Iwo Rutkiewicz i Sławek ZBK Czajkowski - Vlepka
Zaproszeniem do zwiedzenia wystawy są dwie fotografie autorstwa Iwa Rutkiewicza umieszczone w oknach galerii, a zatytułowane: Wszystkie niemieckie/polskie rzeczy, które mam. To martwe natury złożone z należących do artysty niemieckich i polskich przedmiotów. Zdjęcia nawiązują do wcześniejszych – bardziej formalnych kompozycji Rutkiewicza, jak Wszystkie moje rzeczy (biały/czarny/żółty). Fotografie prezentowane na wystawie „vlepka” można postrzegać jako ironiczną próbę wskazania elementów, jakie ukształtowały świadomość autora, czy też jako odniesienie do historii własnej rodziny, z winy zawirowań wielkiej historii „wlepionej” w poniemiecki Wrocław.
Iwo Rutkiewicz jest z Wrocławia, choć od wielu lat mieszka i pracuje w Warszawie. Artysta urodził się, wychował i studiował we Wrocławiu, często wraca do domu rodzinnego na Krzykach, przyznaje, że to miasto jest dla niego ważne i inspirujące. Spojrzenie artysty na Wrocław jest spojrzeniem lokalnym i sentymentalnym, a jednocześnie zdystansowanym i obiektywnym. Stąd pomysł poproszenia go o przygotowanie projektu w ramach cyklu „Pokój z widokiem”. W wyniku moich rozmów z artystą powstała idea stworzenia tej wystawy w dialogu z innym twórcą. Jest nim street artowiec, Sławek ZBK Czajkowski, pochodzący z Zielonej Góry, od kilku lat działający we Wrocławiu oraz innych miastach Polski i świata. ZBK to autor wielu murali i interwencji miejskich. Brał także udział w licznych wystawach galeryjnych. Tristan Manco – autor książki Street Sketchbook (2007), określił ZBK słowami: „zabawny, pełen inwencji, nawiązujący do klasycznego stylu graffiti, Ferdynand Léger współczesności”. W swojej dotychczasowej działalności artysta koncentrował się raczej na tematyce uniwersalnej poruszanej przez street artowców z wielkich miast, obejmującej zagadnienia takie, jak walka z postępującą monopolizacją przestrzeni miejskich przez systemy korporacyjne, nadmierna kontrola społeczeństwa nad życiem jednostki, czy żartobliwe komentowanie współczesnej rzeczywistości. Poproszony przez Rutkiewicza o „oznakowanie historii miasta” zdecydował się wziąć udział we wspólnych akcjach ulicznych, a na wystawie w Kordegardzie przedstawić swój głos w postaci interwencji na ścianach galerii. Napięcie w tym projekcie rodzi się na styku dwóch odmiennych podejść do sztuki; płynie ze współpracy artystów należących do różnych pokoleń. Z wyjątkiem wczesnego obrazu Iwa Rutkiewicza wszystkie pokazywane na wystawie dzieła powstały specjalnie z myślą o niej. Tytuł: „vlepka” – termin zaczerpnięty ze słownika sztuki ulicy, trafnie wskazuje na wielowarstwowość dziejów Wrocławia. Rutkiewicz podobnie, jak wielu współczesnych historyków, widzi konieczność pomnażania wiedzy o przeszłości miasta, spojrzenia na nie raczej przez pryzmat lokalnej niż narodowej historii.
Centralną część wystawy stanowi prezentacja filmów Iwa, ukazujących działania ZBK w przestrzeni miejskiej Wrocławia (na przykład wypisywanie na murach wszystkich kolejnych nazw miasta), zestawione z własnymi, subiektywnymi zapisami widoków miasta, w którym gotyckie wieże kościołów różnych wyznań sąsiadują z fragmentami architektury socrealistycznej, modernistycznej zabudowy z lat 60.i 70. i resztkami autentycznej i zrekonstruowanej architektury barokowej czy eklektycznej. We wspólnej akcji artyści wzięli na warsztat hasła propagandy Ziem Odzyskanych. Hasła te miały na celu wyparcie śladów sześćsetletniego panowania niemieckiego we Wrocławiu, odwołując się do słowiańskiej przeszłości. Punktem odniesienia i dowodem na polskość tych ziem były czasy piastowskie („Byliśmy, jesteśmy, będziemy”, „Zwiedzajcie piastowski Wrocław”, „Nienaruszalność polskich granic na Odrze, Nysie i Bałtyku” – to tylko niektóre ze sloganów tamtej epoki przywołanych na wystawie). Od początku lat 90. rozpoczęło się przywracanie miastu jego historii. Na wystawie pojawia się motyw zwrócenia ulicom ich przedwojennych nazw (polskie często są bezpośrednim tłumaczeniem nazw niemieckich). W ten sposób artysta symbolicznie przywraca miastu wymazane fragmenty historii.
