Stanisława Wyspiańskiego Teatr Ogromny
Nowa ekspozycja gabloty przygotowana przez Krakowskie Biuro Festiwalowe i Muzeum Narodowe w Krakowie została udostępniona zwiedzającym w holu głównym Pawilonu Wyspiański 2000. Stanowi ona swoiste wprowadzenie do głośnej wystawy pt. Stanisława Wyspiańskiego Teatr Ogromny, prezentowanej w Muzeum. Ekspozycji towarzyszy filmowa impresja odwołująca się do dramatu Akropolis, wyświetlana na nowoczesnych ekranach plazmowych we wnętrzu Pawilonu.
Wielkoformatowy wydruk na płótnach to prezentacja sylwetki twórcy, który – choć naznaczony piętnem nieuleczalnej choroby – nie poddaje się bynajmniej romantycznemu czarowi śmierci. Koncepcja wystawy zakłada bowiem ukazanie artysty opowiadającego się wyraźnie po stronie życia. Drugim ważnym motywem wystawy jest wątek niepodległościowy, prowadzący od niewoli ku wyzwoleniu. Wokół tych dwóch dominant zorganizowane są zakresy tematyczne ekspozycji. Wprowadza w nie introdukcja, stanowiąca zestawienie dwóch alegorycznych i estetycznie różnych wizji Polski: Matejki i Stanisława Wyspiańskiego. Inna odsłona, zatytułowana: Ach ta chata rozśpiewana, przenosi nas w zrealizowaną wiernie według didaskaliów dekorację do Wesela, odbywającego się we wnętrzu bronowickiej chaty. W kolejnych odsłonach prezentowane są widma
z II aktu Wesela, zapożyczone w postaci kadrów z filmu Andrzeja Wajdy, a także rekonstrukcja nowatorskich witrażowych projektów Wyspiańskiego, wpisanych w kontekst wawelskiej katedry. Ten fragment idealnie koresponduje z realizacją witraży wawelskich w Pawilonie Wyspiański 2000 z 2007 roku, a także z pokazem multimedialnym prezentowanym na nowoczesnych ekranach plazmowych. Wystawa przenosi nas w tekst Nocy listopadowej do warszawskich Łazienek, gdzie w słynnym „Teatrum Stanisława Augusta”, „o północy, o dwunastej godzinie przyszli ci, co w wojennym czynie polegli”. Kolejne plansze wprowadzają widzów w strefę życia, w wielką przestrzeń Natury, sygnalizowaną fragmentami polichromii kościoła Franciszkanów, Nasturcji i Róż. W bogatym materiale opisowym odnajdziemy natomiast echa mało znanego spotkania Wyspiańskiego z Józefem Piłsudskim, zabiegającym u artysty o poparcie dla podejmowanego właśnie, w roku 1905, czynu zbrojnego. Dowodzi tego deklarowana przez twórcę gotowość przeznaczenia impresjonistycznych widoków z okna pracowni na kopiec Kościuszki na ewentualny zakup broni.
Centralnym zagadnieniem tematyki płócien i prezentacji multimedialnych jest jednak scalająca poprzednie obszary wizja wawelskiego Akropolis. W ostatnich latach życia Wyspiański planował zastąpić opuszczone przez Austriaków (1905) budynki na wzgórzu wawelskim okazałymi gmachami, które w wolnej Polsce miałyby być siedzibami Sejmu, Senatu, Akademii Umiejętności i Muzeum Narodowego. Opracowywany wraz z architektem Władysławem Ekielskim projekt wawelskiej Akropolis miał „zogniskować […] życie narodu, najidealniejszy wykwit jego państwowej i umysłowej kultury”.
Powrót
Wielkoformatowy wydruk na płótnach to prezentacja sylwetki twórcy, który – choć naznaczony piętnem nieuleczalnej choroby – nie poddaje się bynajmniej romantycznemu czarowi śmierci. Koncepcja wystawy zakłada bowiem ukazanie artysty opowiadającego się wyraźnie po stronie życia. Drugim ważnym motywem wystawy jest wątek niepodległościowy, prowadzący od niewoli ku wyzwoleniu. Wokół tych dwóch dominant zorganizowane są zakresy tematyczne ekspozycji. Wprowadza w nie introdukcja, stanowiąca zestawienie dwóch alegorycznych i estetycznie różnych wizji Polski: Matejki i Stanisława Wyspiańskiego. Inna odsłona, zatytułowana: Ach ta chata rozśpiewana, przenosi nas w zrealizowaną wiernie według didaskaliów dekorację do Wesela, odbywającego się we wnętrzu bronowickiej chaty. W kolejnych odsłonach prezentowane są widma
z II aktu Wesela, zapożyczone w postaci kadrów z filmu Andrzeja Wajdy, a także rekonstrukcja nowatorskich witrażowych projektów Wyspiańskiego, wpisanych w kontekst wawelskiej katedry. Ten fragment idealnie koresponduje z realizacją witraży wawelskich w Pawilonie Wyspiański 2000 z 2007 roku, a także z pokazem multimedialnym prezentowanym na nowoczesnych ekranach plazmowych. Wystawa przenosi nas w tekst Nocy listopadowej do warszawskich Łazienek, gdzie w słynnym „Teatrum Stanisława Augusta”, „o północy, o dwunastej godzinie przyszli ci, co w wojennym czynie polegli”. Kolejne plansze wprowadzają widzów w strefę życia, w wielką przestrzeń Natury, sygnalizowaną fragmentami polichromii kościoła Franciszkanów, Nasturcji i Róż. W bogatym materiale opisowym odnajdziemy natomiast echa mało znanego spotkania Wyspiańskiego z Józefem Piłsudskim, zabiegającym u artysty o poparcie dla podejmowanego właśnie, w roku 1905, czynu zbrojnego. Dowodzi tego deklarowana przez twórcę gotowość przeznaczenia impresjonistycznych widoków z okna pracowni na kopiec Kościuszki na ewentualny zakup broni.
Centralnym zagadnieniem tematyki płócien i prezentacji multimedialnych jest jednak scalająca poprzednie obszary wizja wawelskiego Akropolis. W ostatnich latach życia Wyspiański planował zastąpić opuszczone przez Austriaków (1905) budynki na wzgórzu wawelskim okazałymi gmachami, które w wolnej Polsce miałyby być siedzibami Sejmu, Senatu, Akademii Umiejętności i Muzeum Narodowego. Opracowywany wraz z architektem Władysławem Ekielskim projekt wawelskiej Akropolis miał „zogniskować […] życie narodu, najidealniejszy wykwit jego państwowej i umysłowej kultury”.
Powrót
