Krzysztof Wojciechowski - Rejs na księżyc

Największe dokonanie człowieka w historii ludzkości – tak niekiedy określa się to epokowe wydarzenie, jakim bez wątpienia było lądowanie człowieka na Księżycu. Już w maju 1961 roku w miesiąc po historycznym pobycie na orbicie okołoziemskiej pierwszego kosmonauty Jurija Gagarina ówczesny prezydent USA John F. Kennedy złożył obietnicę, że do końca dekady Amerykanin postawi swoją stopę na Księżycu. I mimo że tego nie doczekał, tak się stało. Rozpoczęty w latach 60 specjalny program kosmiczny Apollo został zwieńczony wystrzeleniem 16 lipca 1969 roku statku kosmicznego Apollo 11 z trzema kosmonautami. Dowódca tej załogi Neil Armstrong był tym, który pierwszy postawił stopę na srebrnej planecie mówiąc: „Ten mały krok człowieka jest wielkim krokiem ludzkości.” Był 21 lipca, godzina 2:56 czasu Greenwich.

Wydarzenie to zainspirowało Krzysztofa Wojciechowskiego do wykonania serii zdjęć, prosto z ekranu telewizora. Fascynacja dokumentowaniem tego, co się dzieje istotnego, tego, co nawet w tak niedoskonałej formie i w nienajlepszej jakości technicznej przetrwa ewentualnie na przyszłość, było może niezbyt odkrywczą metodą, ale w czasach gdy nie istniał Internet, dawało szansę na zatrzymanie tego wydarzenia w postaci wizualnego trwałego w miarę zapisu.

O tym, że ten zapis ma wartość nie tylko czysto sentymentalną Krzysztof Wojciechowski zorientował się, kiedy przeglądając swoje archiwum negatywów natknął się na zdjęcia z innego cyklu, również będące dokumentalnym zapisem z odległych czasów.
Fotografował sesję castingową do kultowego już dzisiaj filmu Marka Piwowskiego Rejs. Kiedy przed kilkoma miesiącami wykonał kilka odbitek, na jednej z nich zauważył postać, która oczekując na przesłuchanie czytała gazetę a w niej widoczny był nagłówek jednego z większych artykułów – była to informacja o locie na Księżyc amerykańskiej załogi Apollo 11.

Po dokonaniu niezbędnej selekcji postanowił zestawić te dwa cykle zdjęć: dokumentację z lądowania na Księżycu i casting do filmu. Elementem łączącym te dwa jakże odległe do siebie wydarzenia stała się nieomal wspólna data powstania. Seria zdjęć z castingu musiała być wykonana w dzień albo dwa po wylądowaniu Apolla.

„Fotografia nie jest czynnością mechaniczną, tylko procesem twórczym, a miliony ludzi w sposób absolutnie mechaniczny notują sobie jakieś obrazki….w pewnym momencie to wychodzi poza dokument i może stać się dziełem sztuki” jak mówi jeden ze znanych artystów fotografii *

Wydaje się, że taki proces jest udziałem wielu z pozoru niewinnych projektów, które wraz z upływem czasu nabierają dodatkowego znaczenia i wartości. Tak stało się z lądowaniem na Księżycu i z filmem Rejs – mimo, że porównywanie tych wydarzeń i ich znaczenia dla historii i kultury może wydawać się zamierzeniem ryzykownym i pozbawionym sensu. Fotografia jednakże, kierując nasze odczucia i fragmenty wspomnień w przeszłość, może z tej przeszłości wyłonić to, co wtedy nie wydawało nam się ważne i istotne. Taka archeologia fotografii, dająca pole bardzo szerokiej interpretacji minionych wydarzeń zarówno w sferze socjologii kultury jak i w odczuwaniu zwykłej egzystencji mijających dni, pozwala na odnalezienie wyjątkowości chwili, zarówno w wydarzeniu o skali globalnej (lądowanie na Księżycu) jak lokalnym, którego rejestratorem, wtedy może jednak nieco mimowolnym, był autor. Tym większą ma teraz satysfakcję mogąc podzielić się z nami tym, jak to wtedy odczuwał i w jakim stopniu determinowało to również jego ówczesną fotograficzną twórczość.

Wszystkie odbitki na wystawie zostały wykonane przez autora współcześnie metodą analogową z oryginalnych negatywów (1969 r.) w ciemni na papierze fotograficznym (brom) z użyciem tradycyjnych procesów chemicznych.

* Widziane w obiektywie – rozmowa z Tadeuszem Rolke…, Kurier Warszawski nr 7 (14) czerwiec 2009.


Powrót