Roma Roman, Bartłomiej Zaranek -

"(...) Jest to bardzo starannie opowiedziana historia - samą realizację projektu poprzedził długi okres przygotowań. Ta opowieść dojrzewała w każdym z Artystów z osobna, a od nich obojga wymagała dojrzałości w działaniu razem. Co ciekawe jednak, pewne wątki nawet samym Artystom objawiały się nieoczekiwanie. Tajemnicza Fifi "odsłaniała się" stopniowo. Ta opowieść nigdy się nie kończy."

„FiFi” jako bajka o nieciągłości tożsamości.

Zacznijmy od końca. Fifi - ukazuje nam swoją twarz. I tu zaczyna się problem. Nie jest ona bowiem ani mniej ani bardziej prawdziwa od maski/masek – obrazujących najróżniejsze stany emocjonalne bohaterki we wcześniejszych fotografiach cyklu. Do tego jeszcze powtarzające się atrybuty: ptaki, klatki, sukienki… Kim jest Fifi?

Fotograficzna bajka autorstwa Romy Roman oraz Bartłomieja Zaranka operująca poetyką kojarzącą się z filmową twórczością Tima Burtona, poprzez silne nasycenie symboliką stwarza nieograniczone wręcz możliwości interpretacji. Symbol w przeciwieństwie do alegorii jest bowiem strukturą otwartą, paradoksalną, znaczenia mogą się w nim wzajemnie wykluczać a mimo tego nadal pozostaje on całością.

Pierwsze zetknięcie się z „FiFi” naprowadza na interpretacje w duchu jungowskim, przywodzi myśli o archetypach kobiecości, o procesie indywiduacji itp. Chciałbym jednak poprowadzić moją interpretację w innym kierunku. Będzie nim zagadnienie tożsamości.

Dwie fotografie cyklu zatytułowane są Oblicze I oraz Oblicze II. Bohaterka ujawnia nam swoje wnętrze oscylujące pomiędzy skrajnymi stanami emocjonalnymi. Przybierając fenomenologiczny punkt widzenia kadry te potratować można jako wizualizację momentów odmiennej samoidentyfikacji. Niestabilny obraz własnej osoby, motyw maski, emocjonalne rozedrganie, poczucie zagubienia zawarte w fotografiach Roman i Zaranka sprawia, iż postać Fifi jawić się może jako tzw. osobowość pogranicza. Niezwykle wymowne są również prace IX Strasznych Sukienek oraz Gra myśli. Z jednej strony czytać je można jako wyraz zmagania się z własną tożsamością, próbą ukonstytuowania stabilnej samoidentyfikacji. Z drugiej natomiast wskazują, iż dążenie to nigdy zrealizowanym nie będzie. Wiąże się to z samą dynamiką życia oraz ludzkich emocji. Postmodernistyczne teorie tożsamości mieszczące się na granicy psychologii i socjologii, np. Anthonego Giddensa, wskazują, iż współczesność nie sprzyja trwałym narracjom wewnętrznym. Aspekt ten nie może być pominięty w interpretacji „FiFi” jeżeli chcemy spróbować bajkę tę wynieść na poziom ponadindywidualny, potraktować jako próbę zrozumienia złożonej konstrukcji jaką jest człowiek. Poczucie stałości i bezpieczeństwa, tak samo jak nieciągłości i zagrożenia oraz całe spektrum emocji, których doświadczmy w codzienności są bowiem wypadkową relacji z Innymi oraz wrażliwości poszczególnej jednostki.

Kim jest FiFi? Pytanie to musi pozostać bez jednoznacznej odpowiedzi. „FiFi” to bajka o tym, że wszelkie dążące do stałości etykiety próbujące nazwać i zamknąć człowieka w klatce jednoznacznej identyfikacji, jakkolwiek użyteczne dla społeczeństwa, rozmijają się ze zmienną samoidentyfikacją bazującą na emocjach. Obcowanie z fotografiami Romy Roman oraz Bartłomiej Zaranka może skłonić widza do refleksji nad tym, na ile nasze wewnętrzne tożsamości pokrywają się z tymi, które przypisują nam Inni. /Przemysław Chodań/


Powrót