Tadeusz Kalinowski (1909-1997) - Malarstwo

  

Galeria Sztuki Współczesnej ESTA
ul. Raciborska 8, 44-101 Gliwice
tel. (32) 335 41 06
fax. (32) 231 31 68 
tel. kom. 698 614 050, 501 584 136
email: ga[email protected]






Tadeusz Kalinowski (1909-1997) 
Malarstwo

10 - 31 marca 2007

wernisaż:
9 marca 2007, piątek, godz 18.00
  


Tadeusz Kalinowski reprezentuje malarstwo pełne wahań i odrzucania. Przedziera się jakby wciąż przez własne schematy szukając uniwersalności. Owa uniwersalność to wybijająca się tu poprzez wszystkie kolejne maski „aktualności“ idea głosząca stałość i hermetyczność. Jest nią ABSTRAKCJA.
ABSTRAKCJA, która została tak bardzo nadużyta w sztuce i którą dostatecznie zdewaluowano posługując się nią na oznaczenie nieabstrakcji, jest dziś pojęciem znów potrzebnym nam, SZTUKA ABSTRAKCYJNA staje się bowiem pewną alternatywą w obliczu różnych nieprzemyślanych żonglowań tzw. „rzeczywistością“. Wielu twórców usiłuje wmówić nam zaangażowanie czy wiedzę poprzez jałowe operowanie twarzami lub postaciami w obrazach. Reprezentują oni jednak najczęściej tylko usłużność i utylitaryzm. I twarze i postacie potrzebne są nam, ale tylko wtedy gdy są konieczne i gdy stanowią integralna część z a p i s u . 

W wypadku różnych „nowych“ figuracji, grymasy rzeczywistości staja się naddatkiem równie rażącym jak schematyzm... neokapizmu.
Po co potęgować namiastkami tak napięty dziś dramat dzielący rzeczywistość od sztuki? Czy sztuka, która precyzując sama siebie nie powie nam więcej o rzeczywistości (skoro jest jej częścią) niż ta sztuka, która „biorąc w posiadanie“ rzeczywistość, oszukuje ja?
ABSTRAKCJA poszukiwana w malarstwie dwudziestowiecznym niełatwo daje się oddzielić
od różnych partykularyzmów i konwencjonalnych dążeń mimetycznych. Nawet Kandinsky, uważany za tworcę abstrakcjonizmu, wpada w pułapki „przedstawienia“ teatralizując swe barwne formy. To samo można mówić o wielu malarzach geometrycznych z lat dwudziestych, nie wymieniając już op-artystów, którzy swój teatr ujmują w jakże tanie rytmy.
W malarstwie Kalinowskiego jest dostatecznie wiele obciążeń wynikających z mniej lub bardziej wyraźnych analogii odnoszących formy malowane do form rzeczywistych. Dotyczy to także budowy „przestrzeni“ w wielu jego obrazach jak też i idei tzw. „strefizmu“ (termin używany przez artystę, ale nie mający nic wspólnego z analogicznym określeniem Chwistka), który każe ustawiać formy w pewnych poziomych rytmach (strefach)(...)
(...) Kalinowski jako abstrakcyjny twórca wykorzystujący najczęściej formy geometryczne nie jest odosobniony w swych wysiłkach. W Poznaniu pierwszy krok na tej drodze uczynił kiedy Potworowski przekraczając kanon pejzażu w swych kompozycjach syntetycznych. Droga ta kroczy Piasecki (nie unikający dialogów z tzw. „przedstawianiem“) . Również Berdyszak prowadzi proces eliminacji nadając najbardziej ogólną, symboliczna wymowę swym płótnom. Bereziański i Cyronek wykorzystują możliwości abstrakcji mniej lub więcej geometrycznej. Czy w mieście tym nie ma więc już czegoś w rodzaju Szkoły? W każdym razie Kalinowski udowadniałby swe istotne miejsce w jej ramach.
Andrzej Kostołowski
tekst z katalogu wystawy retrospektywnej 1971, Arsenał Poznań

Tadeusz Kalinowski 
Urodził się w Warszawie w 1909 roku. W latach 1929–1937 studiował scenografię, malarstwo i architekturę wnętrz w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Już w 1939 roku rozpoczął współpracę z najważniejszymi reżyserami międzywojnia: Leonem Schillerem i Wilamem Horzycą. Tworzył scenografię dla prowadzonych przez nich teatrów w Łucku, Łodzi, Lwowie gdzie zastał go wybuch wojny, Warszawie, Bydgoszczy, Toruniu i Poznaniu. Współpracę tę kontynuował po wojnie do 1953 roku.
Od 1949 organizował działania pierwszej powojennej awangardowej grupy artystów 4F+R (Forma, Farba, Faktura, Fantastyka + Realizm), do której należał wspólnie z m.in. J. Houwaltem, A. Lenicą i F.M. Nowowiejskim. W owym okresie pełnił funkcje społeczne, miedzy innymi był dwukrotnym prezesem ZPAP w Poznaniu.
Od roku 1957 do 1961 uprawiał głównie malarstwo w stylistyce informel; zainteresował się także tzw. „sztuką śmietnika”, tworząc do 1962 roku obrazy z użyciem rozmaitych materiałów gotowych umieszczanych na powierzchni płótna. W latach 1961- 64 malował kompozycje które za L. Chwistkiem nazywał „obrazami streficznymi”. 
Jednocześnie, aż do 1966 roku powstawały jego grafiki, którym artysta poświęcił kilka lat swego życia. Od połowy lat 60 tych zwrócił się w stronę tzw. Twardej Abstrakcji Geometrycznej, którą w różnych odmianach ( np. obrazy reliefowe, z użyciem światła, dzwięku) uprawiał do połowy lat 70 tych. Po tym okresie artysta wprowadził do swej twórczości pewne wątki malarstwa ornamentacyjnego, prowadząc tym samym swoistą grę z tendencją dekoracyjnego symbolizmu w sztuce. 

Tzw.„Okres kalejdoskopowy”, w którym artysta używał dziecięcego kalejdoskopu jako inspiracji, przypadł na lata 1977-1979, poprzedzają rysunki i malarstwo z użyciem liter. Artysta używał tu między innymi treści nagłówków gazetowych lub powtarzanych mechanicznie rzędów liter, które były namalowane na płótnie. Podobnie obrazy kalejdoskopowe są swego rodzaju kompozycyjnymi składankami.
Od początku lat 80. aż do śmierci w 1997, roku jego malarstwo zdominowały trzy główne idee plastyczne, które określał jako Układy Otwarte, Wielostronne i Zamknięte. Korzystał wówczas z różnych rodzajów podobrazia, jak np. płótno workowe, lniane, juta czy inne, których powierzchnie pozostawiał częściowo nie zamalowane.
Tadeusz Kalinowski wziął udział w kilkudziesięciu wystawach indywidualnych i zbiorowych, m.in. w Poznaniu, Warszawie, Krakowie, Szczecinie i Zielonej Górze oraz poza granicami, w ówczesnej Czechosłowacji, Niemczech i Szwecji. Jego prace znajdują się w kolekcjach Muzeum Narodowego w Poznaniu, Warszawie i Szczecinie, w Muzeum Śląskim w Katowicach, a także w kolekcjach prywatnych w Polsce, Niemczech, Austrii, Szwecji i Stanach Zjednoczonych. Zmarł w Poznaniu w 1997 roku. 
W 2009 roku, na stulecie urodzin artysty, odbędzie się wystawa retrospektywna jego twórczości w MN w Poznaniu, której będzie towarzyszył obszerny album monograficzny.