Orientalizm w malarstwie, rysunku i grafice w Polsce

Był ojcem W. Kossaka. W latach 1852-1855 przebywał w Warszawie, a od 1855r. do 1869r. w Paryżu, gdzie kształcił się u H. Verneta. W 1868r. wyjechał do Monachium i uczęszczał do atelier F. Adama. W 1970r. powrócił do kraju i osiadł w Krakowie, gdzie zaprzyjaźnił się z W. Gersonem, F. Kostrzewskim, M. Olszewskim i H. Pillatim. Był znakomitym akwarelistą. Malował sceny batalistyczne, historyczno-rodzajowe i rodzajowe. Głównym tematem jego prac był koń. Był założycielem najsłynniejszej dynastii polskich malarzy. Oprócz malarstwa wykonywał też wiele rysunków i ilustracji do książek, czasopism i kalendarzy. Swoje prace wystawiał m.in. w TPSP w Krakowie, w Salonie Unegra.

Urodził się w 1835 roku w Pokutyńcach na Podolu, zmarł w 1884 w Kowanówku koło Poznania. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu (1853-1859) gdzie uzyskał tytuł "kłassnyj chudożnik I stopnia". W 1862 roku został wysłany na sześcioletnie stypendium zagraniczne. Odwiedził Monachium, Paryż (gdzie uczył się u J. L. Gérome`a), Belgię, Włochy i Hiszpanię. Przez 12 lat by nadwornym malarzem sułtana Abdul-Azisa w Konstantynopolu.Za cztery kompozycje historyczne przeznaczone do sali tronowej pałacu Beglerberg w Konstantynopolu otrzymał order Medżije III klasy. Tematyka jego obrazów jest różnorodna. Na początku malował sceny historyczno-konwencjonalne (np. Joanna d`Arc w więzieniu w Amiens), następnie obrazy batalistyczne, portrety, małe studia akwarelowe i olejne, fascynował go szczególnie specyficzny nastrój wschodu ("Turczynki nad Bosforem", "Jeźdźcy arabscy").

Jeden z najwybitniejszych malarzy polskich, wszechstronnie utalentowany czołowy artysta polskiego romantyzmu, którego, prekursorska pod wieloma względami, twórczość jest zjawiskiem w skali europejskiej. Malował dynamiczne kompozycje z wojen napoleońskich, konne portrety wodzów i hetmanów, portrety rodziny i przyjaciół a także, jako pierwszy z polskich artystów, portrety chłopów. Jego obrazy olejne i akwarele odznaczają się śmiałym rysunkiem, syntetyczną formą, wartościami koloru, swobodą techniki malarskiej w szerokich pociągnięciach pędzla a także siłą wyrazu, wrażliwym wyczuciem natury i romantyczną żarliwością polskiego patrioty.
W latach 1815-1820 studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz w Getyndze (1821r.-1823r.). rysunku uczył się prywatnie w Krakowie m.in. u M. Stachowicza, J. Brodowskiego i F. Lampiego. Od 1823r. piastował szereg urzędów w administracji Królestwa Polskiego, dochodząc do stanowiska radcy w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu w Warszawie. W latach 1832-1835 przebywał w Paryżu, gdzie uczył się w pracowni N.T. Charleta i studiował w Luwrze dzieła malarzy hiszpańskich, holenderskich i flamandzkich. W studiach nad anatomią konia, widoczny jest wpływ T.Gericaulta. W 1835r. był w Anglii, następnie wrócił do Krakowa, gdzie w latach 1848-1853 był prezesem Rady Administracyjnej. Do 1832r. w okresie twórczości amatorskiej wykonywał rysunki i akwarele głównie pod wpływem A. Orłowskiego i C.J. Verneta. Kiedy rozwinął w pełni twórczość artystyczną, a podczas licznych podróży zagranicznych- studia muzealne, ze szczególnym zamiłowaniem rysował i malował konie, zaprzęgi, dyliżanse i bydło domowe. Tematem jego obrazów były też pełne dynamiki sceny batalistyczne z wojen napoleońskich i powstania listopadowego. Był pod urokiem Napoleona, dlatego wielokrotnie malował jego portret konny i rzeźbił projekt pomnika. Był twórcą realistycznych, pełnych głębokiego wyrazu portretów rodzinnych. Był znakomitym kolorystą. W jego twórczości zaznaczyła się siła poetycka, dynamizm i żarliwość patrioty romantyka. Tworzył wyłącznie dla swojej satysfakcji, nie wystawiał, nie datował, nie sprzedawał i nie sygnował swoich prac.

