Pacifica Terra. Prusowie – Słowianie – Wikingowie u ujścia Wisły
Wystawa prezentująca ponad 400 zabytków podzielona została na trzy części prezentujące trzy terytoria graniczące z sobą: kraj Estów (Prusów), kraj Słowian i emporium Wikingów – Truso.
Pierwsza z nich ukazuje elementy życia codziennego Bałtów od VI po XIII wiek. To najstarszy lud zamieszkujący interesujące nas terytorium. Po opuszczeniu go przez ludność kultury wielbarskiej przybyli na nie z sąsiednich terenów pod koniec V wieku. Jako Estowie znani już są Tacytowi, historykowi rzymskiemu, na przełomie I i II wieku. W późniejszych źródłach historycznych wielokrotnie pojawiają się zapiski o Estach. Nazwa Estowie funkcjonuje w odniesieniu do Prusów jeszcze w wieku IX u Wulfstana. Mniej znana jest jednak ich kultura materialna, którą prezentować będziemy na naszej wystawie. Są wśród nich przedmioty codziennego użytku: elementy stroju, uzbrojenia i naczynia używane w codziennych czynnościach związanych z gospodarstwem domowym. Gros z nich to zabytki wydobyte podczas badań na cmentarzysku pruskim w miejscowości Nowinka w powiecie elbląskim. Do najciekawszej kategorii zabytków należą ozdoby, a wśród nich zapinki „drabiniaste”.
Część poświęcona krajowi Słowian to zbiór zabytków pochodzących z osad wczesnośredniowiecznych na Żuławach Wiślanych. Najstarsze ślady osadnictwa słowiańskiego datowane są przez dzisiejszych archeologów zajmujących się tą problematyką na przełom VII/VIII wieku. To najdalej na północny wschód wcinający się w kraj żyjących na tym terenie już przynajmniej od wczesnej epoki żelaza Bałtów skrawek Słowiańszczyzny. Zaprezentowane zostaną zabytki pochodzące przede wszystkim z osad od początku VIII wieku i grodów, powstałych chyba w wyniku ekspansywnej polityki Piastów w wiekach XI i XII.
Wyróżniającą się nie tylko pod względem zabytków archeologicznych ale również pod względem aranżacyjnym jest część poświęcona Wikingom zamieszkałym tereny nad Zalewem Wiślanym. Główna część tej części ekspozycji poświęcona jest skandynawskiemu emporium (wielkiej osady handlowej połączonej z portem morskim) znanego do niedawna jedynie ze średniowiecznych przekazów, jakim było Truso.
Wzmiankowane w IX wieku przez podróżnika anglosaskiego Wulfstana i w kronice króla Alfreda Wielkiego do lat 80-tych ubiegłego wieku Truso traktowane było jak legenda. Dopiero elbląski archeolog, dr Marek Jagodziński odnalazł jego ślady w miejscowości Janów Pomorski nad jeziorem Drużno oddalonej kilka kilometrów na południe od Elbląga. Wykopaliska na stanowisku w Truso trwają nieprzerwanie do dnia dzisiejszego i zbiór wiadomości o funkcjonowaniu tego ośrodka ulega z każdym rokiem powiększeniu. Z Truso pochodzą najciekawsze zabytki z tej części Bałtyku związane z duńskimi Wikingami, którzy ośrodek ten założyli. Funkcjonował na naszych ziemiach jako jeden z największych ośrodków handlowych założonych przez ludy skandynawskie (zajmowało w szczytowym okresie nawet ok. 20 ha), porównywalny do dziś jedynie z Hedeby w dzisiejszej Danii, Jomsborgiem utożsamianym z późniejszym Wolinem, Birką w środkowej Szwecji oraz Starą Ładogą w północnej części Rosji nad jeziorem Ładoga. Na uwagę zasługuje malarska rekonstrukcja Truso w postaci panoramy całego założenia. Zabytki z Truso reprezentują znacznie bogatsze pochodzenie. Jako port dalekomorski było odwiedzane przez kupców nie tylko podróżujących po Europie, lecz także odwiedzających kraje Lewantu, tak, że nie może dziwić na stanowisku obecność monet arabskich – dirhemów. Dzięki wykopaliskom na tym wczesnośredniowiecznym stanowisku całkowicie zmienia się wyobrażenie Wikingów, którzy kojarzyli przez wieki się jedynie z podbojami i rzeziami. Na co dzień Skandynawowie zajmowali się handlem wywożąc z naszych ziem największy skarb – bursztyn, który był niezwykle cenionym w Europie surowcem, z którego wytwarzano biżuterię.
Truso zostało założone w VIII wieku i nieprzerwanie funkcjonowało do polowy XI wieku. Największy rozkwit miasta przypada na okres między polową IX i polową X wieku. W połowie XI wieku zostało zniszczone przez piratów, jakich w owym czasie wielu było na wodach Bałtyku. Świadczą o tym ślady zniszczeń spowodowanych najazdem.
