Instytut Twórczej Fotografii w Opawie cz. 2

Instytut Twórczej Fotografii w Opawie cz. 2 - "Młode czeskie fotografki"

Vladimír Birgus
„Tożsamości Młodych Czeskich Fotografek” Nigdy dotąd kobiety nie zajmowały tak ważnego miejsca w historii czeskiej fotografii. Ta pozycja została ugruntowana, gdy fotografia zajęła na scenie artystycznej niezależną pozycję.
Kobiety-fotografki dostrzeżono dopiero po II wojnie światowej np. Emila Medková, Dagmar Hochová, czy Běla Kolářová. Liczba fotografujących kobiet wzrosła znacznie w latach 60. i 70., ale nawet wtedy nie odgrywały tak ważnej roli jak obecnie, kiedy stanowią połowę pedagogów w szkołach fotograficznych i sztuk pięknych, a ich wkład artystyczny jest niezwykle znaczący i oryginalny dla całego dorobku czeskiej fotografii. Prace fotografek Republiki Czeskiej obecnie współtworzą międzynarodową scenę artystyczną, dookreślaną przez twórczość takich artystek jak: Sophie Calle, Cindy Sherman, Sam Taylor-Wood, Nan Goldin, Tracey Moffatt, Vanessa Beecroft, Barbara Kruger, Sandy Skoglund, Mariko Mori, Annie Leibovitz, Tina Barney, Mary Ellen Mark, Sally Mann, Rineke Dijkstra czy Loretta Lux.
Ciało - temat dominujący w latach 90. ubiegłego wieku – mimo, że nie zniknął, nie jest już wszechobecnym i wiodącym motywem. Oddał pierwszeństwo zagadnieniom tożsamości. Dla młodych fotografek uchwycenie tożsamości i metamorfoz własnej osoby wydaje się być szczególnie atrakcyjne, również w kontekście wielu ról odgrywanych przez współczesne kobiety: ich relacji z mężczyznami, dziećmi, społeczeństwem, pytaniem o emancypację i różnicę płci. Tożsamość w pracach czeskich i słowackich fotografek poniżej 35 roku życia to temat prezentowanej wystawy. Pomimo, iż prace te pokazują kobiecą wrażliwość i punkt widzenia, nie można wszystkich interpretować jako typowo "kobiecą” sztukę ani jako manifestację feminizmu.
Romantyczne prace Terezy Vlčkovej charakteryzuje bezczasowość. Autorka często nawiązuje do zdjęć z różnych okresów, pozostawiając nas w niewiedzy, co do czasu ich powstania. Główne miejsce zajmuje natura pozbawiona jakichkolwiek śladów cywilizacji, dla której, przed obiektywem, kobiety i dziewczęta porzucają siebie, i w którą próbują się wtopić. Natura jest ideałem, nieskazitelną pięknością i duchową głębią. W portretach bliźniaczek w ostatniej serii „Dwie” Vlčková wskazuje analogie do wielu filmów, obrazów włoskich i hiszpańskich mistrzów, czy fotografii Augusta Sandera, Diane Arbus, Rijneke Dijkstra i Loretty Lux, unieruchamiających portretowane modele, gdy te rzucają czarujące spojrzenia ku widzowi.
Nie potrafimy odróżnić sytuacji, kiedy mamy do czynienia z prawdziwymi bliźniaczkami, bądź ich komputerowymi klonami. Jednym razem zastanawiamy się, czy nie jest to plastikowa lalka, innym scena wręcz budzi w nas przerażenie. Autorka bada ludzką tożsamość wykorzystując zjawisko maksymalnego podobieństwa, które dodatkowo podkreśla jednakowym ubraniem i uczesaniem. Pokazując kontrast lub podobieństwo w szczegółach twarzy dziewczynek, zdradzających zadziwiająco dorosłą ekspresję, Vlčková stawia pytanie: czy światy ich umysłów i ich charaktery są bliskie ich wyglądowi zewnętrznemu? Jakie są relacje między nimi? Jakie alter ego ma każda z nich? Jak wiele twarzy ukrywa każdy z nas? Użycie Photoshopa nie ma na celu tworzenia efektów specjalnych. Służy wzmocnieniu sugestywności fotografii, które uwodzą swoją poetyką, światem budowanym na pograniczu snu i rzeczywistości, a także uwypukleniu pytań, w nich postawionych, na które trudno znaleźć odpowiedzi.
W serii „Maski” Barbora Bálková, malarka i fotografka, zakryła swoją twarz wieloma nietypowymi maskami, zostawiając w większości przypadków odsłonięte oczy. Podobnie do surrealistycznych artystów, a później Diane Arbus czy Joela Peter-Witkina, taki zabieg pokazuje utratę jednej z tożsamości na korzyść drugiej, możliwość – dzięki masce - pozbycia się swoich zahamowań, ukrycie prawdziwych lub wymyślonych fizycznych defektów. Maska symbolizuje uczucia i nastroje, jest równocześnie obroną i wyzwaniem. Ukrywa i odsłania ludzką naturę. Co ciekawe, maski Bálkovej nie są zwyczajne, artystka zrobiła je z kawałków mięsa, chleba, kwiatów, piór i banknotów dolarowych, uzyskując atrakcyjne multimedialne prace.
