Janicka & Wilczyk - Inne Miasto

22 czerwca - 28 lipca 2013

Inne Miasto to projekt fotograficzny zrealizowany w konwencji dokumentalnej. Praca jest próbą wizualnego opisania terenu dawnego getta warszawskiego (1940-1943), utworzonego przez hitlerowskie Niemcy w sercu miasta, stolicy Polski. Miejsce-po-getcie (określenie Jacka Leociaka) rozciąga się między Pałacem Kultury i Nauki na południu, a centrum handlowym Arkadia na północy. Granice dawnego getta od wschodu to Nowe Miasto, Plac i Ogród Krasińskich, Plac Bankowy, tyły gmachu PAST-y. Od zachodu zaś - ulice Żelazna, Okopowa (Cmentarz Żydowski i Stare Powązki). Artyści fotografują ów obszar z dachów i wysokich pięter budynków przy użyciu wielkoformatowego aparatu na klisze cięte o rozmiarach 4 x 5 cala. Pracują od jesieni do wiosny, w dni bezsłoneczne, unikając rejestrowania światłocienia i roślinności, gdyż zaciera to rysunek szlaków komunikacyjnych i zmienia modelunek brył. Projekt realizowany jest w kolorze odbieranym jako bardziej realistyczny i neutralny niż fotografia czarno-biała.
Prezentowane obrazy odznaczają się jednorodnością formalną. Zawierają również części wspólne: te same fragmenty przestrzeni ukazane w innym wykroju i pod innym kątem, a także punkty orientacyjne, np. Pałac Kultury, kościół rzymskokatolicki na Nowolipkach, błękitny wieżowiec przy Placu Bankowym w miejscu wielkiej synagogi na Tłomackiem, sądy czy kościół ewangelicki w al. Solidarności, dawniej na Lesznie. Elementy te pozwalają widzowi zrekonstruować całokształt terytorium dokumentowanego przez artystów. Dopełnieniem zbioru fotografii jest mapa opracowana przez kartografa Pawła Weszpińskiego na potrzeby monumentalnej publikacji Barbary Engelking i Jacka Leociaka Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Siatka ulic współczesnej Warszawy została tu nałożona na szczegółowy plan nieistniejącego miasta, z zaznaczeniem nielicznych reliktów zabudowy getta.
Inne Miasto proponuje refleksję nad kolejnymi etapami powstawania powojennej Warszawy, nad koncepcjami architektury i urbanistyki, z których każda wyrasta z oceny przeszłości, będąc zarazem formą myślenia o teraźniejszym i przyszłym społeczeństwie: od egalitarnych wizji budownictwa społecznego po neoliberalną logikę maksymalizacji zysku bez poszanowania wcześniejszych założeń i kosztem spójności społecznej. Ukazane na fotografiach miejsca emblematyczne - niegdysiejszy szpital im. Bersohnów i Baumanów, synagoga Nożyków, dawne Nalewki, dawny Umschlagplatz i inne - osadzają Inne Miasto w historii żydowskiej Warszawy. Projekt Janickiej i Wilczyka jest bowiem także próbą bilansu tożsamości terytorium i świadomości wspólnoty, która ukonstytuowała się w miejscu zagłady Żydów. W tym sensie pozwala formułować on pytania o stosunek kultury i społeczeństwa powojennej Polski do katastrofy bez precedensu w historii cywilizacji.

Foto: Małe getto. Widok z Grzybowskiej 5 w kierunku południowo-zachodnim – 8 kwietnia 2011

Galeria prac

Powrót

ZACHĘTA Narodowa Galeria Sztuki
ul. Plac Małachowskiego 3 00-916 Warszawa
tel: 22 827 58 54
fax: 22 827 78 86

[email protected]
zacheta.art.pl

Godziny otwarcia:
galeria: wtorek - niedziela 12.00 - 20.00; biblioteka: poniedziałek - piątek 10.00 - 16.00; dział dokumentacji: poniedziałek - czwartek 10.00 - 15.00

