Ireneusz Jaworski - Śmierć kopalni
Wernisaż: 3 grudnia, godz. 18.00
Ireneusz Jaworski jest klasykiem fotografii dokumentalnej. Jego „Śmierć kopalni”, już wrosła w panoramę polskiej przełomu XX i XXI wieku. Wystawa miała kilka ekspozycji, oraz przychylne opinie w pismach fotograficznych. Recenzenci zajmowali się okolicznościami prowadzącymi do powstania wystawy, wspomnieniami z młodości, następnie dojrzałym życiem i pracą w wybudowanym w Moszczenicy zakładzie przemysłowym, aż do systematycznego obserwowania powolnej agonii likwidowanej kopalni i dokumentowania kataklizmu zniszczenia. Znakomita fabuła i gotowy scenariusz filmowy! Silnie związany z zakładem, Ireneusz Jaworski postanowił wykonać kilka pamiątkowych zdjęć z wyburzania "swojej" kopalni. Z czasem temat go wciągnął. Wiele razy, przeskakiwał z aparatem przez kopalniany płot, aż wreszcie otrzymał formalną zgodę na fotografowanie. Autor wyznaje, że „wycieczki” traktował jako pożegnanie miejsc, które do tej pory tętniły życiem, świeciły wzorowym porządkiem i teraz umarły, przedwcześnie umarły...Warto poświęcić czas na fotografowanie i w pełni wykorzystać odpowiedni moment, który w fotografii liczy się najbardziej. Walory dokumentalne splatają się z estetycznymi, tworząc bogatą materię uzupełnioną odniesieniami symbolicznymi. Dokładna znajomość tematu, pozwala autorowi przeprowadzić trafną ocenę ważności kolejnych ujęć. W planach ogólnych ukazuje pokryty śniegiem zakład w świetle zamglonym, bez słońca i bez nadziei. W kolejnych fotografiach, dostrzegamy objawy bałaganu, który jest nie do pomyślenia, przy prawidłowo funkcjonującym organiźmie kopalni. Autor potęguje wymowę totalnej zagłady, układając fotografie w serie: przed wyburzeniem, w trakcie i po wyburzeniu. Fotograf jest obecny i dokumentuje momenty decydujące: rozsypujący się mur, tumany kurzu i moment po odpaleniu materiału wybuchowego. Zwraca uwagę pietyzm w narysowaniu szczegółów, a w tonacji przeważają żałobne czernie i szarości, na tle których połyskujące światła, tworzą smaczny estetycznie obraz śmierci. W katastroficznej wizji krajobrazu, obecność człowieka jest niemal niezauważalna. Niekiedy jest to otoczona pióropuszem iskier sylweta spawacza przecinającego elementy stalowej konstrukcji, czasem rozbite krzesło lub hełm na gruzowisku, czy malutka postać robotnika. Ślady nieliczne i nic nieznaczące. Wymiar symboliczny tej przestrzeni, określają ślady niegdysiejszego gospodarowania. Autor z przenikliwością „człowieka z wnętrza”, wydobywa przedmioty symbolizujące czasy świetności kopalni, przedmioty, których nie oszczędził trwający demontaż. W ponurej scenerii, odnajdujemy „Harmonogram regularnej jazdy ludzi-szyb MOS I”, „Skorzystaj z szansy, jaką daje górniczy pakiet socjalny” z rozbitym lustrem i rozsypaną talią kart, do gry w skata, czy „Rozmowa z sygnalistą zabroniona” oraz wymowny „Ostatni wóz z KWK Moszczenica-28.07. zm.IV”. Do bardziej rozbudowanych symboli, należy pozbawiony wskazówek zegar, leżący na torowisku w zniszczonej hali, przy szczątkach, ptaka, którego tutaj zaskoczyła śmierć, czy też sponiewierane godło państwa-orzeł, spoczywający na noszach pogotowia górniczego. Wystawa zyskuje wymiar uniwersalny. W cząstce rzeczywistości, niszczonej kopalni, przegląda się obecna sytuacja gospodarcza umierającego kraju. Wystawa Ireneusza Jaworskiego, jest swoistym nekrologiem "własnego" zakładu, własnego życia, życia pokolenia, Ziemi Górnego Śląska, a także całego naszego kraju.
