Projekcja Weteranów Wojennych Krzysztofa Wodiczko

„Projekcja weteranów wojennych” to audiowizualny projekt realizowany w różnych miejscach Warszawy przy użyciu zdemilitaryzowanego pojazdu wojskowego. Pojazd „strzelający” dźwiękami słów i obrazami tekstów jest przekształcony w instrument wypowiedzi dla weteranów. Celem projektu jest wszczęcie debaty na temat demokratyzacji przestrzeni publicznej, dostępu do tej przestrzeni i udziału w życiu publicznym grup, które uległy społecznej marginalizacji. Realizacja projektu zakłada ożywienie przestrzeni publicznej miasta projekcją zrealizowaną przy użyciu najnowszych technologii, nie w postaci statycznego pokazu, ale projekcji emitowanej w różnych miejscach miasta z pojazdu zmieniającego swoje położenie.
Projekcje weteranów wojennych należą do najnowszych projektów Krzysztofa Wodiczko, artysty światowej renomy, znanego zwłaszcza z projekcji w przestrzeniach publicznych realizowanych od 1980 roku na całym świecie. Artysta od lat pracujący z grupami marginalizowanymi społecznie (bezdomni, imigranci, ofiary przemocy) w ostatnich latach zrealizował kilka projektów dotyczących weteranów wojennych. W sierpniu 2008 roku w Denver „Projekcja weteranów wojennych” z użyciem pojazdu wojskowego została zaprezentowana z okazji Narodowej Konwencji Partii Demokratycznej, (dokumentacja filmowa z projekcji przed dwoma laty była prezentowana w Fundacji Profile).
Inna wersja tego projektu zrealizowana we współpracy z weteranami brytyjskimi była pokazywana we wrzeniu 2009 roku w Liverpoolu pod auspicjami FACT-u (Foundation for Art and Creative Technology). Innego rodzaju projekcja dotycząca weteranów wojennych „Veterans Flame” miała inaugurację w lipcu 2009 roku w Fort Jay na nowojorskiej Governors Island, najnowsza realizacja artysty (projekcja wewnętrzna) „...Out of Here: The Veterans Project” prezentowana była w Bostonie w Institute of Contemporary Art (2009-2010).
Projekcje weteranów wojennych są opracowywane, aby dać możliwośd mówienia i zaistnienia w przestrzeni publicznej weteranom, którzy zmagają się z trudnościami powrotu do cywilnego życia. Artysta zmierza do demokratyzacji przestrzeni publicznej zarówno w projekcjach, pojazdach, jak i instrumentach dających możliwośd wypowiedzenia się i zaznaczenia swojej obecności w przestrzeni publicznej tym, którzy pozbawieni praw lub możliwości mówienia pozostają niemi i niewidoczni. Poczynając od wczesnych projekcji z użyciem slajdów, następnie wideo i dźwięku artysta ożywiał pomniki i publiczne budowle obrazami i głosami bezdomnych, imigrantów, weteranów wojennych, ofiar przemocy, mniejszości spychanych na margines życia publicznego. Podobnie w „Pojazdach” i serii „Instrumentów” wyposażonych w coraz bardziej zaawansowane technologicznie urządzenia służące Innym do komunikacji, znajdował przełożenie tyleż krytyczny, co utopijny wymiar sztuki Wodiczki. Jego projekcje wielokrotnie wywoływały publiczne dyskusje wykraczające poza środowiska artystyczne, angażując zarówno media jak i lokalne społeczności.
Projekt planowany dla Warszawy podobnie jak wcześniejsze w Denver i Liverpoolu będzie realizowany przy użyciu samochodu wojskowego. Zdemilitaryzowany pojazd używany przez polskich żołnierzy misji typu Humvee zostanie przekształcony w wehikuł służący do projekcji w różnych miejscach miasta. W tylnej części pojazdu zamiast stanowiska bojowego zostanie zainstalowane specjalnie zaprojektowane stanowisko projekcyjne z silnej mocy projektorem i systemem nagłaśniającym. Wcześniej opracowany materiał wizualny i dźwiękowy będzie emitowany z
samochodu, który sprawia wrażenie strzelania obrazami i dźwiękami. Projekcja będzie realizowana przez dwa dni w ciągu 2 do 3 godzin, w godzinach wieczornych (po zmierzchu).
Na materiał audiowizualnej projekcji składają się obrazy tekstów i nagrania głosów weteranów opracowane i nagrane za pomocą specjalnie opracowanego softwaru. Twórcą programu komputerowego jest asystent techniczny Krzysztofa Wodiczko, twórca softwaru do dwóch wcześniejszych „Projekcji weteranów wojennych”, współpracujący z artystą w Massachusetts Institute of Technology w Cambridge, Massachusetts.
Przetworzony na projekcję materiał zostanie wyselekcjonowany przy współudziale weteranów. Prace nad audiowizualnym zapisem będą poprzedzone serią spotkao i rozmów z weteranami. Spotkania będą miały formę warsztatów, podczas których weterani dyskutują, spisują, redagują i nagrywają swoje wypowiedzi i przesłania dotyczące ich powojennych przeżyd i doświadczeo. W warsztatach z weteranami będą brali udział terapeuci i badacze zajmujący się traumą i zaburzeniami traumatycznymi wynikającymi z doświadczeo wojennych. Trzy serie spotkao warsztatowych będą zorganizowane w sierpniu, wrześniu i październiku z udziałem autora projektu przyjeżdżającego na ten czas do Polski.
Celem projektu podejmującego kwestie psychospołeczne jest również aktywizacja społeczna i kulturalna grupy weteranów, byłych żołnierzy, uczestników misji zagranicznych w Iraku, Afganistanie i byłej Jugosławii. Pracę nad problematyką dotyczącą obecności polskich weteranów wojennych w życiu społecznym Krzysztof Wodiczko rozpoczął w 2009 roku w ramach seminariów prowadzonych w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Potrzeba zrealizowania projektu w Polsce jest efektem badao ukazujących wagę społeczną tej problematyki. Po 1945 roku w misjach ONZ i NATO uczestniczyło ok. 75.000 Polaków. Z około 20 000 żołnierzy ostatnich misji w Afganistanie i w Iraku, duża częśd ma problemy ze społeczną reintegracją po doświadczeniach wojennych. Według organizacji pomagających weteranom przeszło 10% cierpi na PTSD czyli zespół stresu pourazowego (zangielskiego Post-Traumatic Stress Disorder). Kulturowe i społeczne rozpoznanie problemu stanowi dopiero etap wstępny projektu, metoda pracy artysty zakłada inicjowanie zajęd terapeutycznych i warsztatów twórczych aktywizujących środowiska weteranów oraz angażowanie ich w realizacje projektu. Performatywny charakter tego projektu polega na aktywnym udziale uczestników współtworzących projekcję i na inicjowaniu reakcji odbiorców, jako użytkowników przestrzeni publicznej.

9.11.2010
godz. 19.00 Krakowskie Przedmieście, ul. Oboźna 11
godz. 21.00 Teatr Wielki – Opera Narodowa, Pl. Teatralny 1

10.11.2010
godz. 19.00 Politechnika Warszawska, Pl. Politechniki 1
godz. 21.00 Biblioteka Narodowa. Zakład Zbiorów Specjalnych (Pałac Krasińskich), Pl. Krasińskich 3/5

Projekt współfinansuje Urząd Miasta Stołecznego Warszawa.
Współorganizatorzy: Ambasada Stanów Zjednoczonych Ameryki
Patroni projektu: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski.


Powrót