Marsz, marsz Dąbrowski...

    
Wielkopolskie Muzeum Wojskowe
Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu
ul. Stary Rynek 9
61-772 Poznań
tel. (061) 852 20 35, (061) 856 81 85
fax (061) 851 58 78
email: [email protected]

 
Marsz, marsz Dąbrowski...
W 250. rocznicę urodzin gen. Jana Henryka Dąbrowskiego

5 listopada 2005 - 22 stycznia 2006
 
koncepcja i scenariusz: Tadeusz Jeziorowski

 
 


"Marsz, marsz Dąbrowski..." to tytuł wystawy przygotowanej na zakończenie poznańskich obchodów 250. rocznicy urodzin gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Obok Tadeusza Kościuszki i ks. Józefa Poniatowskiego, gen. Dąbrowski jest jednym z trzech naszych bohaterów narodowych. Jego osiedlenie się w Wielkopolsce, w otrzymanym od cesarza Napoleona majątku koło Środy, dziś zwanym Winna Góra, a za jego życia Winnogóra, sprawiło, że w powszechnym odczuciu myślimy o nim jako Wielkopolaninie. W rzeczywistości urodził się w Małopolsce, młodość spędził w Saksonii, gdzie pojął za żonę Niemkę, i gdzie przyszło na świat jego pięcioro dzieci. Jednakże zamieszkanie w Wielkopolsce, powtórny, romantyczny ożenek z przedstawicielką znanej wielkopolskiej rodziny Chłapowskich i przyjście na świat w Winnogórze kolejnej dwójki dzieci sprawiło, iż Dąbrowski stał się Wielkopolaninem, i to Wielkopolaninem z wyboru. Przesłanki do tego wyboru pojawiły się już wcześniej. To tu u progu swej kariery, podczas Insurekcji Kościuszkowskiej, zasłynął ze swego skutecznego dowodzenia, za co dostał od Naczelnika Kościuszki w nagrodę pamiątkową szablę. Uwieczniony w Pieśni Legionów tak, jak i miasto Poznań, które jako jedyne wspominamy w hymnie, stał się wraz z naszym miastem, mogącym za swoją dewizę przyjąć słowa "Wytrwałością i pracą", symbolem takiej wytrwałości w walce o odrodzenie narodowe. Nie słomianego zapału, ale właśnie wytrwałości. Sam o sobie powiedział, ze wszystko czynił z myślą o Ojczyźnie. 

Organizatorzy wystawy przypominając te słowa Dąbrowskiego, starali się jednocześnie przedstawić w licznych wizerunkach jego postać. Przybliżyć go poprzez portrety, dokumenty służby wojskowej, ale także osobiste pamiątki. Wbrew dotychczasowej opinii o ich zatracie w czasach II wojny światowej - ocalały. Przechowuje je Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Teraz, pierwszy raz po 68 latach od wystawy w Muzeum Wojska, która miała zakończyć się 1 września 1939 r., a na której zaprezentowano postać Generała poprzez jego osobiste pamiątki wypożyczone przez rodzinę, te same, ocalałe przedmioty, przedstawione są tym razem na wystawie w Wielkopolskim Muzeum Wojskowym. Krzyż Komandorski Orderu Wojskowego Księstwa Warszawskiego, jak zwano wówczas Virtuti Militari, sąsiaduje z haftowanymi koralikami sakiewkami, czy nożyczkami z osobistego nesesera. Mundury Generała, te same, które widnieją na jego portretach, dają możność zobaczenia oczyma wyobraźni tamtą epokę, w której był to nie tylko strój do służby, ale swoją dekoracyjnością, srebrem haftów, miał dodawać splendoru temu, który go nosił.

Poznańska wystawa prezentuje także ocalałe szczątki zbiorów gen. Dąbrowskiego. W swoim testamencie zapisał je warszawskiemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk, które dla ich pomieszczenia pobudowało osobny gmach, znany dzisiaj jako pałac Staszica. W ramach represji rosyjskich po upadku powstania listopadowego, na rozkaz cara Mikołaja I zbiory zostały wywiezione do Rosji jako łup wojenny, i ledwie w części odzyskane przez Polskę po zakończonej zwycięstwem wojnie 1920 r.
Samych militariów w kolekcji gen. Dąbrowskiego było niegdyś ponad 500, dziś ledwie kilkadziesiąt.




Dzięki życzliwości wielu instytucji, muzeów, bibliotek i archiwów, ale przede wszystkim dzięki Muzeum Wojska Polskiego, które zdecydowało się pierwszy raz udostępnić pamiątki po gen. Dąbrowskim, mamy możliwość zaprezentowania ich w Poznaniu. Wystawie towarzyszy katalog zawierający pełen opis wszystkich zaprezentowanych obiektów wraz z barwnymi ilustracjami. Pierwszy raz ukazuje się publikacja, tak obszernie przedstawiająca ikonografię gen. Dąbrowskiego. Wielkopolska tegorocznymi obchodami rocznicy urodzin Generała, spłaca niejako swój dług jego pamięci. Wystawa w Wielkopolskim Muzeum Wojskowym jest najważniejszym wydarzeniem w ramach tych obchodów.