Maciej Billewicz - Andrzej Wajda - Człowiek z żelaza

W Stoczni im. Lenina w Gdańsku trwały już od jakiegoś czasu rozmowy ro- botników z rządem, ale do Warszawy docierały początkowo tylko strzępy informacji. Stowarzyszenie Filmowców Polskich, którego byłem prezesem, wywalczyło w tym czasie prawo notowania ważnych wydarzeń historycz- nych dla celów archiwalnych i grupa filmowców była już w stoczni. Robot- nicza straż przy bramie rozpoznała mnie od razu, a w drodze na salę obrad jeden ze stoczniowców powiedział:
– Niech Pan zrobi film o nas... – Jaki? – Człowiek z żelaza! – odpowiedział mi bez namysłu. Nigdy nie robiłem filmu na zamówienie, ale tego wezwania nie mogłem zignorować. Wracało do mnie echo Człowieka z marmuru, którego scena fi- nałowa kończyła się właśnie przy bramie stoczni w Gdańsku. To mógł być dobry pretekst do nowego filmu.
To, co odczuwało sie po przejsciu za bramę Stoczni Gdańskiej, było poczu- ciem całkowitego bezpieczeństwa, wolności i niezależności. To mnie naj- bardziej zdumiało. W Warszawie żyliśmy problemami zmian personalnych we władzach partii i w rządzie, ale robotników w stoczni to nie interesowało, nie chcieli zmieniać rządu czy kierownictwa partii. Byli zainteresowani zmia- ną własnego, a nie cudzego losu. Nikt tu nie słuchał radia, ani też nie przej- mował się telewizją. Tu po raz pierwszy zobaczyłem, jak dalece zawodna jest ta cała maszyna propagandy, tak przeceniana przez komunistów.
Zdumiewające były dla mnie te chwile słabości władzy wobec filmu Czło- wiek z żelaza i ponowne próby odzyskania utraconego autorytetu. Ale ta huśtawka nie trwała długo, a o wprowadzeniu filmu do kin w całym kraju zdecydowały dziesiątki telegramów z podpisami załóg hut, kopalń i stoczni. Nie można też było jak dawniej nie dopuścić filmu do zagranicznych festi- wali. Człowiek z żelaza znalazł się w Cannes dokładnie w momencie, kiedy zainteresowanie Polską i „Solidarnością” było w szczytowym punkcie.




Powrót