Nazajutrz. Polska szuka jutra

15 czerwca - 15 lipca 2007
wernisaż: 15 czerwca 2007, godz. 19.00

„Nazajutrz” to wystawa, opowiadająca o pozycji i działaniu sztuki w „wyzerowanym” świecie; rzeczywistości, w której nie funkcjonują tradycyjne pola odniesień kulturowych i społecznych. Punktem wyjścia jest świat, w którym wszystko jest tworzone na nowo, a dotychczasowe kategorie sztuki wysokiej i masowej straciły sens. W takiej sytuacji najważniejszym zadaniem artysty staje się dociekanie przyczyn końca starego porządku, opis obrazu nowego świata oraz rekonstrukcja lub tworzenie własnej, subiektywnej legitymizacji – historii sztuki. Przyczyna unicestwienia starego porządku i rozwinięcie idei tego, co „nazajutrz” stanowi oś wszystkich prac, a zarazem określa status twórczości artystów, biorących udział w wystawie.
Z jednej strony potrzeba „wyzerowania” świata istnieje – i jest odczuwalna – już teraz, jako ratunek dla przegrzanej, ponowoczesnej cywilizacji i kultury informacyjnej. W sposób szczególny dotyczy to aktualnej sztuki polskiej, coraz bardziej wyalienowanej, niezrozumiałej i spychanej na margines życia publicznego. W tym kontekście „Nazajutrz” ma stanowić próbę jej restartowania i nadania nowych sensów. Do tego wątku odnoszą się m.in. prace Joanny Rajkowskiej i Macieja Kuraka.
Autorka słynnej „Palmy” z Al. Jerozolimskich w Warszawie, przygotowała instalację na „ogrodowej” fasadzie Zamku, której kluczowym elementem jest wyświetlacz i płynące na nim teksty zebrane w internetowej ankiecie. Każdy z jej uczestników odpowiadał na pytanie: Stało się. Nastąpiła katastrofa. Budzisz się i nie ma nic. Jesteś jedną(ym) z tych, którzy ocaleli. Musisz zbudować całe swoje życie od początku. Co pomyślał(a)byś w takiej chwili? Projekt wciąż trwa, a własne teksty (2-3 zdania) można przesyłać na e-mail: [email protected]. Maciej Kurak z kolei efektownie udowadnia jak użyteczna może być niepraktyczna sztuka najnowsza i pokazuje wprost jakie uciążliwe funkcje może przejąć w codziennym życiu.
Z drugiej strony budowanie artystycznej tożsamości „od nowa” oznacza odrzucenie dotychczasowej wykładni kultury i dowolną interpretację przeszłości – swobodne jej redefiniowanie i wartościowanie. Najdobitniej pokazuje to malarski projekt Pawła Książka, zestawiającego różne, zdawałoby się diametralnie nieprzystające do siebie, elementy XX-wiecznej kultury wizualnej: hermetyczne projekty De Stijl (głównie Theo van Doesburga) i estetykę zespołów heavy metalowych. Artysta stawia pomiędzy nimi znak równości wskazując na łączącą je utopijność i hermetyczność. Podobny schemat subiektywnej interpretacji i „montażu” historycznych aksjomatów zastosował Tomek Kozak. Zmontowany przez niego „Potop”, pokazuje historię Kmicica w zupełnie nowej perspektywie – cały zbieg polega na rozwinięciu cech nadanych postaci przez Henryka Sienkiewicza i filmową kreację Daniela Olbrychskiego.
Jak przypadkowa jest nasza wiedza o sztuce (i nie tylko) oraz jak wiele zależy w niej od praktyki jej „opisywania” i „opisujących” pokazuje rysunkowy projekt Mariusza Tarkawiana. Dokumentując znany sobie świat sztuki, tworzy jego własną wersję, która w zależności od okoliczności może taką pozostać, lub może stać się jedyną i obowiązującą.
Część artystów uznała, że tytułowe „nazajutrz” zaczyna się dziś i właśnie jego stan obecny stał się tematem ich prac. Hubert Czerepok z wysokobudżetowych produkcji filmowych złożył komercyjny obraz końca świata i nadal mu tytuł zapożyczony z innego przeboju – piosenki zespołu R.E.M. Kobas Laksa połączył w jednej sali trójwymiarowe zdjęcia zrobione na grobach dziecięcych w Rzymie z wideo dzieci usiłujących przebić się przez plastikową powłokę. A Wojtek Wroński zgromadził zestaw paramilitarnych kamizelek, hełmów i kombinezonów mających chronić go jako artystę przed światem zewnętrznym, a może przed jego zagładą? Zagrożenie dla sztuki, a raczej fakt, że sama je stanowi – dla artysty i dla widza – najwymowniej wizualizuje Olaf Brzeski. Jego muzealna wystawa porcelanowych popiersi została zniszczona przez X-a, który pozostawił na rzeźbach swój podpis. Artysta zdołał jedynie w części posklejać rzeźby, ale czy ma to sens skoro metalowy drąg leży pod jedną z nich?
Ważnym wątkiem wystawy są również odniesienia do rzeczywistości „nazajutrz” po atomowym ataku. To, że nastąpił wiemy z drugiej instalacji Olafa Brzeskiego, w której, parafrazując popularne psychologiczne powiedzenie: Los świata dokonał się w dziecinnym pokoju. Obraz biologicznej rzeczywistości „nazajutrz” to temat pracy Marka Mielnickiego, który w stylowych wnętrzach Zamku stworzył futurystyczne muzeum historii mutacji i ewolucji. Kuba Bąkowski uzmysławia widzom, że przyszłość może mieć bardzo niejednoznaczny i obcy charakter, a Rafał Jakubowicz zaprasza wszystkich do świata dziecinnych wspomnień i form, uciekając tym samym przed rzeczywistością „nazajutrz”.

W wystawie udział biorą: Kuba Bąkowski, Olaf Brzeski, Hubert Czerepok, Rafał Jakubowicz, Tomasz Kozak, Paweł Książek, Maciej Kurak, Kobas Laksa, Marek Mielnicki, Joanna Rajkowska, Mariusz Tarkawian i Wojtek Wroński


   


Powrót