Twórczość Wojciecha Weissa i Aneri Ireny Weissowej

02 lipca - 02 sierpnia 2008
Prezentacja pochodzących z prywatnej, rodzinnej kolekcji ponad 100 prac Wojciecha Weissa (1875 - 1950) i jego żony Ireny (1888 –1981) stanowi okazję do przypomnienia twórczego dorobku wybitnego artysty, którego dzieła znalazły trwałe miejsce w historii polskiej sztuki, podkreślenia różnorodności jego dzieł i korelacji z wieloma stylami i nurtami, a ponadto stanowi sposobność do zobrazowania malarskich osiągnięć Ireny Weissowej, używającej artystycznego pseudonimu Aneri.

Prezentacja pochodzących z prywatnej, rodzinnej kolekcji ponad 100 prac Wojciecha Weissa (1875 - 1950) i jego żony Ireny (1888 –1981) stanowi okazję do przypomnienia twórczego dorobku wybitnego artysty, którego dzieła znalazły trwałe miejsce w historii polskiej sztuki, podkreślenia różnorodności jego dzieł i korelacji z wieloma stylami i nurtami, a ponadto stanowi sposobność do zobrazowania malarskich osiągnięć Ireny Weissowej, używającej artystycznego pseudonimu Aneri.

Ekspozycja nawiązuje do wcześniejszych wspólnych prezentacji dzieł Weissów, z których pierwsze miało miejsce już w 1926 roku, na wystawie Towarzystwa Sztuk Pięknych we Lwowie („Aneri, Weiss, Wyczółkowski”). Prace pokazywane na wystawie pozwalają prześledzić drogę twórczą Wojciecha Weissa od akademickich rysunków, poprzez malarstwo klasyczne, obrazy z charakterystycznie rozjaśnioną paletą barwną, tzw. białego okresu, do dzieł tchnących impresjonizmem, ekspresjonizmem czy symbolizmem. Artysta podejmuje szeroką gamę tematów: pejzaże, martwe natury, portrety, scenki rodzajowe, akty, a nawet sceny historyczne. Nietrudno dostrzec w jego pracach analogie do twórczości wielkich mistrzów czy np. sztuki japońskiej, co nie przeszkodziło jednak malarzowi w wypracowaniu własnego, rozpoznawalnego stylu. Twórczość Ireny Aneri Weiss, na gruncie artystycznym pozostającej w cieniu męża, często nie jest właściwie doceniana. Niniejsza wystawa pokazuje, że Aneri nie była jedynie naśladowczynią Wojciecha, choć często podążała tą samą ścieżką, nie była także malarką monotematyczną, zaś wiele z jej prac zadziwia twórczą dojrzałością i prawdziwym pięknem.

Początki działalności artystycznej Weissa przypadają na lata dziewięćdziesiąte XIX wieku, kiedy w malarstwie polskim zaczynają pojawiać się pierwsze symptomy nowych kierunków. Zdobywa solidne wykształcenie w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, gdzie studiuje w latach 1892-1896. Malowane w tym czasie portrety, naznaczone piętnem zasad akademizmu, posiadają już pewne znamiona rodzącej się nowej sztuki. (…). Duży wpływ na młodopolską twórczość Weissa wywarł jego mistrz Leon Wyczółkowski oraz osobowość opromienionego sławą berlińskiej bohemy Stanisława Przybyszewskiego, który posiadał w swym krakowskim mieszkaniu dzieła Muncha, Goyi i Viegelanda. W latach 1899-1900 Weiss przebywa w Paryżu. Wyjeżdżając jest już uznanym artystą, którego dzieła pokazywane są w salonach Lwowa, Wiednia i Warszawy, uczestniczy w wystawach Stowarzyszenia Artystów Polskich „Sztuka”, krakowskie czasopismo artystyczne „Życie” poświęca jego twórczości cały numer w 1900 roku. Na Wielkiej Wystawie Powszechnej w Paryżu prezentowany jest jego obraz Portret rodziców (1899). Paryska ulica, pełna blasków i świateł, eleganckich toalet, cylindrów i surdutów, fascynuje artystę. (…) Po powrocie z Paryża udaje się w 1901 do Włoch, aby na tamtejszych akademiach dalej pracować nad doskonaleniem swojego talentu. (…). W kolejnych latach jego sztuka ulega radykalnym zmianom, paleta barw jaśnieje, powstają rozbielone kompozycje pejzażowe, od których przyjęła się nazwa biały okres, na zaznaczenie odrębności sposobu malowania i tematyki płócien powstających w latach 1905 - 1912. W latach 1915-1920 malarstwo Weissa zostaje zdominowane przez podziw dla piękna natury i bogactwa jej barw. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Weiss odbywa liczne podróże artystyczne do Wenecji i na francuską Riwierę. Dzięki nim styka się z odmiennym pejzażem. Obrazy urzekają perlistymi tonacjami barw, nasączonych wilgotnością atmosfery weneckiej Laguny i zdecydowanymi kontrastami chromatycznymi, podkreślonymi ostrym słońcem południa Francji. Tworzy wspaniałe pastele, liczne akwarele oraz rysunki wybiegające daleko poza studyjne szkice. Interesuje się również grafiką i rzeźbą. (…). Powstające na przestrzeni pięćdziesięciu lat obrazy Weissa, kryją w sobie również mniej znane aspekty; fowistyczne traktowanie struktury malarskiej, geometryzacje pejzażu, ekspresjonistyczne tendencje w kształtowaniu aktu oraz postcÈzannowską stylistykę pojawiającą się w francuskich pejzażach.

Wystawie towarzyszy obszerna publikacja autorstwa Renaty Weiss zatytułowana „Akordy światła i koloru”. Wojciech Weiss i Aneri”.


Powrót