Stanisław Kuskowski - Siła przebicia

Nie poznałam osobiście Stanisława Kuskowskiego, ale wspomnienia jego rodziny i przyjaciół tworzą obraz człowieka bezpretensjonalnego i nietuzinkowego i właśnie takie jest jego malarstwo. Mówiono o nim "czarny malarz", gdyż właśnie ten kolor upodobał sobie szczególnie. Na płótnach odnajdziemy wiele jego odcieni. W każdej pracy czerń jest przeciwwagą dla światła i koloru, które przebijają się przez jej mrok.
Jerzy Madeyski pisał o Stanisławie Kuskowskim - "ekspresjonista z natury", zaliczył go do grupy "malarzy światła". Jego obrazy określał mianem "pejzażu wewnętrznego". Twierdził, że Stanisław Kuskowski chciał wstrząsać pięknem, jak to czynili ekspresjoniści. Pisał, że najbliższy duchem Kuskowskiemu jest Tadeusz Brzozowski, który był jego orędownikiem podczas wystawy indywidualnej w krakowskim BWA (1979).  Brzozowski pisał o nim: Mrok laserunku pokrywa obrazy Stanisława Kuskowskiego, który romantycznym światłem, sekretne kolory na nich rozpyla. Kreuje - Stimmung. Jak wspomina Jerzy Madeyski - Antoni Zydroń w 1979 roku napisał, że rodowód sztuki Stanisława Kuskowskiego wywodzi się z malarstwa Williama Turnera.
Na wystawie zobaczymy siedemnaście prac. Najwcześniejszy z prezentowanych obrazów pochodzi z 1975 roku, natomiast ostatni z 1994 roku. Grupa ta stanowi przekrój przez twórczość artysty. Od zanurzonych w czerni wczesnych prac (Przystań, Zaginiony, Kamil) po kompozycje o rozjaśnionej kolorystyce (Inwazja, bez tytułu). Obrazy malowane są cienko. Kolejne warstwy laserunku prześwitują przez siebie, subtelnie kształtując przestrzeń malarską. Natomiast światło wybucha jasnymi i czystymi kolorami (Uroczysko). W obrazie przewodnim wystawy (Siła przebicia), ciemność została ograniczona do kwadratowej plamy w centrum kompozycji. W pracy, mrok stanowi wyłącznie arenę dla światła i koloru.
Malarstwo Kuskowskiego jest różnorodne, ekspresyjne w swej naturze, abstrakcyjne w formie i metafizyczne w treści. Artysta kierowany światłem natury oraz ciągłą jego walką z cieniem, ukazywał "pejzaż wewnętrzny". Stanisław Kuskowski, żył i tworzył z dala centrów artystycznych, dlatego jego sztuka jest nadal odkrywana na nowo.

Agnieszka Julia Dudek

Bibliografia:
Katalog Stanisław Kuskowski - Malarstwo, Wydawnictwo Fundacji im. Stanisława Kuskowskiego, 1996.
Katalog Stanisław Kuskowski -Czarny malarz - malarstwo i rysunek, wystawa w dziesiąta rocznice śmierci, Wydawnictwo Fundacji im. Stanisława Kuskowskiego, 2005.


Powrót