Zabytki prezentowane na wystawie „Pacifica Terra” pochodzą ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku, Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, Muzeum Archeologiczno – Historycznego w Elblągu oraz Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.
Powrót
Pierwsza z nich ukazuje elementy życia codziennego Bałtów od VI po XIII wiek. To najstarszy lud zamieszkujący interesujące nas terytorium. Po opuszczeniu go przez ludność kultury wielbarskiej przybyli na nie z sąsiednich terenów pod koniec V wieku. Jako Estowie znani już są Tacytowi, historykowi rzymskiemu, na przełomie I i II wieku. W późniejszych źródłach historycznych wielokrotnie pojawiają się zapiski o Estach. Nazwa Estowie funkcjonuje w odniesieniu do Prusów jeszcze w wieku IX u Wulfstana. Mniej znana jest jednak ich kultura materialna, którą prezentować będziemy na naszej wystawie. Są wśród nich przedmioty codziennego użytku: elementy stroju, uzbrojenia i naczynia używane w codziennych czynnościach związanych z gospodarstwem domowym. Gros z nich to zabytki wydobyte podczas badań na cmentarzysku pruskim w miejscowości Nowinka w powiecie elbląskim. Do najciekawszej kategorii zabytków należą ozdoby, a wśród nich zapinki „drabiniaste”.
Część poświęcona krajowi Słowian to zbiór zabytków pochodzących z osad wczesnośredniowiecznych na Żuławach Wiślanych. Najstarsze ślady osadnictwa słowiańskiego datowane są przez dzisiejszych archeologów zajmujących się tą problematyką na przełom VII/VIII wieku. To najdalej na północny wschód wcinający się w kraj żyjących na tym terenie już przynajmniej od wczesnej epoki żelaza Bałtów skrawek Słowiańszczyzny. Zaprezentowane zostaną zabytki pochodzące przede wszystkim z osad od początku VIII wieku i grodów, powstałych chyba w wyniku ekspansywnej polityki Piastów w wiekach XI i XII.
Wyróżniającą się nie tylko pod względem zabytków archeologicznych ale również pod względem aranżacyjnym jest część poświęcona Wikingom zamieszkałym tereny nad Zalewem Wiślanym. Główna część tej części ekspozycji poświęcona jest skandynawskiemu emporium (wielkiej osady handlowej połączonej z portem morskim) znanego do niedawna jedynie ze średniowiecznych przekazów, jakim było Truso.
Wzmiankowane w IX wieku przez podróżnika anglosaskiego Wulfstana i w kronice króla Alfreda Wielkiego do lat 80-tych ubiegłego wieku Truso traktowane było jak legenda. Dopiero elbląski archeolog, dr Marek Jagodziński odnalazł jego ślady w miejscowości Janów Pomorski nad jeziorem Drużno oddalonej kilka kilometrów na południe od Elbląga. Wykopaliska na stanowisku w Truso trwają nieprzerwanie do dnia dzisiejszego i zbiór wiadomości o funkcjonowaniu tego ośrodka ulega z każdym rokiem powiększeniu. Z Truso pochodzą najciekawsze zabytki z tej części Bałtyku związane z duńskimi Wikingami, którzy ośrodek ten założyli. Funkcjonował na naszych ziemiach jako jeden z największych ośrodków handlowych założonych przez ludy skandynawskie (zajmowało w szczytowym okresie nawet ok. 20 ha), porównywalny do dziś jedynie z Hedeby w dzisiejszej Danii, Jomsborgiem utożsamianym z późniejszym Wolinem, Birką w środkowej Szwecji oraz Starą Ładogą w północnej części Rosji nad jeziorem Ładoga. Na uwagę zasługuje malarska rekonstrukcja Truso w postaci panoramy całego założenia. Zabytki z Truso reprezentują znacznie bogatsze pochodzenie. Jako port dalekomorski było odwiedzane przez kupców nie tylko podróżujących po Europie, lecz także odwiedzających kraje Lewantu, tak, że nie może dziwić na stanowisku obecność monet arabskich – dirhemów. Dzięki wykopaliskom na tym wczesnośredniowiecznym stanowisku całkowicie zmienia się wyobrażenie Wikingów, którzy kojarzyli przez wieki się jedynie z podbojami i rzeziami. Na co dzień Skandynawowie zajmowali się handlem wywożąc z naszych ziem największy skarb – bursztyn, który był niezwykle cenionym w Europie surowcem, z którego wytwarzano biżuterię.
Truso zostało założone w VIII wieku i nieprzerwanie funkcjonowało do polowy XI wieku. Największy rozkwit miasta przypada na okres między polową IX i polową X wieku. W połowie XI wieku zostało zniszczone przez piratów, jakich w owym czasie wielu było na wodach Bałtyku. Świadczą o tym ślady zniszczeń spowodowanych najazdem.
Zabytki prezentowane na wystawie „Pacifica Terra” pochodzą ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku, Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, Muzeum Archeologiczno – Historycznego w Elblągu oraz Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.
Powrót
