Joanna Pałys (malarstwo) & Weronika Lucińska (ceramika) - Nieobecność

Problem nieobecności dotyczył już wcześniejszych cykli malarskich Joanny Pałys, a wiązała się z wykluczeniem postindustrialnej architektury Dolnego Śląska. Autorka portretowała proces powolnego niszczenia i odchodzenia przedwojennych konstrukcji w obszar śmieci architektury. Charakterystyczna dla absolwentów pracowni prof. Stanisława Kortyki aura poetyckiej melancholii intensyfikowała doznanie stopniowego wygaszania pofabrycznych obiektów. Ostatnie kilka lat spędzonych w Indiach przekierowało uwagę Pałys na tamtejszą architekturę. Wśród wielu egzotycznych rozwiązań, artystka odnalazła bliski swojej estetyce modernizm. Jak pisze - Gdy na świecie królował modernizm, Indie były krajem, który niedawno odzyskał niepodległość i miał wielkie ambicje stworzenia nowego nowoczesnego państwa. Ściągano tam światowej sławy architektów, między innymi Le Corbusiera, który wywarł ogromny wpływ na późniejsze budownictwo. To właśnie dzięki Le Corbusierowi zainteresowałam się indyjskim modernizmem. Europejskie wyobrażenie o formie indyjskiej architektury zdecydowanie odbiega od tego, co prezentuje Pałys w najnowszym cyklu prac.

Modernizm, kojarzony przede wszystkim z geometrią i czystością brył, w wielu swoich odsłonach nie jest aż tak radykalnie ascetyczny. Obserwując chociażby poniemieckie wykończenia modernistycznych obiektów, często napotykamy na subtelne dekoracje indywidualizujące i ocieplające charakter poszczególnych budynków. Można by odczytać obecność ceramicznych prac Weroniki Lucińskiej jako uzupełnienie malarskiej architektury Joanny Pałys, jednak byłoby to skojarzenie zbyt oczywiste i nie do końca prawdziwe. Lucińska generuje niezależne, zmysłowe światy. Organiczne formy zatapia w kolorowych akwariach, niczym zaginione skarby. Nieobecność jest u Lucińskiej dość przewrotna. Niby mamy do czynienia z nieobecnością modernistyczno-matematycznej geometrii, jednak obiekty pulsują podskórną geometryczną proweniencją, a ich organiczny charakter to wynik gestu deformacji, potrzeby zaburzenia przewidywalności geometrycznych rozwiązań.

Karolina Jaklewicz