Portrety gliwiczan

30 października - 02 grudnia 2007
Od najdawniejszych czasów jednym z najpopularniejszych tematów sztuki był portret. Za pomocą portretu starano się nie tylko odwzorować wygląd zewnętrzny danej osoby, ale także ujawnić cechy jej osobowości. Na zamówienie własnego portretu stać było tylko nielicznych przedstawicieli ówczesnych klas posiadających, m.in. arystokratów i najbogatszych mieszczan. Dopiero wraz z wynalezieniem mechanicznych sposobów utrwalania obrazu, takich jak dagerotypia, a zwłaszcza fotografia, portrety znalazły się w zasięgu niższych warstw społecznych. Początkowo także fotografia była wynalazkiem drogim, ale wraz z udoskonalaniem technik fotograficznych i stopniowym zmniejszaniem się kosztów wykonania zdjęć – fotografia znalazła się w zasięgu możliwości także niższych grup społecznych.

Fotografowie, podobnie jak dawni mistrzowie pędzla i dłuta, w różny sposób przedstawiali portretowane postacie, ukazując samą tylko głowę portretowanego, półpostać lub też całą postać. Portretowany mógł być ukazany w różnych pozach, frontalnie, z profilu albo w „trzech czwartych”.
Popularność portretu wynika najpewniej z tego, że portretowane osoby widzą w utrwaleniu swego wizerunku jeden ze sposobów „unieśmiertelnienia” siebie w danym czasie. Dla fotografa, malarza czy rzeźbiarza – to jedna z możliwości tworzenia. Stąd niezależnie od epoki historycznej, z małymi wyjątkami, portrety cieszyły się i nadal się cieszą ogromną popularnością zarówno wśród portretujących jak i portretowanych.
W związku z przypadającą w tym roku 185. rocznicą urodzin wybitnego gliwickiego fotografa i portrecisty Wilhelma von Blandowskiego Samorząd Miasta Gliwic ogłosił konkurs dla uczniów gliwickich szkół i wraz z Muzeum w Gliwicach przygotował wystawę pod wspólnym tytułem „Portrety gliwiczan”. Zgodnie z założeniami – przedmiotem konkursu fotograficznego były współczesne portrety mieszkańców Gliwic, natomiast przedmiotem wystawy jest prezentacja dawnych portretów gliwiczan uwiecznionych na fotografiach W. Blandowskiego oraz fotografii laureatów konkursu.
Wilhelm von Blandowski (1822-1878) był jednym z prekursorów fotografii na Górnym Śląsku. Podobnie jak większość ówczesnych fotografów uzyskał techniczne wykształcenie (ukończył studia górnicze w Berlinie), ułatwiające mu obcowanie z wciąż szerzej nieznaną i elitarną techniką fotograficzną. W latach 1849-1860 przebywał w Australii, gdzie pracował jako górnik, geolog, przyrodnik, odkrywca, rysownik i fotograf. Po powrocie z Australii w 1859 r. Blandowski osiadł w Gliwicach, gdzie zorganizował pracownię fotograficzną przy ul. Bankowej. Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu, wyspecjalizował się w wykonywaniu fotografii portretowych, tzw. fotografii wizytowych. Uwiecznił na nich wielu przedstawicieli górnośląskiego mieszczaństwa, głównie gliwickiego, w tym kobiety, mężczyzn, dzieci oraz grupy osób. Niektóre z fotografii wykraczały jednak poza ten kanon, pokazywały ludzi z niższych grup społecznych, scenki obyczajowe i widoki miast. Licząca ponad 1.300 fotografii spuścizna fotograficzna Blandowskiego przechowywana jest w Muzeum w Gliwicach.


Powrót