Stanisław Baj - Czarna rzeka

Od lat 80. XX wieku twórczość Stanisława Baja to pejzaż, głównie rzeka Bug oraz malarstwo portretowe. Obrazy te mają zawsze swój początek w bezpośrednim kontakcie z naturą, z malowania w plenerze. Doświadczenie nieskończonej złożoności pleneru i niesłychanej harmonii natury przynosi znakomite efekty. Najważniejszym składnikiem jest światło będące łącznikiem rzeczywistości realnej i mistycznej. Ono określa i nadaje kształt formom skadrowanym na płaszczyźnie obrazu. Malując rzekę za dnia, artysta skupia się nie tylko na oddaniu tafli wody, ale i nadbrzeżnej roślinności; obrazy z ostatniego cyklu artysty, z rzeką malowaną o zmierzchu (Czarna rzeka) charakteryzuje wygaszona i ciemnoszara kolorystyka. Prace te mają cechy uniwersalne a zarazem symboliczne. Ważnym wątkiem w twórczości Stanisława Baja są także portrety - na modeli wybiera zwykle prostych, spracowanych ludzi, przedstawiając ich w naturalnym otoczeniu i przy codziennych czynnościach. Takimi, jakimi są albo byli. To postaci z jego dzieciństwa, z domu dziadków, gdzie schodzili się sąsiedzi na pogaduchy i przysiadali na ławie pod oknem. Wśród portretów wyróżniają się te, które - po wielekroć - malował swojej matce. Malarskie myślenie Stanisława Baja wyraża tęsknotę za tym, co odeszło, za powolnym kontemplacyjnym stylem życia, uwolnionym od nadmiaru luksusu i konsumpcji.