Jarosław Kozłowski - Nie-Prawdy/Nie-Kłamstwa
„… na początku jest zawsze ciekawość. Dlatego bardzo lubię zadawać pytania. I jeśli chodzi o mnie, ciekawszy jest w ogóle sam proces zadawania pytań niż formułowania odpowiedzi”. * **
Sztuka Jarosława Kozłowskiego wydaje się być nieustannym zadawaniem pytań, często stawianych w sposób niezwykle przewrotny, niekiedy wręcz obrazoburczy, najczęściej, pytań dociekliwie drążących tematy i wątki powracające w jego twórczości. Tryb pytający raczej niż oznajmujący przeważa na wystawie obejmującej jego prace z lat 1972-2009. We wczesnych realizacjach były to dociekania dotyczące samej sztuki, zwłaszcza jej języka.
Analityczne refleksje, nigdy nie zarzucone, w kolejnych dekadach nabierały coraz bardziej krytycznego wymiaru. Artysta mnożył pytania i wątpliwości, ujawniał paradoksy i niejednoznaczności tkwiące w myśleniu o sztuce; niekiedy bezceremonialnie rozprawiał się z artystycznymi mitologiami i roszczeniami. Z podejrzliwością przyglądał się przezroczystości języka, jego przyległości do opisywanej czy obrazowanej rzeczywistości, tak jak w chronologicznie pierwszej z prezentowanych prac pt. Lekcja (1972).
Odmawiając twórcy jakichś szczególnych praw, nie rezygnował z negocjowania własnego „ja”. Z dzisiejszej perspektywy, nawet w jego konceptualnej praktyce, pozornie tautologicznych rozważaniach, dostrzegamy cień autora wymykającego się kategoryczności „konceptualnych paragrafów”.
Paradoksalnie, polemikę z tradycją konceptualną, a właściwie jej uproszczeniami inicjuje sam arysta, uważany za czołową postać ruchu konceptualnego. W prezentowanej po raz pierwszy pracy Recycled News 2 (2008-2009), składającej się z setek stron gazet pomalowanych barwnymi akwarelami, powraca do przestarzałych praktyk malarskich, by pytać o możliwość aktualizacji modernistycznych tradycji. Jednocześnie w niebywałym nagromadzeniu różnojęzycznej prasy i abstrakcyjnego malarstwa niemal narzuca pytanie o rolę sztuki wobec medializacji współczesnego świata. W rozbudowanych i spektakularnych wizualnie instalacjach z dwóch ostatnich dekad Kozłowski wielokrotnie powracał do pytań o tradycje, kontekst, autorytety: w najnowszej, czwartej wersji Figur retorycznych (2009), to pytanie o polityczność i zarazem autonomie sztuki.
W przypomnianych na wystawie instalacjach z lat 90. jak Biblioteka (1995) znajduje rozwinięcie, skłonność Kozłowskiego do relatywizacji znaczeń i eksponowania przygodności powoływanych sensów, na swój sposób nie-prawd i nie-kłamstw.
***Fragment wypowiedzi artysty z 1995 roku.
Powrót
