Szukając Marilyn - Moda lat 50. i 60. w fotografii Miltona Greena, Wojciecha Plewińskiego i Tadeusza Rolke

Milton H. Greene (1922 Nowy Jork - 1985 Los Angeles) aktywny przez ponad cztery dekady fotograf mody oraz gwiazd kina i teatru. Fotografować zaczął w wielu 14 lat. Był stypendystą renomowanego Pratt Institite, potem kształcił się u fotoreportera Elliota Elisofena. Asystował również Louise Dahl-Wolfe, fotografce mody publikującej na łamach "Harper\'s Bazaar". W wieku 23 lat Greene był już znany jako "cudowny chłopiec fotografii kolorowej".
W latach 50. i 60. prace Greene\'a pojawił pojawiały się w popularnych periodykach takich jak  "Life", "Look". "Harper\'s Bazaar", "Town & Country" i "Vogue". Obok Richarda Avedona, Cecila Beatona, Irvinga Penna, i Normana Parkinsona, uważa się go za jednego z fotografików, którzy podnieśli fotografię mody do poziomu sztuki.
Greene, który zaczynał od mody, największą sławę zyskał jako portrecista artystów, muzyków, filmowców, gwiazd teatru, filmu i telewizji. Zdolności reżyserskie pozwalały mu uchwycić prawdę psychologiczną modela połączoną z pięknem, naturalnością i elegancją. Częścią jego talentu było szczególne wyczucie czasu oraz umiejętność uchwycenia chwili połączona z umiejętnością budowania relacji z modelem.
Wśród portretowanych prze Miltona Greene\'a byli m. in. Frank Sinatra, Grace Kelly, Marlene Dietrich, Sammy Davis Jr, Elizabeth Taylor, Cary Grant, Sophia Loren, Groucho Marx, Audrey Hepburn, Andy Warhol, Judy Garland, Alberto Giacometti, Lauren Hutton, Alfred Hitchcock, Romy Schneider, Laurence Olivier, Ava Gardner, Steve McQueen, Claudia Cardinale, Paul Newman, Lauren Bacall, Dizzy Gillespie, Catherine Deneuve i Norman Mailer oraz wielu innych.
Ale najbardziej artysta znany jest z fotografii Marilyn Monroe. Greene pierwszy zetknął raz się z Marilyn Monroe przy realizacji zlecenia dla magazynu "Look". Syn fotografia, Joshua Greene wspominał potem: "Ojciec i Marilyn poznali się w 1953 roku. To on przekonał Monroe do zerwania "niewolniczego" kontraktu z wytwórnią 20th Century Fox. On również zaaranżował zniknięcie Monroe, by potem wytoczyć proces wytwórni. Przez osiemnaście miesięcy sądowej batalii Marilyn mieszkała w Nowym Jorku, gdzie pobierała nauki śpiewu, tańca i gry aktorskiej. Ojciec wynajął dla niej pokój w Waldorf Astoria przy Park Avenue. Mieszkała też w naszym apartamencie przy Sutton Place i domu w Weston Connectiut. Marilyn była wtedy szczęśliwa. Odnalazła siebie. Zrobiła postępy w sztuce aktorskiej. No i miała mnie. Opiekowała się mną. Można powiedzieć że stałem się jej obiektem uwielbienia."
W rzeczywistości Marilyn Monroe poznała Miltona w 1949 roku. Jak później wspominała aktorka, pokazano jej "teczkę z najpiękniejszymi zdjęciami, jakie kiedykolwiek widziałam.". Marilyn spytała: Kto je zrobił? Przedstawiona Miltonowi, zdziwiona Marilyn, która zapewne spodziewała się zobaczyć starszego, statecznego fotografa, a ujrzała niskiego, ciemnowłosego, 27-letniego mężczyznę, wykrzyknęła: "Ależ pan jest po prostu chłopakiem!". Milton, nie zmieszany ani nie zbity z tropu, odpowiedział ponoć: "Cóż, pani jest po prostu dziewczyną..."
Bliższa zażyłość pomiędzy sławną aktorką i Miltonem H. Greene\'em rozwinęła się w 1953 roku. Milton przez przeszło 4 lata, od 1953 do 1957 roku był jej fotografem, doradcą artystycznym i wspólnikiem w interesach: to on pomógł jej zakończyć niekorzystny kontrakt z 20th Century Fox i założyć własną niezależną firmę Marilyn Monroe Productions, Inc. Właśnie to dało wreszcie Marilyn wpływ na wysokość honorariów i możliwość wyboru projektów, a w efekcie role w filmach: "Przystanek autobusowy" (Bus Stop) i "Książę i aktoreczka" (The Prince and the Showgirl). Zażyłość pomiędzy słynnym fotografem i blond pięknością była bardzo bliska i niezwykle owocna. Milton zrobił Marylin parę tysięcy fotografii. Przez pewien aktorka czas mieszkała razem z rodziną Miltona, znajdując tam zawodowe i osobiste wsparcie. Wtedy też Milton i Marilyn stali się kochankami. Żona Greene\'a, Amy, przez wiele lat zaprzeczała plotkom o romansie między Marilyn a Miltonem. Mówiła, że ona jako pierwsza dowiedziałaby się o tym. Jednak w końcu sama przyznała że Milton był trudnym do "opanowania" mężczyzną, a "Marilyn rozbijała małżeństwa, chociaż wcale tego nie chciała". To Milton przygotowuje Marilyn do wjazdu na jaskrawo różowym słoniu do Madison Square Garden, 30 marca 1955 r.
Współpraca pomiędzy Greene\'m a Monroe została zerwana w 1957 roku, kiedy to trzeci mąż Marilyn, dramatopisarz Arthur Miller zaczął wtrącać się do interesów Marylin: Milton poczuł się urażony i wycofał się z Marilyn Monroe Productios, zakazując jednocześnie komukolwiek publikacji swoich fotografii. Z tego okresu pozostał prawdziwy skarb, przez wiele lat nie dostępny, gdyż archiwum fotografii Miltona H. Greena zostało częściowo opublikowane po jego śmierci w roku 1985. Uporządkowaniem i opracowaniem olbrzymiego dorobku zajął się syn Miltona, Joshua Greene, który był też laborantem ojca.

Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, dyplom uzyskał w 1953 roku. W roku 1957 podejmuje współpracę z krakowskim magazynem "Przekrój". Na przełomie lat 50. i 60. pracuje w teatrach jako fotograf dokumentacyjny. Najdłużej związany był z Teatrem Starym w Krakowie. Jest autorem wielu wystaw indywidualnych i grupowych w kraju i za granicą.

Urodził się w Warszawie. Zaczął fotografować już podczas II wojny światowej. Studiował historię sztuki. Studiów nie ukończył z powodu aresztowania. Jako uczestnik Powstania Warszawskiego zostaje wywieziony na roboty do Niemiec. W 1951 będąc studentem historii sztuki zostaje uwięziony za rzekomy udział w "stowarzyszeniu antypaństwowym". Po odwilży pracuje w tygodniku Stolica oraz mitycznym miesięczniku Polska.
W 1955 roku zaczął intensywnie fotografować. Wkrótce potem został przyjęty do ZPAF. Pracował dla tygodnika "Stolica", później w miesięczniku "Polska". W 1970 roku osiedlił się w Niemczech. Publikuje w czasopismach: Stern, Der Spiegel, Die Zeit, ART i innych. W Hamburgu zrealizował cykl Fischmarkt. Dokumentował miejscowe życie artystyczne. W latach 80. wrócił do Polski. Wystawiał w Starej Galerii ZPAF w Warszawie, współpracował z prasą niemiecką. W latach 90. wystawiał w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie, BWA Bielsko - Biała, Wilnie i Bratysławie.
Współpracuje z Gazetą Wyborczą. Jest członkiem Rady Artystycznej ZPAF.
Ostatnie publikacje: album Fotografie 1944-2005 wydany przez Fundację Galerii Foksal w Warszawie (2006), książka Hier waren wir (Tu byliśmy) wydana przez wydawnictwo edition foto-TAPETA Berlin-Warszawa (2008), którego Tadeusz Rolke jest współzałożycielem.
Ogromny dorobek fotograficzny Tadeusza Rolke opiera się na fotografii o charakterze humanistycznym, w centrum jego zainteresowań jest zawsze człowiek i jego otoczenie zarówno w sferze życia publicznego, jak i prywatnego. Na polu fotografii artystycznej ważnym dokonaniem jest seria portretów ludzi sztuki, kultury i polityki.