Indeks artysty

Wojciech WILCZYK

Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Fotografuje od 1988 roku. Jest autorem esejów oraz tekstów krytycznych dotyczących plastyki i fotografii, pisanych dla "Tygodnika Powszechnego", "Gazety Wyborczej", "Gazety Antykwarycznej", "FA-artu", "Opcji", "fotoTAPETY" oraz "Obiegu". Kurator wystawy Fotorealizm w Galerii Zderzak (Kraków 2003), prezentującej fotograficzne dokumenty autorstwa: Sławoja Dubiela, Piotra Szymona, Andrzeja Ślusarczyka i Ireneusza Zjeżdżałki. W latach 1992-1996 realizował projekt Pejzaż symboliczny, dotyczący rozbieranej koksowni "Walenty" (primo voto "Wolfgang") w Rudzie Śląskiej. W latach 1998-1999 sportretował 21 autorów zaliczanych do tzw. "rocznika 60.", dokonał wyboru ich tekstów, a następnie przygotował książkę "Antologia" (wyd. Oficyna Literacka), liczącą 290 stron i ponad 80 portretowych fotografii. Między 1995 a 2004 rokiem realizował zapis poświęcony uczestnikom religijnych ceremonii w sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej (album ze zdjęciami z Kalwarii, wykonywanymi podczas obrzędów Wielkiego Tygodnia oraz sierpniowych uroczystości maryjnych, w przygotowaniu dla Wydawnictwa "Kropka"). W latach 1999-2003 wykonał dokumentalny projekt Czarno-Biały Śląsk, rejestrujący zmiany zachodzące na postindustrialnych terenach Górnego Śląska. W roku 2002 razem z Krzysztofem Jaworskim przygotował książkę "Kapitał" (pełny tytuł "KAPITAŁ w słowach i obrazach"), zawierającą wybór wierszy tego pierwszego oraz fotografie wybrane z materiału zgromadzonego w trakcie realizacji projektu Czarno-Biały Śląsk. W latach 2003-2006 realizował równolegle dwa fotograficzne cykle. Kolorowy Życie po życiu poświęcony wycofanym z eksploatacji samochodom oraz czarno-biały Postindustrial dokumentujący zamknięte i popadające w ruinę obiekty przemysłowe na terenie Polski i Niemiec. W drugiej połowie roku 2006 rozpoczął realizację projektu Niewinne oko nie istnieje, który na przykładzie architektury obiektów kultowych, penetruje obszar wizualnej pamięci o dawnych żydowskich sąsiadach. Przedsięwzięcie to zakończone w grudniu 2008, przyniosło ok. 5800 naświetlonych kadrów, z których wybrano 307 zdjęć przedstawiających zachowane na terenie współczesnej Polski, synagogi, bejt ha-midrasze oraz domy modlitwy. Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w roku 2001 i Ministerstwa Kultury w roku 2005.

Indeks artysty

Elżbieta JANICKA

Absolwentka Université Paris VII Denis Diderot (1994). Studiowała fotografię w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej (PWSFTViT) im. Leona Schillera w Łodzi (1995-1998). Doktor nauk humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego (2004).
Autorka książki Sztuka czy naród? (Wydawnictwo Universitas, Kraków 2006) uhonorowanej Nagrodą Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek 2008 w kategorii eseju. Edytorka eposu heroicznego Wacława Antczaka Antoś Rozpylacz. Polski Odyseusz (Wydawnictwo PWSFTViT, Łódź 2008). Publikowała m.in. w katalogach: Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Zachęty Narodowej Galerii Sztuki, a także w „Kulturze i Społeczeństwie”, „Kulturze Współczesnej”, „Tekstach Drugich”. Autorka fotografii eksperymentalnych (wystawy indywidualne: Ja, fotografia, Galeria FF, Łódź 1998; Miejsce nieparzyste, Atlas Sztuki, Łódź 2006).
Sygnatariuszka Listu stu kobiet do Parlamentu Europejskiego (2002). Członkini Rady Programowej Otwartej Rzeczypospolitej — Stowarzyszenia przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii. Uczestniczka debat o książkach Jana Tomasza Grossa Sąsiedzi i Strach.

Patroni medialni: