VII Biennale Fotografii - Marginesy ?

Kolejna edycja Biennale Fotografii przygotowywanego przez Galerię Miejską Arsenał w tym roku zaistnieje pod hasłem „Marginesy?” . Chcemy w ten sposób zachęcić uczestników i odbiorców do dyskusji na temat tego, co współcześnie stanowi centrum, a co jest jedynie (albo aż) marginesem życia społecznego i artystycznego oraz co stanowi punkt zainteresowania dzisiejszej fotografii.
MARGINESY?
Od drugiej połowy XX wieku przyglądamy się stopniowemu odchodzeniu od pojęcia centrum i promocji marginesu. Towarzyszy ono zmianom w filozofii (dekonstrukcja, poststrukturalizm), studiach kulturowych (w koncepcjach feministycznych i postkolonialnych), sztuce (jako szukanie „innych” nowych estetyk) i myśli socjologicznej (refleksje o „alternatywnych przyrodach”). Czy jednak powyższa zmiana nie doprowadziła jedynie do „nieoczekiwanej zamiany miejsc”, w wyniku której to, co kiedyś stanowiło dyskurs mniejszościowy nie stało się dyskursem dominującym?
Takie same zmiany obserwujemy w polskiej fotografii: znajdujący się jeszcze w latach 80. na poboczu sztuki dyskurs dokumentalny stanowi dzisiaj niemal główny nurt, zmienia się także recepcja przeszłości – wysunięta w latach 50. ideologicznie na pierwszy plan fotografia socrealistyczna, odrzucana w ramach oporu w latach 70 i 80., obecnie powraca jako interesujący obszar twórczości. Podobna zmiana dotyczy zainteresowania twórczością kobiet-fotografów. Czy i w jakich obszarach były marginalizowane kiedyś? Jaka jest ich pozycja dzisiaj? Chcemy zatem sprawdzić, na ile granica między marginesem i centrum się przesuwa.
Interesujący nas temat podzielony został na trzy obszary. Zadajemy pytania, licząc na to, iż prace zaprezentowane na Biennale sprowokują do szukania na nie odpowiedzi:
- marginesy historii
Jaka jest dzisiaj pozycja przeszłości? Jak myślimy o statusie „odrzucanych”, niechcianych dyskursach fotografii oficjalnej? Jakim obszarem wolności operowali artyści, by znaleźć własne pole ekspresji artystycznej?
- marginesy sztuki
Jaka jest relacja pomiędzy awangardową „fotografią jako sztuką” a dzisiejszymi podejściami? Czy modernizm jest jeszcze dla nas ważny? Jaka sztuka dzisiaj jest marginalizowana?
- marginesy zmysłów
Jak doświadczamy dzisiaj fotografii? Czy jest ona dla nas procesem czy obrazem? Czym różni się spojrzenie kobiece od męskiego? Czy w naszym kontakcie z rzeczywistością potrafimy wyjść poza zmysł wzroku?

Rada Programowa Biennale Fotografii:
dr Marianna Michałowska
Zofia Starikiewicz
dr Maciej Szymanowicz

PATRONAT/MATRONAT MEDIALNY:
TVP KULTURA, kwartalnik Fotografia, Arteon, Artluk, Fotopolis.pl, Iks, Artinfo.pl, Radio Merkury, Radio Afera, telewizja WTK, portal e-poznan, Poland&Art, EXIT, magazyn PUNKT.
• Honorowy patronat nad 7. Biennale Fotografii objął Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
• Honorowy patronat nad 7. Biennale Fotografii objął Prezydent Miasta Poznania.
• Wystawy dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

WSPÓŁPRACA:
Centrum Kultury Zamek – Galeria Fotografii pf, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu, Galeria OKO/UCHO (Estrada Poznańska), Galeria Szyperska, SPOT, Galeria u Jezuitów, Galeria EGO, Nowa Gazownia, ZPAP, Galeria Piekary, Profilab (www.profilab.pl)


Tegoroczne Biennale Fotografii składa się z 4 prezentacji głównych, 2 prezentacji wyłonionych w konkursie kuratorskim, wystawy Photo Diploma Award oraz z prezentacji towarzyszących:


Wystawy główne:

