Pełka Ewa

15 października - 07 listopada 2004
Wernisaż: 15 października, godz. 18.00

Patrząc na obrazy Ewy Pełki trudno stwierdzić: abstrakcja czy realizm. Odpowiedź jest być może zupełnie niepotrzebna. Kwestionujemy istnienie w przyrodzie pewnych motywów. Wydają się nam nierealne. Dowiemy się od artystki, jak bardzo się mylimy. One istnieją, tylko my nie potrafimy ich zauważyć. To kwestia wrażliwości. Ewa przeciwnie. Ona dostrzega wzory jakie układa natura. Wsłuchuje się w jej głos. Skala nie ma znaczenia: bezkresny pejzaż, naskórek widziany pod mikroskopem, kropla wody, kurz. Każde z tych zjawisk ma wewnętrzna strukturę, której odczytanie stanowi punkt wyjścia kolejnego obrazu.
Kilka lat temu w życiu Ewy wydarzyło się coś bardzo złego. Wszystko się zmieniło w jednym momencie. Poukładanie świata od nowa wymagało od niej wiele wysiłku. Zwróciła się wtedy w kierunku filozofii Wschodu. Ze zdziwieniem odkryła, że świat poszukiwanych przez nią wartości: spokoju, ładu, harmonii, kontemplacji – od dawna obecny jest w jej obrazach. Intuicyjnie, wiele lat wcześniej doszła w malarstwie do tego, co później przywróciło równowagę w jej życiu.
Jednym z najbardziej znanych terminów estetyki japońskiej jest shibui – określenie właściwie nieprzetłumaczalne wprost. Ching-Yo Chang definiuje je w ten sposób: Shibui nie jest mocne, oczywiste; nie jest wytworne ani poprawne; nie jest skomplikowane ani przesadne, nie jest też ostentacyjne. Shibui łączy potęgę spokoju, niedopowiedzenia i całkowitą integralność rzemiosła, materiału i wzoru. Zawiera w sobie wartość zwaną w języku japońskim chi rozumianą jako stan całkowitego wyciszenia. Wyciszenie można osiągnąć poprzez niekompletność i stan niedokończoności, niepełność wzoru, gdzie wciąż jest miejsce dla wyobraźni.* Shibui to termin, który jak żaden inny pasuje do malarstwa Ewy Pełki.
Płótna Ewy służą do kontemplacji. I to służą podwójnie. Kontemplujemy ich spokojne piękno, lecz także są dla nas narzędziem kontemplacji porządku wszechświata. Emanuje z nich samotność i pustka. Nie ma tu jednak smutku, dominuje raczej pokora w stosunku do dzieła stworzenia i świadomość kruchości człowieka wobec bezmiaru kosmosu.
Spokój, powaga daleka od patosu, niedopowiedzenie. Obrazy budowane na zasadzie kontrastu światła i cienia, w monochromatycznych tonacjach, o rysunku podkreślonym czernią lub mocniejszymi akcentami barw. Motyw wychodzący daleko poza ramy płócien w przestrzeń naszej wyobraźni. Rytmiczna kompozycja nasuwająca skojarzenia z konstrukcja rzeźbiarską, będąca odzwierciedleniem struktury, ale przede wszystkim świadectwem logiki rządzącej wszechświatem. To cechy decydujące o tym, że obrazów Ewy Pełki nie sposób pomylić z pracami któregokolwiek innego malarza. I absolutna cisza tych płócien, tak rzadka w zgiełkliwej codzienności, której doświadczamy aż do przesytu.
Ewa wypracowała styl tak odrębny, że rozpoznawalny na pierwszy rzut oka. To istotna zaleta malarstwa, które nie tracąc cech charakterystycznych, aż kipi od różnorodności. Dla artysty najważniejszy jest rozwój. Stagnacja niszczy nawet najlepszą sztukę, jednak gdy osiągnie się aprobatę krytyki i kolekcjonerów trudno jest porzucić cieszące się uznaniem motywy. Obrazy Ewy zaskakują zmiennością, zmiennością w której jest odwaga odkrywania nowych tematów i poszukiwania kolejny rozwiązań czysto malarskich problemów. Na przestrzeni kilku ostatnich lat widać to doskonale. Dywanowe struktury w obrazach z końca lat 90. wyparte zostały przez dramatyczne rozpadliny dominujące w pracach tworzonych na początku kolejnej dekady. Te z kolei uspokoiły się znacznie w roku ubiegłym. Obecnie w malarstwie Ewy widać nową koncepcję, bliższą rodzimemu pejzażowi. Artystka odchodzi od rygorystycznych, niemal kosmicznych struktur, ożywiając jednocześnie, choć nieznacznie kolorystykę prac. Jej nowe płótna zyskały specyficzną świeżość dzięki wprowadzeniu miękko rzucanych plam światła. Co będzie dalej? Spokojnie czekamy.


   


Powrót