Mirosław Mizera - Onirycznie

„ONIRYCZNIE”

Fotograficzny impresjonizm?
Rozmyte kontury, plamy światła, zwielokrotnione odbicia. Czasem aż trudno wypatrzyć, co się za nimi kryje. Dzieje się tak dlatego, że to świat widziany „zza szyby” – widziany wielokrotnie: bo najpierw widać to, co się w szybie odbija, dopiero za chwilę, gdy wzrok przyzwyczai się już do panującego wewnątrz mroku, wyłaniają się z niego niewyraźne krawędzie przedmiotów, naczyń, obrazów. Ale nie to jest tu ważne i nie o to tu chodzi, by wypatrzyć, co znajduje się za firanką, co utonęło w strumieniu światła. Liczy się wrażenie, to jedno, jedyne, niepowtarzalne wrażenie, które robi na nas ten widok.
Z tego powodu nowa seria zdjęć Mirosława Mizery może być przykładem fotograficznego impresjonizmu. Impresjonizm narodził się w ostatniej ćwierci XIX wieku. Był to wprawdzie kierunek w sztuce malarskiej, ale z czasem zaczęto też mówić o impresjonizmie w rzeźbie, muzyce czy literaturze. To dość swobodne przenikanie impresjonizmu do innych niż malarstwo dziedzin sztuki upoważnia do poszukiwania go także w fotografii. A w przypadku fotografii Mirosława Mizery skojarzenie to nasuwa się nieodparcie.
Nazwa impresjonizm pochodzi bowiem – przypomnijmy – od francuskiego słowa „impression” i dosłownie oznacza właśnie „wrażenie”. Najbardziej charakterystyczną cechą malarstwa impresjonistycznego było dążenie do oddania zmysłowych, ulotnych momentów – „złapania uciekających chwil”. Aby to osiągnąć, impresjoniści posługiwali się specyficzną techniką, polegającą na rozmyciu konturów, grze półtonów, świateł i cieni, które osiągali dzięki punktowemu nakładaniu farby.
Podobną grę świateł, cieni i punktowych plam można odnaleźć na zdjęciach Mirosława Mizery. Efekt ten nie powstał w toku skomplikowanych zabiegów w programach graficznych. Udało się je autorowi wytworzyć za sprawą umiejętnego wykorzystania tafli szkła. Dzięki niej przedstawiane sceny przypominają senne widziadła, przywidzenia, miraże. Oglądanie ich to jakby oniryczna wędrówka po tajemniczym domostwie i jego otoczeniu, zanurzanie się w to dziwne, labiryntowe wnętrze, uporczywe tropienie w nim ruchomych odbić i odbłysków. Podobnie jak we śnie – tu nie ma następstwa zdarzeń, poszczególne obrazy pojawiają się niezależnie od siebie, niepodziewanie, zaskakująco. Już, już wydaje nam się, że wiemy, co przedstawiają, gdy nagle znów się stają nieostre, rozmyte, mgliste. Ale paradoksalnie – dzięki tej nieostrości i mglistości te wnętrza nabierają aury magicznej, przypominają nieco wnętrza mieszkań opisywanych w Sklepach cynamonowych przez Schulza:
Przez ciemne mieszkanie (…) przechodziło co dzień na wskroś całe wielkie lato: cisza drgających słojów powietrznych, kwadraty blasku śniące żarliwy swój sen na podłodze; (…) mdlejące w słońcu na białych trotuarach, zagubione w ogniu dnia głębokiego…
I gdzie indziej:
Pokój był ciemny i aksamitny od granatowych obić ze złotym deseniem, lecz echo dnia płomiennego drgało i tutaj jeszcze mosiądzem na ramach obrazów, na klamkach i listwach (…), choć przepuszczone przez gęstą zieleń ogrodu… /Sylwia Jarmuż/


Powrót