Marginalność pejzażu
kuratorki: Marianna Michałowska, Justyna Ryczek
artyści: Norbert Banaszyk, Nathalie Grenzhäuser, Magdal Hueckel, Andrzej Kramarz, Wojtek Koykos, Katerina Mistal, Cecylia Malik, Rafał Milach, Laura Pawela, Basia Sokołowska, Melanie Wiora, Piotr Żyliński
Pejzaż stanowi jeden z podstawowych „tematów” fotograficznych: ulubionych motywów wybieranych przez amatorów i profesjonalistów. Z jednej strony nowoczesna fotografia traktowała fotografie krajobrazu z lekceważeniem, jako ucieleśnienie amatorskiego samograja i piktorialnego kiczu, z drugiej historycznie nieraz był wplątywany w konteksty ideologiczne (by przywołać tylko kontekst „fotografiki ojczystej”), co sprawiło, że fotografowie świadomie rezygnowali z jego obrazowania. Współcześnie przeżywamy renesans fotografii pejzażowej, spowodowany zarówno nurtami „nowego dokumentu” na świecie i w Polsce, jak i przewartościowaniem koncepcji natury. Zarówno ludzkie sposoby patrzenia na krajobraz (Belting, Boehme) jak też krajobraz staje się metaforą współczesnej kultury (Appadurai). Z kolei koncepcje alternatywnej przyrody (Phila Macnaghtena i Johna Urry) proponują zastąpienie opozycji natura/ kultura rozważeniem relacji takich jak niewinność i dzikość; ożywienie i nieożywienie, czy przyrody jako marginesu cywilizacji. Współcześnie pejzaż znajduje także odniesienia poza samym światem przyrodniczym, mówimy o naturalnym środowisku komputerowym czy pejzażu miejskim. Świat otaczający człowieka rozszerza się, wymuszając przemyślenie naszych dotychczasowych stanowisk. Pejzaż może być jednym z kierunków prowadzenia nieuchronnej nad nim refleksji.
„Marginalność pejzażu” proponuje narracje o przesuwaniu granic między człowiekiem i naturą. Zadajemy pytanie o to, co pejzaż znaczy dzisiaj dla artystów? Czym jest zderzenie z nim człowieka: wroga i niszczyciela czy też jego części? Wystawa stawia także pytanie o sam pejzaż oraz jego istnienie w kulturze, przywoływane w twórczości współczesnych artystów. Rozumiemy fotografię szeroko, pokazując tak obrazy dwuwymiarowe, wykonane technikami fotograficznymi, malarstwo „fotograficzne” jak i filmy i instalacje, a także używane w projektowaniu architektonicznym wizualizacje cyfrowe. Nie możemy również pominąć znaczenia pejzażu w sieci, dlatego śledzimy również fotoblogi.
MIEJSCE WYSTAWY: Galeria Miejska Arsenał
CZAS TRWANIA: 23.09 – 30.10.2011

Niewidzialne Miasto
kurator: Marek Krajewski
Wystawa pokaże przejawy pozainstytucjonalnych, oddolnych aktywności mieszkańców dużych polskich miast, mających na celu lub powodujących zmiany w przestrzeniach półprywatnych, półpublicznych i publicznych, poddane analizie przez artystów i badaczy kultury. Dokumentacja i refleksja nad takimi aspektami życia w mieście wydaje się istotna o tyle, że tworzone przez mieszkańców ogródki i upiększenia, ręcznie wykonywane szyldy i reklamy, zakładane przez sąsiedzkie wspólnoty miniparki i miejsca spotkań, napisy na murach, to nie tylko dowód na to, że miasto żyje, ale też świadectwo tego, jak żyje. To zapis gustów i upodobań, mentalności i spraw centralnych dla określonego czasu i miejsca, przejaw ludzkiej wyobraźni i (czasami) jej braku oraz, przede wszystkim tego, że miasto to nie dzieło urbanistów i architektów, kontrolowane przez miejskich urzędników i współpracujące z nimi służby, ale ludzi, którzy w nim żyją, czyli jego mieszkańców. Wystawa dokumentuje ślady oddolnych, kreatywnych działań mieszkańców, bo są one wypychane na obrzeża miasta, bo coraz trudniej znaleźć je w centrum, ale też dlatego, że są one dziś wypierane przez profesjonalne usługi i rynek, zdolne do zaspokojenia najbardziej unikalnych potrzeb. Zasadniczym elementem wystawy będzie pięć nowych, specjalnie przygotowanych filmów, nakręconych w Poznaniu, Łodzi, Warszawie, Toruniu i Wrocławiu, autorstwa Sławomira Hadryana (socjologa, fotografa, operatora filmowego) i Marka Krajewskiego, opowiadających o osobach przekształcających swoimi praktykami miejskimi codzienną urbanistyczną rzeczywistość.
Pomysłodawcą projektu jest dr hab. prof. UAM Marek Krajewski (IS UAM w Poznaniu), zaś jego współorganizatorami inni socjolodzy i antropolodzy: dr hab. prof. UAM Rafał Drozdowski (IS UAM w Poznaniu), dr hab. Krzysztof Olechnicki (IS UMK w Toruniu) , dr Jerzy Kaczmarek (IS UAM w Poznaniu), dr Tomasz Ferenc IS UŁ w Łodzi).
MIEJSCE WYSTAWY: Galeria Miejska Arsenał
CZAS TRWANIA: 23.09 – 30.10.2011

