Izabela Apanańska - Różne aspekty rzecywistości

Malarstwo? Jestem nieprzyjacielem malarstwa i zwalczam je za pomocą papierosa – powiedział Witold Gombrowicz w swoim ostatnim wywiadzie i to zdanie wypowiada na obrazie Apanańskiej. Potrzeba papierosa i potrzeba malarstwa to zgodnie z ta wypowiedzią nałogi. Czy malarstwo to nałóg?
Głównym tematem obrazów Izabeli Apanańskiej jest człowiek. Córka jako wróżka, baraszkujące dziecko, autoportret, matka z dzieckiem, Lidka, postaci pojedyncze lub w grupach – obrazy pełne czułości i intymności. Zostajemy dopuszczeni, czasem bardzo blisko, do prywatnego świata artystki: zwykłego, codziennego życia. To dobry świat i chce sie do niego wejść. Pełna intymności łagodność jest jednym z nurtów twórczości Apanańskiej.
Postać ludzka może być w obrazie sama w różny sposób. Czasem jak Kasia zdaje się być częścią prywatnego świata artystki, kiedy indziej – jej samotność drażni i niepokoi. Widzimy wyizolowane postaci kobiet – i czasem mężczyzn – w pustych albo pozbawionych intymności wnętrzach lub w ogóle oderwanych od tła. Barwa ciał jest umowna: różowa, sinoniebieska, szara, biała, w różnych odcieniach czerwieni, pozycje ciał skomplikowane. Postaci bywają nawet porozbijane na kawałki, z których składamy i rekonstruujemy ich kształty. Zdarza się, że wnętrze, jak W ringu czy TV , też gra i oznacza – pogłębia izolację i samotność postaci. Postaci są skierowane ku sobie, to znaczy ku swojemu wnętrzu, nie ku nam. My pozostajemy na zewnątrz ich świata. To już nie są takie miłe obrazy. Jest w nich pewien ładunek dramatyzmu, ale jest to dramatyzm cichy i spokojny, wewnętrzny.
Obrazy budowane są przy pomocy intensywnych, kontrastujących ze sobą barw – bryły artystka buduje przy wykorzystaniu światłocienia, pomocniczo posługując się linią. Bywa, że kolor jest ograniczony do dwóch, trzech lub czterech kontrastujących ze sobą barw. Światło jest rozproszone, brak jednego źródła czy konsekwencji w oświetleniu postaci – jego zadaniem jest budowanie brył. Modelunek postaci jest uproszczony – forma oddaje sumaryczny, bywa że przetworzony kształt. Z bliska uderza niekiedy pietyzm oddania szczegółów: kostek palców, żył na rękach, zmarszczek w kącikach oczu. W oddaleniu kontury zacierają się, znacząc tylko najważniejsze rysy postaci. Na obrazach widzimy często fragmentaryczne, wykadrowane fragmenty postaci – w ramach płaszczyzny nie mieszczą się ich ręce, nogi, całe głowy.
Kolor nie tylko buduje formy i przestrzeń obrazów – oddaje także nastrój dzieł. Radosna zabawa z dzieckiem jest malowana intensywnymi czerwieniami, zieleniami i błękitami, czuły obraz matki z córką jest wypełniony jasnością, czary małej wróżki podkreśla ciemne, granatowo-czarne wibrujące tło, przewaga sinoniebieskich odcieni w obrazie Dwie postaci i namalowane „w mazaje” ciało mężczyzny pogłębia niepokój.
Osobnym tematem jest gra z przestrzenią. Raz jesteśmy świadomi dwuwymiarowości dzieła, budowanego tylko na pierwszym planie, przy neutralnym, choć wibrującym tle. Kiedy indziej przestrzeń, budowana geometrycznymi podziałami i skośnymi liniami, prowadzi wgłąb. Postaci znajdują się w pudełkowych wnętrzach, gdzie podłogę od ściany odróżnia kierunek prowadzenia pędzla i kontrastujące kolorystycznie linie podziałów. Możemy też mieć do czynienia z rzeczywistą przestrzenią: ringu, pokoju z łóżkiem, oknem, szafkami czy telewizorem. Taka przestrzeń pogłębia izolację lub potęguje wrażenie skupienia postaci w-sobie.
Przedstawieni ludzi mają własny świat – nie jest to myśl odkrywcza, ale w tym wypadku narzucająca się. Czasem jesteśmy blisko tego świata, kiedy indziej z oddalenia, z naszego innego świata patrzymy na to, co się dzieje.
Artystka pisze, że inspiruje ją fotorealizm, pop-art, ekspresjonizm. W czystym kolorze, wykorzystaniu prześwietleń i nieostrych konturów (fotorealizm), w krytycznym nastawieniu do zasad kompozycji i sposobu traktowania tematu i „byciu w środku życia” (pop-art) czy osobistym przeżywaniu rzeczywistości i codzienności, ładunku emocjonalnym i symbolicznym (ekspresjonizm) widzimy źródła takiego myślenia. W swojej spokojnej, refleksyjnej sztuce artystka wykracza poza i ponad to, pokazując nam swój osobisty świat i swój osobisty stosunek do świata. /Agnieszka Szokaluk/


Powrót