Przeszłość jest obcym krajem

Artyści: Johanna Billing / Banu Cennetoglu / Šejla Kamerić / Deimantas Narkevičius / Agnieszka Polska / Persijn Broersen & Margit Lukács / Jasper Rigole / Slavs and Tatars / Jutta Strohmaier / Ingrid Wildi / Krzysztof Zieliński / Edwin Zwakman / Levi van Veluw

Projekt Przeszłość jest obcym krajem prezentuje prace artystów, którzy materializują miejsca ze wspomnień, ożywiają wymyślone geografie, zadają pytanie o ich związek z tożsamością, ale także analizują i przedstawiają naturę procesów pamięci i zapominania.
Frenologia - malownicza teoria naukowa wiążąca geografię i ludzki umysł, powstała na przełomie XVII i XIX wieku. Opisywała ona mózg jako mozaikę różniących się wielkością i strukturą obszarów, odpowiadających za poszczególne funkcje fizjologiczne człowieka. Franz Joseph Gall, niemiecki anatom oraz twórca koncepcji, uważał, że z kształtu i rozmiaru czaszki można wyczytać m.in. sprawność pamięci czy myślenia. Jacobus Doornik porównał frenologię do kartografii: czaszka jest jak mapa z zaznaczonymi miejscami ludzkiej percepcji, pragnień, słabości i przyzwyczajeń. Chociaż dziewiętnastowieczna metafora ludzkiego rozumu nie została potwierdzona naukowo, przywodzi na myśl fenomenologiczne podejście do miejsca, upowszechnione przez geografię humanistyczną w latach siedemdziesiątych XX wieku. Geografia humanistyczna definiuje miejsce jako obszar akumulacji emocji, przyzwyczajeń i nawyków. Miejsca rodzą się stopniowo, nabywając złożoności i charakteru wraz z upływem czasu, w procesie gromadzenia wspomnień i znaczeń. Dziś ilość takich miejsc dramatycznie się zmniejsza. Pojawiają się „przestrzenie niczyje”, nazwane przez socjologa Marc’a Augé „nie-miejscami”. Nieustanna Fernweh - „nostalgia za obcym krajem”, konieczność ucieczki i przekroczenia granic, zniechęca do zapuszczania korzeni. Topofilię - emocjonalną, estetyczną czy intelektualną więź między jednostką a danym obszarem, zastępuje topofobia - niechęć do miejsca. Współcześni turyści, migranci i wirtualni podróżnicy systematycznie tracą zmysł osadnika. Jednocześnie ciągłemu przemieszczaniu oraz procesowi zapominania o miejscach towarzyszy poczucie niepewności i grozy otaczającego świata, co z kolei wywołuje tęsknotę za stałością i stabilizacją. “Trzeba umieć zapomnieć, aby poczuć smak chwili, obecności i pragnienia, (…)” - pisze Marc Augé.

Przestrzeń wystawy Przeszłość jest obcym krajem, nawiązując do frenologii nakreśli mapę różnych emocji – nostalgii, zwątpienia, ironii, radości, stawiając przed widzem pytanie: czym dzisiaj jest miejsce?






Powrót