Cień socrealizmu – fotografia poznańska w pierwszej połowie lat 50. XX wieku
kurator: Maciej Szymanowicz
ARTYŚCI: Jerzy Strumiński, Fortunata i Zygmunt Obrąpalscy, Marian Kornicki, Jarosław Stanisławski, Władysław Rut, Ryszard Wiktor Schramm, Stefan Leszczyński, Franciszek Maćkowiak, Maksymilian Myszkowski, Bronisław Schlabs, Grażyna Wyszomirska, Bronisław Stapiński, Zenon Maksymowicz oraz Stefan Arczyński, Edward i Helena Hartwig i inni.

Wystawa będzie próbą spojrzenia na okres dominacji socrealizmu w polskiej fotografii z perspektywy poczynań twórców związanych z Poznaniem. Ekspozycja w zamierzeniu ma ukazywać okres ten jako „zaburzoną” epokę, rozpiętą pomiędzy socrealizmem, a piętnowanymi tendencjami formalistycznymi i naturalistycznymi. Wystawa będzie propozycją odczytania socrealizmu jako pola napięć, warunkowanego tradycją i historią polskiej fotografii. Jej ideą będzie pokazanie zarówno fotografii odpowiadającej oficjalnej tematyce jak i tej, która wymykała się ówcześnie postulowanej partyjności sztuki.
Ekspozycja będzie również próbą zdefiniowania osiągnięć i dążeń poznańskiego środowiska, które pełniło rolę wiodącego – obok Warszawy – ośrodka życia fotograficznego do 1953 roku, kiedy to po fali krytyki dotychczasowy Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Fotograficznego został przeniesiony z Poznania do Warszawy, a wydawany w stolicy Wielkopolski „Świat Fotografii” zamknięto i zastąpiono stołecznym miesięcznikiem „Fotografia”. Punktem wyjścia dla narracji ekspozycji będzie częściowa rekonstrukcja ogólnopolskiej wystawy pt. Realizm socjalistyczny w fotografii, która odbyła się w grudniu 1952 roku w Poznaniu. Prezentacja ta stanie się punktem odniesienia dla odczytania ówczesnych działań wielu twórców związanych ze środowiskiem poznańskim. Na ekspozycję złoży się ok. 200 prac.
MIEJSCE WYSTAWY: Centrum Kultury Zamek
CZAS TRWANIA: 23.09 – 30.10.2011

Marginalia
kuratorka: Marta Raczek
ARTYŚCI: Anna Lorenc, Tomasz Mażewski, Piotr Muschalik, Anna Orlikowska, Konrad Pustoła, Anna Sielska, Andrzej Tobis, Wojciech Wilczyk, Krzysztof Zieliński.

Marginalia to rozmaite notki, hasła bądź tytuliki, które umieszczane są na marginesach głównego tekstu i zapisane mniejszą niż on czcionką, traktowane jako dodatek, uzupełnienie lub wyjaśnienie mające mniejsze znaczenie, niż główny tok wywodu. Czym są marginalia fotograficzne?
To zdjęcia, które ukazują to, co uznać można za mniej istotne, pozbawione wartości czy znaczenia, to wszystko, co czai się gdzieś poza kadrem klasycznych, wysmakowanych artystycznie zdjęć zapełniających galeryjne i muzealne sale. Didi-Huberman zauważył nomen omen na marginesie swoich rozważań dotyczących czterech ocalałych z Birkenau fotografii, że olbrzymia wartość tych zdjęć jako świadectwa leży w tym, czego nie pokazują, w rzeczywistości poza kadrem, w której zawiera się strach, ryzyko i działanie mimo wszystko, po to, aby ocalić strzęp pamięci.
To właśnie z rozważań nad tym, co na ogół pozostawiane poza kadrem wziął się pomysł wystawy Marginalia. Zaprezentowane na niej fotografie nie pokazują olśniewających widoków, nie gonią za tym, co niezwykłe, nie poszukują skomplikowanych rozwiązań formalnych podążając ścieżką wypracowaną przez piktoralizm, czy eksperymenty konstruktywistyczne. Są bliższe koncepcji kolekcjonowania świata, o której pisze Susan Sontag. To zachłanne gromadzenie codzienności, w celu jej ocalenia. W epoce, którą, w zależności od wyznawanej postawy intelektualnej, jedni nazywają ponowoczesnością, inni postmodernistyczną moderną, a jeszcze inni określają mianem refleksyjnego modernizmu, obserwujemy zanik wielu zjawisk, przedmiotów, obyczajów i obiektów. Przemijają one wraz z niwelującą pracą buldożerów, odchodzą z ostatnimi świadkami poprzedniej epoki, lub ulegają diametralnemu przekształceniu w epoce powszechnej cyfryzacji i konwergencji kulturowej, społecznej i technologicznej. Koncepcja wystawy Marginalia odwołuje sie w pierwszej kolejności do tego wszystkiego, co na ogół znajduje się poza fotograficznym kadrem, pozostaje wykluczone zarówno z przestrzeni fotografii, jako zbyt banalne, jak i z przestrzeni społecznej, jako wstydliwe czy niechciane (jak na przykład zaniedbane obszary miejskie, które PR-owcy od kreowania miejskiego wizerunku woleliby pominąć), ale także wszystko to, co znalezione przypadkowo i nabierające znaczenia dlatego właśnie, że zostało sfotografowane. Jednocześnie celem wystawy nie jest skupianie się jedynie na przestrzeni postindustrialnej, ale pokazanie, że w każdym miejscu, przedmiocie czy widoku można odnaleźć coś interesującego. Wystawa kusi urokiem banału i zapomnienia…
MIEJSCE WYSTAWY: Galeria OKO/UCHO, ul. Masztalarska 8, Poznań
CZAS TRWANIA: 23.09 – 30.10.2011


