Utracone-Odzyskane. Anna Bilińska-Bohdanowicz - Murzynka

To już druga wystawa z cyklu Utracone-Odzyskane. Tym razem prezentowany jest obraz Anny Bilińskiej-Bohdanowiczowej Murzynka namalowany w 1884 roku. Wystawiany był w 1888 roku w lutym w Paryżu, a we wrześniu w Londynie, o czym świadczą recenzje w prasie. Nie został wysłany przez malarkę - jak to często czyniła - do TZSP, nie ma go w spisie obrazów wystawianych w Zachęcie w okresie od 1860 do 1914 roku. W latach 20. Murzynkę kupił słynny kolekcjoner warszawski Dominik Witke-Jeżewski, najprawdopodobniej w antykwariacie Abe Gutnajera przy ul. Świętokrzyskiej 35. 21 sierpnia 1933 roku kolekcjoner przekazał portret (wraz z innymi 128 dziełami) w depozyt Muzeum Narodowemu w Warszawie, w inwentarzu depozytowym otrzymał on nr 35543. Obraz wymieniony jest i reprodukowany w katalogu Malarstwa Polskiego MNW z roku 1938. W czerwcu 1939 roku muzeum wykupiło portret z depozytu za sumę 700 zł.
Murzynka podzieliła losy dużej części zbiorów Muzeum Narodowego, które zrabowane w czasie II wojny światowej, wywiezione zostały głównie do Niemiec. Nie została odnaleziona w ramach akcji rewindykacyjnej w latach 1945-1949. Dzięki zachowanej w MNW dokumentacji fotograficznej, obraz wymieniony został w katalogu strat wojennych obok innej pracy Bilińskiej, zatytułowanej Włoszka, skradzionej z warszawskiej kolekcji Andrzeja Rotwanda. Objawił się w 2011 roku przy okazji aukcji dzieł sztuki organizowanej w berlińskim Domu Aukcyjnym Villa Grisebach. Portret był ozdobą oferty, pojawił się na okładce katalogu. Według informacji otrzymanych w Domu Aukcyjnym - w lipcu 1953 roku obraz kupiony został w antykwariacie w Monachium i trafił do zbiorów fundacji Muzeum Georga Schäfera w Schweinfurtcie. Murzynkę po 60 latach wystawiono na sprzedaż, o czym niezwłocznie powiadomiono odpowiednie instytucje w Polsce, które mogły być potencjalnie zainteresowane kupnem.  
Odzyskanie zaginionego przed laty dzieła było możliwe dzięki natychmiastowym działaniom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz wsparciu Fundacji Bankowej im. Leopolda Kronenberga. Prowadzone za pośrednictwem niemieckiej kancelarii prawnej rozmowy zakończyły się ugodą, zgodnie z którą w grudniu 2011 roku dotychczasowemu posiadaczowi dzieła została wypłacona rekompensata dzięki finansowemu wsparciu Fundacji Bankowej im. Leopolda Kronenberga. Oficjalne przekazanie obrazu warszawskiemu Muzeum Narodowemu odbyło się 21 marca 2012 roku.
Wystawą tą Narodowe Centrum Kultury chciałoby przybliżyć postać Anny Bilińskiej-Bohdanowiczowej. Ta ciesząca się ostatnio coraz większym zainteresowaniem artystka, była obok Olgi Boznańskiej niewątpliwie najbardziej utalentowaną polską malarką. Należała do pierwszej generacji artystek z wykształceniem akademickim, świadomych swego powołania, dążących z uporem do uznania równych praw w zawodzie artysty.