Kolejnym elementem wystawy jest instalacja malarska złożona z dwóch części: wczesnego obrazu Iwa Rutkiewicza z 1992 roku i malarstwa ściennego autorstwa ZBK. Obraz powstał przez odciśnięcie napisu z nagrobka przedwcześnie zmarłego niemieckiego asesora sądowego. Płyta nagrobna, która stała się matrycą dzieła pochodziła z zaniedbanego cmentarza niemieckiego, a przechowywana była w ogrodzie domu rodzinnego artysty na Krzykach. Gest Iwa Rutkiewicza – wówczas studenta ASP – był podobnie ambiwalentny: przez skopiowanie i powielenie napisu utrwalał pamięć o zmarłym człowieku i celowo zapomnianej przeszłości miasta, stając się jednocześnie gestem ocalenia i profanacji; przypomnieniem „legalnego szabru”, który legł u podstaw egzystencji powojennych mieszkańców Wrocławia. Malarska kompozycja ZBK na ścianie Kordegardy powstała wokół obrazu Rutkiewicza jest własną interpretacją wątków wystawy. Sama w sobie stanowi rodzaj vlepki anarchizującego street artu do oficjalnej przestrzeni galeryjnej.
We wcześniejszym okresie twórczości Rutkiewicza jego ulubionym materiałem były tworzywa sztuczne. W tekście Stacha Szabłowskiego, kuratora wystawy „Polimerowy weekend” (2000) w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, zaczerpnięte z terminologii chemicznej pojęcie polimeryzacji stało się metaforą sztuki (także sztuki Rutkiewicza), jako składania cząsteczek w bardziej złożoną całość. W wypadku wystawy poświęconej Wrocławowi w Kordegardzie, w której artysta prezentuje fotografie i filmy, polimer/sztuka/wystawa są zlepione z dostępnej materii – przede wszystkim z historii miasta. Lepienie wystawy we współpracy z innym artystą, a także zawarcie w niej elementów współczesności, powoduje heterogeniczność polimeru. Podejście obu twórców do historii jest jednocześnie świadome (niemożności jednoznacznych rozstrzygnięć) i swobodne (w poszukiwaniu i operowaniu motywami).
Iwo Rutkiewicz przy tworzeniu swoich fotografii i filmów stosuje delikatną manipulację obrazem mającą zwrócić uwagę widza na problemy czające się często pod jego powierzchnią. Ta manipulacja to także rodzaj vlepki w przedstawioną rzeczywistość.
Powrót
Iwo Rutkiewicz jest z Wrocławia, choć od wielu lat mieszka i pracuje w Warszawie. Artysta urodził się, wychował i studiował we Wrocławiu, często wraca do domu rodzinnego na Krzykach, przyznaje, że to miasto jest dla niego ważne i inspirujące. Spojrzenie artysty na Wrocław jest spojrzeniem lokalnym i sentymentalnym, a jednocześnie zdystansowanym i obiektywnym. Stąd pomysł poproszenia go o przygotowanie projektu w ramach cyklu „Pokój z widokiem”. W wyniku moich rozmów z artystą powstała idea stworzenia tej wystawy w dialogu z innym twórcą. Jest nim street artowiec, Sławek ZBK Czajkowski, pochodzący z Zielonej Góry, od kilku lat działający we Wrocławiu oraz innych miastach Polski i świata. ZBK to autor wielu murali i interwencji miejskich. Brał także udział w licznych wystawach galeryjnych. Tristan Manco – autor książki Street Sketchbook (2007), określił ZBK słowami: „zabawny, pełen inwencji, nawiązujący do klasycznego stylu graffiti, Ferdynand Léger współczesności”. W swojej dotychczasowej działalności artysta koncentrował się raczej na tematyce uniwersalnej poruszanej przez street artowców z wielkich miast, obejmującej zagadnienia takie, jak walka z postępującą monopolizacją przestrzeni miejskich przez systemy korporacyjne, nadmierna kontrola społeczeństwa nad życiem jednostki, czy żartobliwe komentowanie współczesnej rzeczywistości. Poproszony przez Rutkiewicza o „oznakowanie historii miasta” zdecydował się wziąć udział we wspólnych akcjach ulicznych, a na wystawie w Kordegardzie przedstawić swój głos w postaci interwencji na ścianach galerii. Napięcie w tym projekcie rodzi się na styku dwóch odmiennych podejść do sztuki; płynie ze współpracy artystów należących do różnych pokoleń. Z wyjątkiem wczesnego obrazu Iwa Rutkiewicza wszystkie pokazywane na wystawie dzieła powstały specjalnie z myślą o niej. Tytuł: „vlepka” – termin zaczerpnięty ze słownika sztuki ulicy, trafnie wskazuje na wielowarstwowość dziejów Wrocławia. Rutkiewicz podobnie, jak wielu współczesnych historyków, widzi konieczność pomnażania wiedzy o przeszłości miasta, spojrzenia na nie raczej przez pryzmat lokalnej niż narodowej historii.