Powrót
Ireneusz Jaworski jest klasykiem fotografii dokumentalnej. Jego „Śmierć kopalni”, już wrosła w panoramę polskiej przełomu XX i XXI wieku. Wystawa miała kilka ekspozycji, oraz przychylne opinie w pismach fotograficznych. Recenzenci zajmowali się okolicznościami prowadzącymi do powstania wystawy, wspomnieniami z młodości, następnie dojrzałym życiem i pracą w wybudowanym w Moszczenicy zakładzie przemysłowym, aż do systematycznego obserwowania powolnej agonii likwidowanej kopalni i dokumentowania kataklizmu zniszczenia. Znakomita fabuła i gotowy scenariusz filmowy! Silnie związany z zakładem, Ireneusz Jaworski postanowił wykonać kilka pamiątkowych zdjęć z wyburzania "swojej" kopalni. Z czasem temat go wciągnął. Wiele razy, przeskakiwał z aparatem przez kopalniany płot, aż wreszcie otrzymał formalną zgodę na fotografowanie. Autor wyznaje, że „wycieczki” traktował jako pożegnanie miejsc, które do tej pory tętniły życiem, świeciły wzorowym porządkiem i teraz umarły, przedwcześnie umarły...Warto poświęcić czas na fotografowanie i w pełni wykorzystać odpowiedni moment, który w fotografii liczy się najbardziej. Walory dokumentalne splatają się z estetycznymi, tworząc bogatą materię uzupełnioną odniesieniami symbolicznymi. Dokładna znajomość tematu, pozwala autorowi przeprowadzić trafną ocenę ważności kolejnych ujęć. W planach ogólnych ukazuje pokryty śniegiem zakład w świetle zamglonym, bez słońca i bez nadziei. W kolejnych fotografiach, dostrzegamy objawy bałaganu, który jest nie do pomyślenia, przy prawidłowo funkcjonującym organiźmie kopalni. Autor potęguje wymowę totalnej zagłady, układając fotografie w serie: przed wyburzeniem, w trakcie i po wyburzeniu. Fotograf jest obecny i dokumentuje momenty decydujące: rozsypujący się mur, tumany kurzu i moment po odpaleniu materiału wybuchowego. Zwraca uwagę pietyzm w narysowaniu szczegółów, a w tonacji przeważają żałobne czernie i szarości, na tle których połyskujące światła, tworzą smaczny estetycznie obraz śmierci. W katastroficznej wizji krajobrazu, obecność człowieka jest niemal niezauważalna. Niekiedy jest to otoczona pióropuszem iskier sylweta spawacza przecinającego elementy stalowej konstrukcji, czasem rozbite krzesło lub hełm na gruzowisku, czy malutka postać robotnika. Ślady nieliczne i nic nieznaczące. Wymiar symboliczny tej przestrzeni, określają ślady niegdysiejszego gospodarowania. Autor z przenikliwością „człowieka z wnętrza”, wydobywa przedmioty symbolizujące czasy świetności kopalni, przedmioty, których nie oszczędził trwający demontaż. W ponurej scenerii, odnajdujemy „Harmonogram regularnej jazdy ludzi-szyb MOS I”, „Skorzystaj z szansy, jaką daje górniczy pakiet socjalny” z rozbitym lustrem i rozsypaną talią kart, do gry w skata, czy „Rozmowa z sygnalistą zabroniona” oraz wymowny „Ostatni wóz z KWK Moszczenica-28.07. zm.IV”. Do bardziej rozbudowanych symboli, należy pozbawiony wskazówek zegar, leżący na torowisku w zniszczonej hali, przy szczątkach, ptaka, którego tutaj zaskoczyła śmierć, czy też sponiewierane godło państwa-orzeł, spoczywający na noszach pogotowia górniczego. Wystawa zyskuje wymiar uniwersalny. W cząstce rzeczywistości, niszczonej kopalni, przegląda się obecna sytuacja gospodarcza umierającego kraju. Wystawa Ireneusza Jaworskiego, jest swoistym nekrologiem "własnego" zakładu, własnego życia, życia pokolenia, Ziemi Górnego Śląska, a także całego naszego kraju.
Powrót
