Leonid Tiszkow - Patrząc ku domowi
Twórczość Leonida Tiszkowa zaistniała w naszej kulturze praktycznie poprzez wszystkie fundamentalne strategie artystyczne - obiekty, obrazy, instalacje, wideoart, performance, książka autorska - bez wątpienia można ją rozpatrywać jako matrycę, model "autobiograficznego" fenomenu współczesnej sztuki integralnej. Organiczne więzy tego monolitu, które wynikają z pozaestetycznych źródeł twórczości Tiszkowa, takich jak: Ural, czyli miejsce urodzenia artysty, granica pomiędzy Wschodem a Zachodem; topografia tego miejsca - góry i doliny; sięgające głęboko w przeszłość chłopskie korzenie Tiszkowa, ocierające się o chtoniczne przeczucia kultury, wzmocnione następnie poprzez kontakty z podstawowymi formami wiedzy płynącej z oświaty; profesja nauczyciela, którą zajmował się jego ojciec oraz jego własny, Tiszkowa, zawód lekarza, co określiło geofizyczny charakter twórczości artysty - to wszystko zaledwie naświetla nieodwracalność autobiograficznej semantyki w jego, wydawałoby się, autonomicznym życiu artystycznym. Kulturalny kontekst twórczości przekształca sztukę Tiszkowa i jego organiczne indywidualne istnienie w jednolity tekst, ukazujący swoje sensy w zupełnie innych tradycjach i innych kategoriach, niż artystyczna realność w postaci kanonicznej. Tiszkow oddycha i kołysze się w sytuacji granicznej pomiędzy życiem a sztuką, przekształcając się bardziej w opus, właśnie w tę auto-bio-grafię, o której tak dużo pisała grupa twórcza Walerija Podorogi - urzeczywistniając siebie jako warunek u-tworu i nie godząc się na aktualność "tu i teraz". W jednej ze swoich wideoinstalacji Leond Tiszkow powoli, jak w dziecięcym śnie, wspina się na wierzchołek góry Kukan, u stóp której spędził dzieciństwo. I, "machnięciem skrzydeł", tak jak to kiedyś zrobił Yves Klein , wzlatuje w Wielkie Nic. W tym Nic, jak często mówi artysta, wszystko "stoi na głowie" i istnieje w systemie dwójkowym: góra i dół, kolor i brak koloru, dźwięk i milczenie, mit i realność. Miłość Tiszkowa do "tkaniny", do "materii" stale skłania go do materializowania tego, co w sferze idei, do "szmacianki z dzieciństwa", ku wielkiemu dotykowemu odczuwaniu, kiedy to wszystkie organy ludzkiego ciała dostają możliwość dotknięcia świata - ku stworzeniu Kosmosu jako schronienia wszystkiego, co się rodzi. Związek materii i matki, macicy i kontynentu (ros.: matki i matierika) w artystycznym systemie Tiszkowa odpowiada głębi realności mityczno-poetyckiej świadomości. Artysta rekonstruuje "miejsce" swego urodzenia, przekazuje jego cechę matrycowatości, skłonność do podziału, do podwojenia, dabloidalności.
Fenomenalność tej przestrzeni przejawia się w rzeczy, w świętych amuletach pierwotności, tak jak to miało miejsce u Josepha Beuys’a, w rodzeniu się pierwo-rzeczy, gromadzącej wokół siebie przestrzeń i, jak mówił Martin Heidegger, "pozwalającej człowiekowi żyć pośród rzeczy". Dla Leonida Tiszkowa schodzenie do "niższego świata" znajduje się po przeciwległej stronie wektora tradycji podróżowania do królestwa śmierci, gdzie chroni się Eurydyka, lub wędrówek po kręgach piekła opisanych przez Dantego Alighieri w Boskiej komedii. W sakralnym centrum "niższego świata" przed artystą otwiera się "kryształowy żołądek anioła", obraz symetryczny do kamiennego kwiatu w uralskich bajkach Bażowa. To jedna z najlepszych wideoinstalacji Tiszkowa, oznaczająca pełnię dobra, komunii i uświęcenia.
Droga z "niższego świata" przeistacza się jako droga wiodąca do nieba. Jest ona - w filozofii Lao tsy - "wszystko ogarniająca, stabilna, jasna i wysoka". Te jej cechy stają się widoczne w koanie zen, w machnięciu skrzydeł, w skoku w Nic, w urzeczywistnionej czystej twórczości, w przezwyciężeniu czasu i przestrzeni, w tej ewolucyjnej cykliczności, w której właśnie znajduje się sztuka Leonida Tiszkowa.
Powrót
Fenomenalność tej przestrzeni przejawia się w rzeczy, w świętych amuletach pierwotności, tak jak to miało miejsce u Josepha Beuys’a, w rodzeniu się pierwo-rzeczy, gromadzącej wokół siebie przestrzeń i, jak mówił Martin Heidegger, "pozwalającej człowiekowi żyć pośród rzeczy". Dla Leonida Tiszkowa schodzenie do "niższego świata" znajduje się po przeciwległej stronie wektora tradycji podróżowania do królestwa śmierci, gdzie chroni się Eurydyka, lub wędrówek po kręgach piekła opisanych przez Dantego Alighieri w Boskiej komedii. W sakralnym centrum "niższego świata" przed artystą otwiera się "kryształowy żołądek anioła", obraz symetryczny do kamiennego kwiatu w uralskich bajkach Bażowa. To jedna z najlepszych wideoinstalacji Tiszkowa, oznaczająca pełnię dobra, komunii i uświęcenia.
Droga z "niższego świata" przeistacza się jako droga wiodąca do nieba. Jest ona - w filozofii Lao tsy - "wszystko ogarniająca, stabilna, jasna i wysoka". Te jej cechy stają się widoczne w koanie zen, w machnięciu skrzydeł, w skoku w Nic, w urzeczywistnionej czystej twórczości, w przezwyciężeniu czasu i przestrzeni, w tej ewolucyjnej cykliczności, w której właśnie znajduje się sztuka Leonida Tiszkowa.
Powrót
