Kuba Bąkowski - Potęga

Wystawa Kuby Bąkowskiego - Potęga - w Kordegardzie, to kolejna z prezentacji z cyklu „Pokój z widokiem”, odnoszących się do szeroko pojętej tematyki miejskiej/warszawskiej. Prezentowane dzieła — dwie rzeźby oraz instalacja wideo — powstały specjalnie na wystawę.

Tytułowa "Potęga", to instalacja rzeźbiarsko-dźwiękowa. Rzeźba krzyczy: „Potęga!” głosem Zdzisława Maklakiewicza — Arkaszki z filmu Andrzeja Kondratiuka Wniebowzięci (1973). Dla artysty ważne jest, skąd pochodzą poszczególne części tej pozornie heterogenicznej kompozycji. Surowa forma przestrzenna jest de facto gotowym elementem znalezionym w postindustrialnym pejzażu warszawskich Zakładów Mechanicznych „Ursus”, które, podobnie jak większość lokalnych fabryk, znajdują się w stanie upadku, a ich infrastruktura wykorzystywana jest do innych celów lub po prostu niszczeje. Pierwotnie Bąkowski chciał użyć fragmentu zewnętrznej linii ciepłowniczej, potem nadarzyła się okazja pozyskania fragmentu instalacji wentylacyjnej wiszącej pod dachem hali fabrycznej w „Ursusie”. Wykonany przez artystę gest zmiany — przeniesienia części przemysłowego urządzenia w kontekst galerii sztuki i dodanie dźwięku — monumentalizuje go, sytuując w sferze sztuki. To już nie fragment złomu, lecz rzeźba bliska minimalizmowi odznaczająca się surowym pięknem. Zniszczenia powierzchni metalu, rdza, stają się elegancką patyną, rysunkiem notującym czas, aby mogli odczytać go widzowie. Potęga to ironiczny pomnik dawnych aspiracji, mementum potęgi, która legła w gruzach, a może tak naprawdę nigdy nie istniała. Marzenie o lataniu i ciężar materialności, toporność uniemożliwiająca wzlot to częste motywy twórczości Bąkowskiego (Lekki w eterze, Testy lotnicze i inne).

Drugie dzieło na wystawie to minimalistyczna instalacja 233, której punkt wyjścia stanowił wrak samochodu warszawa 233 znaleziony na podwarszawskim złomowisku. Artysta zdemontował elementy wyposażenia i silnika oraz przekształcił nadwozie samochodu poprzez wycięcie jego części środkowej (wzdłuż i wszerz), a następnie ponowne zespawanie elementów. Dzięki tym zabiegom wrak otrzymał formę rzeźbiarską, kształtem przypominającą dawny pojazd, lecz pozbawiony użytkowej funkcji. Zabieg przekształcenia zwykłych, banalnych przedmiotów w dzieła sztuki na mocy decyzji artysty poprzez ich modyfikację i/lub ich przeniesienie w kontekst galeryjny jest jedną z ulubionych strategii współczesnych artystów (appropriation/przywłaszczenie). W przypadku 233 mamy do czynienia z obiektem ogólnie rozpoznawalnym, należącym do sfery lokalnej popkultury, jakim jest stary samochód, jeden z symboli siermiężnego PRL-u, obiekt, który od pewnego czasu podlega procesom fetyszyzacji. Gest artysty stał się gestem obrazoburczym, poprzez „zniszczenie kolekcjonerskiego okazu” demistyfikującym sentymentalne mechanizmy pamięci.

Kolejnym elementem składającym się na wystawę w Kordegardzie jest instalacja wideo — znów przywłaszczenie. Tym razem Bąkowski wziął na warsztat inny klasyczny przykład komedii polskiej z czasów PRL-u — Bruneta wieczorową porą Stanisława Barei (1976). Z filmu opowiadającego perypetie Michała Romana (w tej roli Krzysztof Kowalewski) związane z przepowiednią pewnej Cyganki, artysta wybrał jedną ze scen — pościg bohatera za sąsiadem o nazwisku Kowalski — domniemanym mordercą (granym przez Wojciecha Pokorę). Po nieudanej próbie schwytania pościg w pełnych absurdów realiach ówczesnej Warszawy trwa. W pewnym momencie Kowalski próbuje się oprzeć o nieistniejącą poręcz schodów przejścia podziemnego i zostaje z metalowym trzpieniem w ręku — aby po chwili włożyć go na powrót w otwór. Bąkowski zapętlił tę właśnie scenę, dodając do niej komputerowo elementy graficzne — niejako wektory napięć. Bezużyteczna czynność została w ten sposób powielona ad surdum, podkreślając tym samym ideową wymowę filmu. Metalowy element/szczątek — identyczny z materiałem instalacji rzeźbiarskich na wystawie — stanowi dodatkowy łącznik pomiędzy poszczególnymi pracami.

Kuba Bąkowski często odnosi się w swoich projektach do świata techniki, który staje się punktem wyjścia do spekulacji na temat historii, polityki, problemów społecznych. Potęga globalnych mechanizmów wielokrotnie skontrastowana jest z delikatną pozycją jednostki ludzkiej (człowiek w trybach dziejowych przemian, na które nie ma bezpośredniego wpływu). Podobne przesłanie niesie ze sobą wystawa Potęga. Poczucie tymczasowości, niepewności podkreślone jest przez szkicowy charakter prezentowanych rzeźb, które w przyszłości mogą się zmieniać. Wystawa to jednocześnie demistyfikacja snu o potędze i hymn na cześć potęgi rzeźby.



Powrót