Centralną część wystawy stanowi prezentacja filmów Iwa, ukazujących działania ZBK w przestrzeni miejskiej Wrocławia (na przykład wypisywanie na murach wszystkich kolejnych nazw miasta), zestawione z własnymi, subiektywnymi zapisami widoków miasta, w którym gotyckie wieże kościołów różnych wyznań sąsiadują z fragmentami architektury socrealistycznej, modernistycznej zabudowy z lat 60.i 70. i resztkami autentycznej i zrekonstruowanej architektury barokowej czy eklektycznej. We wspólnej akcji artyści wzięli na warsztat hasła propagandy Ziem Odzyskanych. Hasła te miały na celu wyparcie śladów sześćsetletniego panowania niemieckiego we Wrocławiu, odwołując się do słowiańskiej przeszłości. Punktem odniesienia i dowodem na polskość tych ziem były czasy piastowskie („Byliśmy, jesteśmy, będziemy”, „Zwiedzajcie piastowski Wrocław”, „Nienaruszalność polskich granic na Odrze, Nysie i Bałtyku” – to tylko niektóre ze sloganów tamtej epoki przywołanych na wystawie). Od początku lat 90. rozpoczęło się przywracanie miastu jego historii. Na wystawie pojawia się motyw zwrócenia ulicom ich przedwojennych nazw (polskie często są bezpośrednim tłumaczeniem nazw niemieckich). W ten sposób artysta symbolicznie przywraca miastu wymazane fragmenty historii.
Kolejnym elementem wystawy jest instalacja malarska złożona z dwóch części: wczesnego obrazu Iwa Rutkiewicza z 1992 roku i malarstwa ściennego autorstwa ZBK. Obraz powstał przez odciśnięcie napisu z nagrobka przedwcześnie zmarłego niemieckiego asesora sądowego. Płyta nagrobna, która stała się matrycą dzieła pochodziła z zaniedbanego cmentarza niemieckiego, a przechowywana była w ogrodzie domu rodzinnego artysty na Krzykach. Gest Iwa Rutkiewicza – wówczas studenta ASP – był podobnie ambiwalentny: przez skopiowanie i powielenie napisu utrwalał pamięć o zmarłym człowieku i celowo zapomnianej przeszłości miasta, stając się jednocześnie gestem ocalenia i profanacji; przypomnieniem „legalnego szabru”, który legł u podstaw egzystencji powojennych mieszkańców Wrocławia. Malarska kompozycja ZBK na ścianie Kordegardy powstała wokół obrazu Rutkiewicza jest własną interpretacją wątków wystawy. Sama w sobie stanowi rodzaj vlepki anarchizującego street artu do oficjalnej przestrzeni galeryjnej.
We wcześniejszym okresie twórczości Rutkiewicza jego ulubionym materiałem były tworzywa sztuczne. W tekście Stacha Szabłowskiego, kuratora wystawy „Polimerowy weekend” (2000) w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, zaczerpnięte z terminologii chemicznej pojęcie polimeryzacji stało się metaforą sztuki (także sztuki Rutkiewicza), jako składania cząsteczek w bardziej złożoną całość. W wypadku wystawy poświęconej Wrocławowi w Kordegardzie, w której artysta prezentuje fotografie i filmy, polimer/sztuka/wystawa są zlepione z dostępnej materii – przede wszystkim z historii miasta. Lepienie wystawy we współpracy z innym artystą, a także zawarcie w niej elementów współczesności, powoduje heterogeniczność polimeru. Podejście obu twórców do historii jest jednocześnie świadome (niemożności jednoznacznych rozstrzygnięć) i swobodne (w poszukiwaniu i operowaniu motywami).
Iwo Rutkiewicz przy tworzeniu swoich fotografii i filmów stosuje delikatną manipulację obrazem mającą zwrócić uwagę widza na problemy czające się często pod jego powierzchnią. Ta manipulacja to także rodzaj vlepki w przedstawioną rzeczywistość.
Powrót
