gwałt na Lukrecji" spektakl na podstawie poematu Williama Shakespeare'a, „Inscenizacja muzyki i malarstwa" / „Juzkownia”: Wacław Zimpel, Wojciech Cieśniewski, Maria Zimpel, Juzek Lachowski, Anna Maria Staśkiewicz, Mark Tokar, Maurycy Zimmerman

19.05 (wtorek)
godz. 17.00 – Sala Kinowa ASP w Warszawie, Krakowskie Przedmieście 5: „Niesamowita fotografia", wykład dr Adam Mazur, CSW Zamek Ujazdowski

20.05 (środa)
Galeria Wyjście Awaryjne, Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: Adam Kaczanowski&Aleksandra Sobolewska „Daj mi kilka sekund” / kurator galerii: Tomasz Świtalski / (do 31.05)

21.05 (czwartek)
godz. 18.00 – Galeria Stara ZPAF, pl. Zamkowy 8; Vladimír Birgus, fotografie (do 7.06)

22.05 (piątek)
godz. 15.00 – 18.00 – sala wykładowa nr 17, Instytut Sztuki Mediów ASP w Warszawie, ul. Spokojna 15: „Czeska fotografia” – wykłady profesorów Instytutu Twórczej Fotografii w Opawie: prof. Vladimíra Birgusa, doc. Jindřicha Štreita, dr. Jiří Siostrzonka, Tomáša Pospěcha
godz. 19.00 - Galeria Sztuki Mediów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ul. Spokojna 15: Jindřich Štreit: Fotografie 1965-2005 / kurator wystawy: Tomáš Pospěch (do 7.06)

23 - 24.05 (sobota / niedziela)
od 11.00 - Muzeum Powstania Warszawskiego, ul. Grzybowska 79: warsztaty z Wojtkiem Wieteską (wymagana wcześniejsze rejestracja www.fotowarszawiak.1944.pl)

25.05 (poniedziałek)
godz. 18.00 - Muzeum Plakatu w Wilanowie, ul St. Kostki Potockiego 10/16: Stefan Wojnecki, Wojciech Prażmowski, Mariusz Dąbrowski „Peryferia fotograficznego obrazu” / kurator wystawy: Magdalena Durda-Dmitruk / kurator galerii: Maria Kurpik / (do 7.06)
godz. 20.00 – Galeria Delfiny, ul. J. Smulikowskiego 10 lok. 2: Stanisław Woś „Stany skupienia" / kuratorki galerii: Delfina Krasicka, Anna Trochim / (do 7.06.2009)

27.05 (środa)
godz. 19.00 – Galeria Obok ZPAF, pl. Zamkowy 8: Jagna Olejnikowska „Poczekalnia" / kurator galerii: Anna Wolska / (do 19.06)

28.05 (czwartek)
godz. 18.00 - Galeria Wyjście Awaryjne, Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: finisaż wystaw fotografii: Monika Masłoń, Adam Kaczanowski & Aleksandra Sobolewska, Ada Dąbrowska-Lyons / kurator galerii: Tomasz Świtalski
godz. 19.00 - Galeria Art NEW media, ul. Krakowskie Przedmieście 41: Andrzej Różycki „Wystawa fotozoficzna” / dyrektor galerii: Zuzanna Sokalska / (do 20.06)
godz. 19.30 - Green Gallery, ul. Krzywe Koło 2/4: Ewa Pszczulny, „Wdzięcząc się, umierają” / kuratorki galerii: Izabela i Karolina Wojciechowskie / (do 14.06)
godz. 20.00 – Fabryka Koronek - Galeria Sztuki Współczesnej, ul. Burakowska 5/7: Barbara Chociej, Marta Kramkowska, Paweł Kęska „Ulica Burakowska” / (do 7.06)

3.06 (środa)
godz. 18 - Galeria Ateneum Młodych, ul. Piwna 51/53: Piotr Zbierski, „White Elephants” / dyrektor artystyczny galerii: Monika Golisz



Powrót