W latach 1852-1858 studiował w krakowskiej SSP u W.K. Stattlera i W. Łuszczkiewicza. Naukę kontynuował w Monachium w latach 1859-1860 u H. Anschütza oraz w Akademii w Wiedniu u C. Rubena (1860r.). Od 1873r. był dyrektorem SSP w Krakowie, a w 1887r. został docentem h.c. Uniwersytetu Jagiellońskiego. Otrzymał wiele nagród i wyróżnień m.in. złoty medal w Paryżu w 1865r. i złoty medal I klasy na Wystawie Światowej w Wiedniu w 1867r. i berło wręczone mu przez Władze Krakowa w 1878r. na znak panowania w sztuce. Odbył wiele podróży m.in. do Paryża, Wiednia, Turcji, Węgier i Włoch. Od połowy lat 50-tych tworzył głównie obrazy z dziejów ojczystych, poprzedzone wnikliwymi studiami historycznymi i zabytkoznawczymi. Jego obrazy to w większości ogromnych rozmiarów kompozycje o wielkiej sile wyrazu, które cechuje połączenie realistycznej obserwacji i dokumentalnej ścisłości szczegółów z przejaskrawioną gestykulacją i dynamicznymi układami kompozycyjnymi całości obrazu. Jego obrazy przesycone głębokim patriotyzmem, ukazały polskiemu społeczeństwu wizje przeszłości i odegrały dużą rolę w umocnieniu świadomości narodowej. Matejko wykonał jedno z największych dzieł polskiego malarstwa monumentalnego- polichromię w Kościele Mariackim w Krakowie oraz cykl rysunków "Poczet królów i książąt polskich". Obecnie jego dzieła znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie i Warszawie.

Był artystą związanym z mecenatem arystokracji i dworów panujących; w tych kręgach zrobił prawdziwą karierę, a jego obrazy podobały się powszechnie. Studia malarskie rozpoczął w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Później kształcił się jeszcze w Wiedniui w Monachium - w Akademii i pracowni J.Brandta. Po studiach przez kilka lat malował portrety po polskich dworach kresowych. Ok. 1877 wyjechał do Paryża, a stamtąd, wraz z Władysławem Branickim odbył podróż na Bliski Wschód, która dostarczyła mu wielu wrażeń i tematów malarskich. Ok. roku 1882 zamieszkał w Wiedniu, zajął pracownię po H. Makarcie i malował dla dworu cesarskiego i arystokracji. W 1893 był w Londynie, gdzie portretował księcia Walii, w 1884 pracował na dworze sułtańskim w Konstantynopolu, następnie także w Sofii, Petersburgu i Bukareszcie. W Rumunii osiadł na dłużej jako malarz nadworny Karola I. Po wybuchu I wojny światowej powrócił do kraju i, mimo starszego wieku, zaciągnął się do Legionów.

W 1858 roku zaczął studia inżynierskie, ale pod wpływem przyjaciela Juliusz Kossaka zainteresował się malarstwem. Wyjechał do Paryża i rozpoczął studia w pracowni Leona Cognieta, wielu wskazówek udzielili mu też Henryk Rodakowski i Juliusz Kossak. W 1862 roku kształcił się w Akademii monachijskiej u Franza Adama, Teodora Horschelta i Karla von Piloty'ego. Od 1875 roku prowadził prywatną szkołę malarstwa, był honorowym profesorem Akademii Bawarskiej oraz honorowym członkiem ASP w Pradze. Na jego twórczość znacznie wpłynęła podróż na kresy wschodnie, którą odbył z Juliuszem Kossakiem. Malował obrazy batalistyczne przedstawiające wschodnie kresy Polski XVII wieku oraz sceny historyczno-rodzajowe, rodzajowe i pejzaże. Jego twórczość cechuje realizm szczegółów, swobodna kompozycja i mistrzowskie oddanie ruchu. Jego obrazy wywarły silny wpływ na malarstwo polskie. Artysta ten był najbardziej znanym przedstawicielem polskiej kolonii artystycznej w Monachium na przełomie XIX i XX wieku.