Kurz

Każda cząsteczka kurzu niesie ze sobą unikalną wizję materii, ruchu, zbiorowości, interakcji, afektu, rozróżnienia, złożoności i nieskończoną ciemność - Reza Negarestani, Cyclonopedia
 

To międzynarodowa wystawa z udziałem artystów, pisarzy, aktywistów, których prace wchodzą w interakcję z otaczającym ich środowiskiem. W geograficznie odległych od siebie miejscach - Bejrucie, Teheranie, Lahore, Kuwejcie czy Warszawie - sposób, w jaki działa kurz, daje możliwość przyjrzenia się wartości tego, co materialne i niematerialne, widzialne i niewidzialne.

Kurz to coś wszędobylskiego, jest wszędzie i bywa wszystkim - pyłem pustyni i zapylonym powietrzem miast. Ten sens wybrzmiewa najbardziej w arabskim i perskim słowie ghobar. Polskie słowo w pierwszym skojarzeniu przywołuje niekończącą się pracę usuwania kurzu i jego ciągłe się odtwarzanie; angielskie dust - cząsteczkę na granicy widzialności, ziarno, zmysłowe i nieprzedmiotowe jednocześnie, proch i pył. Czy kurz mógłby stać się tworzywem uniwersalnego języka?

Z pewnością kurz może być przewodnikiem po wystawie. W tej najmniejszej z rzeczy możemy zobaczyć sprawczą siłę, która ujawni nowe relacje, geografie i stany skupienia. W 2013 roku Issa Kalantari, były minister rolnictwa Islamskiej Republiki Iranu, ogłosił, że zagrożenie dla życia związane ze skażeniem powietrza i pustynnieniem ziemi jest większe niż groźba militarnej agresji Izraela czy Stanów Zjednoczonych. Kurz jest bardziej procesem niż rzeczą - tym, co przemienia Himalaje w pustynię Gobi. Kurz łatwo przeoczyć. Jednak dostrzeżenie go w przestrzeni polityki, technologii czy sztuki przywraca równowagę między wydarzeniem a jego otoczeniem. Prace zaprezentowane na tej wystawie tworzą środowisko ukształtowane zarówno przez koncepcje autorów, jak i żywioł materialności. Prowokują do spojrzenia na współczesne praktyki artystyczne poprzez pryzmat zbiorowości uczestniczących w komunikacji, sztuce i rozrywce. Od reprezentacji problemów politycznych i ekologicznych prowadzą do pytania o relacje między ludźmi, rzeczami i organizmami i nadają cielesny kształt pytaniu o napięcie między porządkiem (etycznym czy politycznym) a chaosem.

Artyści, pisarze i działacze operują na materii, której status jest w gruncie rzeczy niejasny. Architekturę wystawy zbudowana jest z różnorodnych pozostałości prac artystycznych, niegdysiejszych wystaw i dekoracji. Te ciemne i złożone elementy, przenikając się z pracami artystów, tworzą przestrzeń, która pozwoli dostrzec to, co w kurzu - materii świata sztuki (z jego magazynami, obiegami i serwerami instytucji artystycznych gromadzących terabajty dokumentacji różnych działań) - zarazem mroczne i klarowne.

kurz / dust / غ بار to przedsięwzięcie, na które składają się wystawa, realizacje artystów w odpowiedzi na konkretne miejsca, rezydencje artystyczne, archiwum-audytorium, a także program performansów, dyskusji i pokazów filmowych. Ta rozbudowana struktura ma uruchomić refleksję i doświadczenie codziennego współistnienia z materią w różnych środowiskach geopolitycznych i wyprowadzić nas poza Warszawę, łącząc z miejskim otoczeniem Teheranu czy Bejrutu.

Istnieje ryzyko, że zażyłość z materią może zaprowadzić nas poza sztukę.

Kurator - Anna Ptak