Pod dachami Paryża

POD DACHAMI PARYŻA. Malarze polscy z przełomu XIX i XX wieku. Wystawa z kolekcji Toma Podla

Wystawa, która tym razem prezentujemy, daje niepowtarzalną możliwość obejrzenia tego zestawu dzieł w Polsce, Stalowa Wola bowiem jest jej krótkim przystankiem między prezentacjami w USA i Hiszpanii.

Na ekspozycji znajduje się ponad sto obrazów, które prowadzą widza ścieżkami rozwoju sztuki polskiej w kontekście odkrywania awangardy europejskiej.

Kolekcję otwierają wielkie artystyczne osobowości w malarstwie polskim, głównie z drugiej połowy XIX wieku, m.in.: Józef Chełmoński, Julian Fałat, Jan Stanisławski czy Jacek Malczewski. Pragnienie – zatruta studnia Malczewskiego czy szkice koni Piotra Michałowskiego, to tylko niektóre tytuły mistrzów malarstwa na wystawie.

Kolejną grupę stanowią artyści, na twórczości których zdobycze malarstwa francuskiego i w ogóle europejskiego odcisnęły niezatarte piętno i stanowiły o ich artystycznym rozwoju. Prezentowani malarze skupieni wokół krakowsko-paryskiego profesora Józefa Pankiewicza, to oprócz grupy kapistów, m.in.: Mojżesz Kisling, niezwykle oryginalny Simon Mondzain, czy Jan Rubczak. Odrębnym malarzem, lecz odznaczającym się swoistą kolorystyczną wizją był Eugeniusz Eibisch. Fascynacje środowiskiem francuskim, bohemą artystyczną, ale i osobiste nostalgie i tęsknoty za małomiasteczkową prowincją – te wszystkie treści wyrażają w swych obrazach tzw. „polscy paryżanie”.

Niewątpliwy wpływ na kolonię artystów w Paryżu miał Władysław Ślewiński, który propagował estetykę Gauguina wśród takich malarzy jak Gustaw Gwozdecki, Henryk Hayden, Tadeusz Makowski. Związki z tym nurtem mieli także Henryk Epstein, Roman Kramsztyk, Leopold Gottlieb czy Zygmunt Menkes.

Odrębną część wystawy stanowi malarstwo kobiet, tworzących nad Sekwaną na przełomie XIX i XX wieku. Za inicjatorkę i opiekunkę środowiska polskich twórczyń w Paryżu uznawana jest Olga Boznańska. A nieco wcześniej rozpoczęła paryską drogę polskich artystek niezwykle utalentowana, lecz przedwcześnie zmarła Anna Bilińska-Bohdanowicz. Na wystawie oprócz wspomnianych, zobaczymy także Melę Muter, uważaną za jedną z najwybitniejszych kobiet ówczesnego malarstwa. Zaprezentowana zostanie też Alicja Halicka, która wniosła istotny wkład do dorobku kubizmu.

Prezentowane na wystawie prace pochodzą z kolekcji Toma Podla, Amerykanina polskiego pochodzenia, która skupia głównie prace z końca XIX oraz z początku XX wieku. Poszukując swojej tożsamości, zamykając krąg rodzinnych wędrówek, Tom Podl zgromadził pokaźny, prawdopodobnie największy taki zbiór malarstwa polskiego w Stanach Zjednoczonych.
Kolekcja składa się z ponad 150 obrazów oraz kilku rzeźb artystów polskich oraz pochodzenia żydowskiego tworzących na emigracji, wywodzących się głównie z tzw. École de Paris, fenomenu na gruncie sztuki polskiej i europejskiej. Wspólnym mianownikiem dla większości artystów tworzących zbiór jest więc Paryż, stanowiący większy lub mniejszy epizod w ich drodze artystycznej.

Ta niezwykle wartościowa i interesująca kolekcja znajduje się od kilku lat w dyspozycji Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli na zasadach długoterminowego depozytu.


Powrót