Teresa Tyszkiewiczowa - Gest

Pomysłodawcami wystawy Teresy Tyszkiewiczowej w Atlasie Sztuki są prof. Stanisław Fijałkowski i Janusz K. Głowacki, którzy wielokrotnie podkreślali wyjątkowość artystki oraz jej istotny wpływ na kształtowanie się środowiska artystycznego w Łodzi. Zwracali uwagę, że Tyszkiewiczowa to nie tylko artystka zajmująca się abstrakcją niegeometryczną, ale także osoba, która obok Władysława Strzemińskiego i Stefana Wegnera wywarła znaczący wpływ na kształt Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Łodzi.
Artystka pochodziła z arystokratycznej rodziny o silnej tradycji religijnej, mającej duże zasługi dla Kościoła. W tym miejscu warto wspomnieć o jej ciotce - św. Urszuli Ledóchowskiej - założycielce zakonu Urszulanek SJK i błogosławionej Marii Ledóchowskiej. Tyszkiewiczową interesowało życie Kościoła, czytała Teilharda de Chardin, do którego myśli wracała przez lata, o czym wiadomo na podstawie zachowanych dzienników artystki.
Artystka z życiowej konieczności, przez lata ilustrowała czasopismo Świerszczyk oraz książki, a także podręczniki dla dzieci. Była bardzo aktywna, lubiła ludzi, wytwarzała wokół siebie wyjątkową atmosferę, znała wiele ważnych postaci życia kulturalnego, z wieloma się przyjaźniła, jak np. z Tadeuszem Kantorem i Marią Jaremą, Stanisławem Fijałkowskim, Jerzym Nowosielskim. W latach 60. prowadziła w Łodzi rodzaj salonu artystycznego, a toczone w nim rozmowy wywarły wpływ na twórczość wielu bywających w nim artystów.
Wystawa w Atlasie Sztuki to retrospektywa twórczości Teresy Tyszkiewiczowej, na której zobaczymy 48 prac - w tym najstarszy obraz zatytułowany Kwiaty z 1938 roku znajdujący się w Zbiorach Muzeum Zamojskiego w Zamościu. Większość pozostałych, eksponowanych na wystawie prac, powstało w łódzkim okresie twórczości artystki. Prace prezentowane na wystawie pochodzą ze zbiorów Muzeum Sztuki, Muzeum Miasta Łodzi, Muzeum Narodowego w Szczecinie, Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, wspomnianego powyżej Muzeum Zamojskiego w Zamościu oraz kolekcji prywatnych, w tym: Cezarego Pieczyńskiego (Galeria Piekary), Joanny i Krzysztofa Madelskich (Galeria Ego), Sławomira Bossa (Galeria Boss), Grzegorza Musiała, Jana Ledóchowskiego (spadkobiercy artystki) i innych osób prywatnych.
W katalogu towarzyszącym wystawie znajdziemy esej na temat twórczości Teresy Tyszkiewiczowej autorstwa prof. dr hab. Marii Hussakowskiej oraz tekst kuratora wystawy - Janusza K. Głowackiego. Teresy Tyszkiewiczowej nigdy nie poznałam… - od tych słów zaczyna esej na temat twórczości artystki prof. Maria Hussakowska. Współcześnie wiele osób nic nie wie o zmarłej w 1992 roku artystce - Teresa Tyszkiewiczowa i jej twórczość jest dzisiaj zapomniana.
W związku z wystawą Atlas Sztuki opublikował wspólnie z Fundacją Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, w serii Le Monde diplomatique/artystyka dzienniki Teresy Tyszkiewiczowej z lat 1940-1983.
Warto zauważyć, że wystawa Teresa Tyszkiewiczowa - Gest inauguruje jedenasty rok działalności Atlasa Sztuki w Łodzi.

Jacek Michalak



Powrót