Wiele fotografek znajduje inspiracje w zamkniętym środowisku, z ich partnerami, dziećmi i przyjaciółmi. Para artystek: Zuzana Blochová i Dita Lamačová użyła komputera, by poskładać swoje twarze i ciała do cyklu „Persona”, odwołując się do końcowej sceny z filmu Bergmana o tym samym tytule, gdzie dochodzi do połączenia warstw dwóch twarzy. Prace tych artystek to przede wszystkim refleksja nad tajemnymi związkami międzyludzkimi, wzajemnymi wpływami w rodzinie, nad mieszaniną charakterów. Tę tematykę prezentują również Barbora Žůrková i Radim Žůrek – małżeństwo artystów - w cyklu trzech portretów „Potomkowie”, gdzie poprzez komputerową modyfikację nadają swoim dzieciom fikcyjną aparycję: w rysach twarzy łączą geny dzieci i obcych ludzi. W ten sposób rodzą się pokoleniowe porównania, następująco przez nich komentowane: „Poprzez manipulację komputerową próbowaliśmy znaleźć obraz ludzi, którymi jesteśmy, byliśmy i którymi możemy się stać.” Sylva Francová w „Portretach Kobiet” złożyła komputerowo fotografie zrobione w różnych okresach, prezentujące jej matkę, babkę, siostrę i bliskie przyjaciółki w intymnych chwilach, do których obcy nie mają zazwyczaj dostępu. Są to sceny z życia codziennego i prywatnych rytuałów, jak odpoczynek, karmienie piersią, gimnastyka. Stworzyła w ten sposób złożone i intymne kompozycje, w których rzeczywistość została wykreowana komputerowo, które wciąż pozostają świadectwem wielości ról i wizerunków w jakie każdy wchodzi.
Większość wystawiających artystek zajmuje się różnymi odniesieniami do swoich uczuć, ich relacjami z najbliższymi oraz poszukiwaniem tożsamości. Niektóre skupiają uwagę na szerszych problemach społecznych związanych z redystrybucją ról, które charakteryzują nowoczesny świat. Daniela Dostálková, w cyklu „Miasto, które lubię”, w klimatyzowanej fabryce zbudowanej w Republice Czeskiej przez Japończyków, wyreżyserowała sceny symbolizujące poszukiwania maksymalnej efektywności w sterylnym środowisku. Jednocześnie ukazała zasięg globalizacji, represjonowanie indywidualizmu pracowników zmuszanych przez międzynarodowe firmy do zmiany swoich nawyków i nastawień. Podobnie Barbora Mrázková i Filip Láb poświęcili „Wschodni Blok” („The Eastern Block”) rejestracji śladów życia w dawnych państwach komunistycznych. W cyklu pokazują społeczne i ekonomiczne zmiany, które dotknęły między innymi Polskę i Bałkany. Wybrane fotografie prezentują Katowice, centrum polskiego przemysłu ciężkiego dotknięte masowym bezrobociem na skutek redukcji etatów w kopalniach i hutach. Dzięki ciemniej tonacji i kontrastom, fotografie podkreślają złowieszczy i mroczny charakter miasta, a przemyślane ułożenie fotografii sprawia, że na pierwszy rzut oka wyglądają jak autentyczne dokumenty. Sugestywne portrety Štěpánki Stein i Salimy Issy, zrobione w brytyjskim przemysłowym mieście Newcastle i zdominowane przez dwuznaczną mieszankę światła dziennego i fleszy, oferują socjologiczne spojrzenie na mozaikę ras, narodowości, kultur i klas społecznych.
W pracach Barbory Kuklíkovej, na przykład w serii „Uczucia w Zagranicznym Mieście”, poświęconej imigrantom żyjącym w Pradze, aspekt socjologiczny był motywem wiodącym. Obecnie w cyklu „Duch” zwróciła się ku symbolicznym i dekadenckim elementom, bliskim filmom Davida Lyncha. Podkreślając sztuczne właściwości kompozycji i wykorzystując psychologiczne działanie kolorów, artystka kreuje wieloznaczne sceny, pełne napięcia, przypominające horrory, w których publiczność ignoruje prawdziwą tożsamość bohaterek i ich rzeczywiste związki z innymi, zostawiając przestrzeń dla działania wyobraźni. Pośród czeskich artystów wciąż można znaleźć młode fotografki zainteresowane problematyką tożsamości. Kilka z prezentowanych artystek zdołała już wzbudzić zainteresowanie i odnieść sukces, mają nawet swoich naśladowców i następców. Na szczęście jest wielu twórców, którzy nie kopiują prac, ale wnoszą osobisty, oryginalny wkład w tematykę "identity", znajdującą się ciągle w centrum zainteresowania.