wystawy wyłonione w konkursie kuratorskim:

Margins
kuratorzy: BRUN art collective

Marginesy historii
kurator: Sławomir Tobis

wystawa pokonkursowa – najlepsze dyplomy
Photo Diploma Award
kuratorzy: Piotr Wołyński, Andrzej Florkowski
Wystawa prezentująca prace młodych artystów zakwalifikowanych przez międzynarodowe jury do udziału w konkursie na najlepszy dyplom fotograficzny studentów uczelni artystycznych. Photo Diploma Award ma podkreślić rolę Poznania wśród ośrodków opiniotwórczych, nakreślających horyzont fotografii współczesnej. Wydarzenie to umożliwi poznanie najnowszych trendów fotograficznych i postaw kreowania w innych uczelniach świata.


wystawy towarzyszące:

PIOTR WOŁYŃSKI, JAK PODŁĄCZYSZ...
organizator: Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu

Filip Wendland, ROUGHLY TECHNIQUE OF LIFE
kuratorka: Maria Taszycka
organizator: Galeria Ego

POKOLENIE PO…
kuratorzy: Piotr Chojnacki, Kamil Wnuk
ARTYŚCI: Maciej Bogunia, Michał Bugalski, Mateusz Choróbski, Weronika Elertowska, Marcin Imański, Katarzyna Jankowiak, Anna Jochymek, Urszula Kluz-Knopek, Natalia Lewandowska, Łukasz Płatkiewicz, Agnieszka Sobczak, Marta Strzoda, Agata Witkowska.
organizator: Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu

PERYFERIA
Wystawa Waldemara Jamy
MIEJSCE WYSTAWY: ulica Jana Baptysty Quadro, przed Galerią Miejską Arsenał

PRZESTRZENIE PRYWATNE. WSPÓŁODCZUWANE
kuratorka: Magdalena Popławska
ARTYŚCI: Andrzej P. Florkowski, Mariusz Forecki, Ewelina Gmerek, Paweł Kosicki, Stefan Wojnecki
ORGANIZATOR: Związek Polskich Artystów Fotografików. Okręg Wielkopolski

HEREZJA I ORTODOKSJA
Zorki – prawdziwa historia
organizator: Kolektyw Fotograficzny Świetlica

KONRAD PUSTOŁA, SYN, OJCIEC I OJCIEC OJCA
organizator: Galeria Piekary

NIEOCZYWISTE 2011
wystawa prac dyplomowych w zakresie fotografii Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu
Koordynacja: Janusz Oleksa, Marcin Sztukiewicz
Nieoczywiste 2011 to prezentacja wybranych prac dyplomowych tegorocznych studentów Katedry Fotografii i Zaocznego Studium Fotografii Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Na wystawie zobaczymy dyplomy licencjackie i magisterskie powstałe w pracowniach: prof. zw. Piotra Wołyńskiego, prof. UAP Piotra Chojnackiego, prof. zw. Andrzeja P. Florkowskiego, prof. UAP Krzysztofa J. Baranowskiego, i prof. Grzegorza Przyborka.
Organizator: Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu


Powrót