Monument - Architektura Adolfa Szyszko-Bohusza

Jesteśmy dziś świadkami rosnącego zainteresowania czasami II Rzeczpospolitej - momentem formowania się etosu państwa i rekonstrukcji tożsamości jego mieszkańców. Poprzez m.in. skuteczne wykorzystanie potencjału sztuk wizualnych, epoka ta stworzyła swój - wciąż żywy - mit. Ówczesne strategie manipulacji pamięcią i umiejętne łączenie sprzeczności - dyskursu modernizacyjnego z romantyczną nostalgią za przyszłością i celebracją śmierci - dziś wymagają krytycznego spojrzenia i uważnej analizy. Być może wciąż padamy ich ofiarą.
Wystawa Monument. Architektura Adolfa Szyszko-Bohusza, związana z prezentacją w Pawilonie Polskim na Biennale Architektury w Wenecji, dotyka zagadnienia mitotwórczego potencjału architektury. Szyszko-Bohusz, dawny legionista związany z Józefem Piłsudskim, jako architekt władzy projektował monumenty: budowle, które miały stać się pomnikami epoki, wyrażać ducha odrodzonego państwa, ożywiać jego chwalebną historię, ale także świadczyć o dobrobycie i postępie poprzez efektowne zlecenia realizowane dla ówczesnych elit politycznych i finansowych.
Wystawa prezentuje różne sposoby budowania państwowego mitu: poprzez celebrację śmierci i kreację kultu Piłsudskiego (szczególne znaczenie ma tu projekt baldachimu nad kryptą mieszczącą pochówek Marszałka), poszukiwanie form stylowych i „znaków graficznych” będących próbą definicji tożsamości kulturowej i ambicji młodego państwa (również w postaci polityki kolonialnej wobec tzw. Kresów) oraz wykorzystanie jako „kostiumu stylowego” służącego nowej władzy modnego w latach trzydziestych XX wieku modernizmu. Przedstawione są oryginalne rysunki i faksymile projektów architekta, a także makiety niezrealizowanych lub przebudowanych budynków, w tym dwie (Panteonu na Wawelu i konkursowego projektu Świątyni Opatrzności Bożej) wykonane specjalnie na tę wystawę.
Ekspozycja może stanowić rozbudowany komentarz do pokazu Figury niemożliwe w Pawilonie Polskim w ramach 14. Międzynarodowej Wystawie Architektury w Wenecji (7 lipca - 23 listopada 2014), przygotowany przez zespół kuratorski Instytutu Architektury oraz w oprawie artystycznej Jakuba Woynarowskiego.
Pierwsza odsłona wystawy zatytułowanej Reakcja na modernizm. Architektura Adolfa Szyszko-Bohusza odbyła się w Muzeum Narodowym w Krakowie w dniach 23 października 2013 - 23 lutego 2014.

Kuratorzy - Instytut Architektury (Michał Wiśniewski, Dorota Leśniak-Rychlak, Dorota Jędruch, Marta Karpińska, Agata Wiśniewska)


Powrót