Wystawa zorganizowana w ramach V Warszawskiego Festiwalu Fotografii Artystycznej 2009.


24.04 (piątek)
godz. 18.00 - Galeria Sztuki Mediów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ul. Spokojna 15: Oficjalne otwarcie V Warszawskiego Festiwalu Fotografii Artystycznej 2009 / kurator festiwalu: Magdalena Durda-Dmitruk / (do 19.05):
- „Klasycy czeskiej awangardy fotograficznej” (Frantisek Drtikol, Jaroslav Rössler, Jaromir Funke, Eugen Wiskovsky) / kurator: Vladimír Birgus / (do 19.05)
- wystawa pokonkursowa V Warszawskiego Festiwalu Fotografii Artystycznej 2009
godz. 20.00 - Galeria Luksfera, ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser"): Katarzyna Sagatowska, „Polskie sumo”, finisaż wystawy (do 26.04) i prezentacja sumo / kuratorki galerii: Katarzyna Żebrowska, Magdalena Przeździak
Galeria Luksfera, ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek "Koneser"): Fotografie Konesera. Radosław Wojnar / organizator: Klub Twórców Reklamy w ramach Festiwalu Sztuki Komercyjnej / kuratorki galerii: Katarzyna Żebrowska, Magdalena Przeździak / (do 17.05)
Instytut Teatralny, Aleje Ujazdowskie 45: Oiko Petersen, Downtown Collection / organizator: Klub Twórców Reklamy w ramach Festiwalu Sztuki Komercyjnej / (do 04.05)

27.04 (poniedziałek)
godz. 18.00 - Galeria Ateneum Młodych, ul. Piwna 51/53: Instytut Twórczej Fotografii w Opawie cz. 1 - Młoda polska fotografia Uniwersytetu Śląskiego w Czechach / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Aleš Kuneš, współpraca Václav Podestát i Jiří Siostrzonek / dyrektor artystyczny galerii: Monika Golisz / (do 14.05)
godz. 20.00 - Galeria Luksfera: ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser"): Instytut Twórczej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie cz. 2 - „Młode czeskie fotografki” / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Aleš Kuneš, współpraca Václav Podestát i Jiří Siostrzonek / kuratorki galerii: Katarzyna Żebrowska, Magdalena Przeździak / (do 7.06)
godz. 20.30 - Galeria Klimy Bocheńskiej w Fabryce Wódek, ul. Ząbkowska 27/31 (w Warszawskiej Wytwórni Wódek „Koneser"): Instytut Twórczej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie cz. 3 – „Młoda czeska fotografia” / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Aleš Kuneš, współpraca Václav Podestát i Jiří Siostrzonek / (do 7.05)

28.04 (wtorek)
godz. 19.00 - Galeria Schody, ul. Nowy Świat 39: Magdalena Sykulska, „W bieli” / właściciel galerii: Krzysztof Grzelak / (do 10.05)
Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: Ada Dąbrowska-Lyons, fotografie / kurator galerii: Tomasz Świtalski / (do 7.05)

