Uwikłane w płeć – wystawa fotografii z kolekcji Joanny i Krzysztofa Madelskich

Na kolekcję fotografii Joanny i Krzysztofa Madelskich składają się prace prezentujące różnorodne sposoby obrazowania kobiecości. To przedstawienia kobiet funkcjonujących na różne sposoby w życiu społecznym i zarazem przedstawienia istniejących wokół tego funkcjonowania stereotypów. Kolekcja dotyka m.in. takich tematów jak: identyfikacja płci, przemijanie, wyzwolenie, czy równouprawnienie.
Zebrane w kolekcji prace ukazują kobiety, jako matki, pełne seksu wampy, skandalistki, kochanki, performerki, ikony popkultury... W warstwie ideologicznej ukazywane są one często - zwłaszcza w bliższych nam czasach - poprzez odwołania do feminizmu, problematyki genderowej i blisko związanego z nią transseksualizmu.
Przygoda Madelskich z fotografią poświęconą tożsamości kobiet zaczęła się w trakcie oglądania przez nich wystawy fotografii Claude Cahun w londyńskiej Tate Modern w 2008 roku. Przyszli kolekcjonerzy zobaczyli tam autoportret autorki z lat 30. XX wieku, której twarz umieszczoną została pośród masek. Obraz ten stanowił dla nich główną inspirację do dalszych poszukiwań.
Dlaczego fotografia? W odczuciu Joanny i Krzysztofa Madelskich fotografia stała się współcześnie rodzajem manifestu - symbolizującego niezgodę na odrzucanie przez społeczeństwo osób odmiennych.
Powstawaniu ich wyjątkowej kolekcji od początku przyświecał konkretny zamysł: aby poprzez najwybitniejsze i najciekawsze dzieła polskiej fotografii stworzyć możliwie szeroką panoramę, opisującą wizerunek oraz tożsamość współczesnej kobiety.  Początkowo zamierzali skoncentrować się na dziełach mistrzów, jednak z czasem postanowili dołączyć także prace fotografów młodego pokolenia. Ważnym momentem w historii tworzenia kolekcji było dla nich poznanie Adama Mazura, z którym wspólnie ustalili listę artystów zajmujących się obrazowaniem płci społecznej w fotografii polskiej.
Kolekcja znajduje się, na co dzień w Poznaniu, gdzie jest konsekwentnie rozwijana, wzbogacana o nowe prace. Planowane są jej kolejne odsłony - m.in. na 2014 rok zapowiadana jest m.in. duża wystawa w Muzeum Narodowym w Gdańsku.
Adam Mazur, znany krytyk, autor książek o sztuce jest również kuratorem pokazywanej tego lata w olsztyńskim BWA wystawy Uwikłane w płeć. Koncepcję ekspozycji przygotowywał wspólnie z Anną Hekmat - córką kolekcjonerów. Edycję kolekcji przygotowywali wspólnie, razem wybierali prace i o nich dyskutowali.
Wystawa ta była już prezentowana w zeszłym roku w Łodzi, w tamtejszym muzeum (Pałac Poznańskich). Ekspozycja olsztyńska nie będzie stanowić jednak prostego przeniesienia gotowej wystawy w nowe scenografie - na tę okazję wybrane zostały inne prace. Prezentacja w BWA z jednej strony nastawiona jest na eksponowanie dzieł wybitnych i uznanych artystów, z drugiej obok tych „hitów” pokazane zostaną prace twórców młodych, nieznanych szerszej publiczności.
W Olsztynie zobaczymy ponadto zupełnie nieznany fragment kolekcji, jakim są filmy wideo, w tym m.in. prace Katarzyny Kozyry, Doroty Nieznalskiej, Marty Deskur, czy Martynki Wawrzyniak.
Wystawa Uwikłane w płeć nie aspiruje do ukazania kompletnego obrazu kobiecości. Dążenie takie już na starcie skazane jest, bowiem na porażkę. Ekspozycja stanowi raczej próbę zmierzenia się z taką właśnie niemożliwością. Twórcy ekspozycji chcą, poprzez zebrane fotografie, pokazać kobietę widzianą z wielu perspektyw, zarówno oczami mężczyzn jak i samych kobiet. Zestawiając ze sobą wybrane wizerunki stawiają oni jednocześnie pytania o stereotypy - sposoby funkcjonowania kobiecego ciała w sferze publicznej, medialnej, artystycznej, komercyjnej.
Kolekcja Joanny i Krzysztofa Madelskich z całą pewnością dobrze pokazuje jak dynamicznie zmieniają się w naszej kulturze wizerunki kobiecości. Stanowi ona z całą pewnością reprezentatywny wybór fotografii wykonanych przez polskich artystów na przestrzeni kilkudziesięciu ostatnich lat. Jak zapewnia Adam Mazur - Zbiór ten to ikonografia kobiecości rozpisana na kilkaset prac, uporządkowanych chronologicznie. To próba odpowiedzi na pytanie jak obraz kobiety zmieniał się w czasie, jak zmieniało się jego postrzeganie w kontekście społecznym. To także próba pokazania jak przebiegała emancypacja kobiet. Dlatego w kolekcji znalazły się zarówno dzieła tworzone według wzorców klasycznego piękna, jaki i nawiązujące do feminizmu i problematyki genderowej.


Powrót