29.04 (środa)
godz. 17.00 – ART+on Galeria Sztuki Współczesnej D.A. Rempex, ul. Senatorska 11 (róg Miodowej): 5. Aukcja Polskiej Fotografii Kolekcjonerskiej / organizatorzy: Portal Artinfo.pl oraz Dom Aukcyjny Rempex / kuratorki projektu: Marika Kuźmicz, Lilianna Lewandowska
godz. 19.00 – Ośrodek KARTA, ul. Narbutta 29: Zorka Project - Monika Bereżecka i Monika Redzisz „Historie ocalone” / kurator: Helena Sienkiewicz / (do 7.06)

30.04 (czwartek)
godz. 18.00 - Galeria Asymetria, ul. Nowogrodzka 18a m.8: Jerzy Lewczyński "Fotografia subiektywna I" /finisaż połączony ze spotkaniem i wykładem artysty o fotografii subiektywej/ kurator galerii: Rafał Lewandowski
Fotoplastikon Warszawski, al. Jerozolimskie 51: Chris Niedenthal, „Warszawa”, wystawa współczesnych zdjęć stereoskopowych / kurator wystawy: Monika Bończa-Tomaszewska / (do 29.05)

4.05 (poniedziałek)
godz. 17.00 - Galeria Aspekt ASP, ul. Krakowskie Przedmieście 5: Witold Jacyków, „Formy naturalne – obrazy kamieni, wody i błota” / kurator wystawy: Mariusz Dąbrowski / kurator galerii: Paweł Nowak / (do 11.05)
godz. 17.30 – Galeria Aspekt ASP, Krakowskie Przedmieście 5: „Podróż i fotografia – motywacje wzajemne”, wykład prof. Witold Jacyków
godz. 18.30 - Galeria Asymetria, ul. Nowogrodzka 18a m.8: Zdzisław Beksiński, „Strefa" (do 29.05) / kurator galerii: Rafał Lewandowski
godz. 19.00 - Galeria Stara ZPAF, pl. Zamkowy 5: “Akt w czeskiej fotografii 1960 -2000” / kuratorzy wystawy: Vladimír Birgus i Jan Mlčoch / (do 19.05)
godz. 20.00 - Green Gallery, ul. Krzywe Koło 2/4: „Rumunia kraj przyjaznych ludzi", finisaż wystawy zbiorowej Warszawskiej Szkoły Fotografii / kuratorki galerii: Izabela i Karolina Wojciechowskie

5.05 (wtorek)
godz. 17.00 – Sala Kinowa ASP w Warszawie, Krakowskie Przedmieście 5: „Uwagi o filozofii fotografii", wykład dr Cezary Kościelniak, UAM Poznań / ASP Warszawa
godz. 18.30 – InfoQultura, Plac Konstytucji 4: „Profesor Mariusz Dąbrowski i jego studenci” / (do 20.05)
godz. 19.00 - Galeria Art NEW media, Krakowskie Przedmieście 41: Andrzej Lachowicz, fotografie / dyrektor galerii: Zuzanna Sokalska / (do 23.05)

6.05 (środa)
godz. 19.00 – Galeria Obok ZPAF, pl. Zamkowy 8: Dariusz Cichocki „Autoportret abstrakcyjny" / kurator galerii: Anna Wolska / (do 24.05)

7.05 (czwartek)
godz. 19.00 – Fabryka Koronek - Galeria Sztuki Współczesnej, ul. Burakowska 5/7: Eliska Bartek, fotografie / współpraca: Photoeditionberlin (do 27.05)
godz. 19.30 - Green Gallery, ul. Krzywe Koło 2/4: Jolanty Zuchniewicz „Aktoportret" / kuratorki galerii: Izabela i Karolina Wojciechowskie / (do 24.05)

8.05 (piątek)
Galeria Wyjście Awaryjne, Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: Monika Masłoń, fotografie / kurator galerii: Tomasz Świtalski / (8 – 19.05)

12.05 (wtorek)
godz. 17.30 – Muzeum Powstania Warszawskiego, ul. Grzybowska 79: spotkanie z Chrisem Niedenthalem nt. zdjęć Eugeniusza Lokajskiego (w języku angielskim)
godz. 19.00 – Galeria Schody, ul. Nowy Świat 39: Beata Bajno „Horyzont zdarzeń” / właściciel galerii: Krzysztof Grzelak / (do 28.05)

14.05 (czwartek)
godz.18.00 – Muzeum Pałac w Wilanowie – Kuchnia, ul. St. Kostki Potockiego 10/16: Magdalena Chudzicka, „Confessio” / (do 28.05)
godz. 18.30 - Studio Fotograficzne 114, Instytut Sztuki Mediów ASP w Warszawie, ul. Spokojna 15: wystawa fotografii: prof. Jamie O’Neil (USA), prof. Przemysław Moskal (USA), prof. Ben Dunkle (USA) / kurator wystawy: Mariusz Dąbrowski

15.05 (piątek)
godz. 18.00 - Galeria SD Panorama, ul. Witosa 31/48: Aleksandra Wrońska, Zuzanna Szarek, Klaudia Jastrzębska, fotografie / kurator galerii: Joanna Ostrowidzka / (do 7.06)
godz. 18.30 – Praskie Centrum Wystawowe, DK Praga, ul. Dąbrowszczaków 2: „Pomosty”, wystawa fotografii Zaolziańskiego Towarzystwa Fotograficznego: Roman Chmiel, Łukasz Ciahotny, Radomir Krygiel, David Peter, Marian Siedlaczek oraz Halina Sikora / kurator wystawy: Małgorzata Czernik / (do 7.06)

16.05 (sobota, Noc Muzeów)
18.00 – 1.00 - Galeria Art NEW media, ul. Krakowskie Przedmieście 41: Andrzej Lachowicz, pokaz filmów
22.00 - Fabryka Koronek - Galeria Sztuki Współczesnej, ul. Burakowska 5/7: „Gwałt na Lukrecji" spektakl na podstawie poematu Williama Shakespeare'a, „Inscenizacja muzyki i malarstwa" / „Juzkownia”: Wacław Zimpel, Wojciech Cieśniewski, Maria Zimpel, Juzek Lachowski, Anna Maria Staśkiewicz, Mark Tokar, Maurycy Zimmerman

19.05 (wtorek)
godz. 17.00 – Sala Kinowa ASP w Warszawie, Krakowskie Przedmieście 5: „Niesamowita fotografia", wykład dr Adam Mazur, CSW Zamek Ujazdowski

20.05 (środa)
Galeria Wyjście Awaryjne, Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: Adam Kaczanowski&Aleksandra Sobolewska „Daj mi kilka sekund” / kurator galerii: Tomasz Świtalski / (do 31.05)

21.05 (czwartek)
godz. 18.00 – Galeria Stara ZPAF, pl. Zamkowy 8; Vladimír Birgus, fotografie (do 7.06)

22.05 (piątek)
godz. 15.00 – 18.00 – sala wykładowa nr 17, Instytut Sztuki Mediów ASP w Warszawie, ul. Spokojna 15: „Czeska fotografia” – wykłady profesorów Instytutu Twórczej Fotografii w Opawie: prof. Vladimíra Birgusa, doc. Jindřicha Štreita, dr. Jiří Siostrzonka, Tomáša Pospěcha
godz. 19.00 - Galeria Sztuki Mediów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, ul. Spokojna 15: Jindřich Štreit: Fotografie 1965-2005 / kurator wystawy: Tomáš Pospěch (do 7.06)

23 - 24.05 (sobota / niedziela)
od 11.00 - Muzeum Powstania Warszawskiego, ul. Grzybowska 79: warsztaty z Wojtkiem Wieteską (wymagana wcześniejsze rejestracja www.fotowarszawiak.1944.pl)

25.05 (poniedziałek)
godz. 18.00 - Muzeum Plakatu w Wilanowie, ul St. Kostki Potockiego 10/16: Stefan Wojnecki, Wojciech Prażmowski, Mariusz Dąbrowski „Peryferia fotograficznego obrazu” / kurator wystawy: Magdalena Durda-Dmitruk / kurator galerii: Maria Kurpik / (do 7.06)
godz. 20.00 – Galeria Delfiny, ul. J. Smulikowskiego 10 lok. 2: Stanisław Woś „Stany skupienia" / kuratorki galerii: Delfina Krasicka, Anna Trochim / (do 7.06.2009)

27.05 (środa)
godz. 19.00 – Galeria Obok ZPAF, pl. Zamkowy 8: Jagna Olejnikowska „Poczekalnia" / kurator galerii: Anna Wolska / (do 19.06)

28.05 (czwartek)
godz. 18.00 - Galeria Wyjście Awaryjne, Staromiejski Dom Kultury Rynek Starego Miasta 2: finisaż wystaw fotografii: Monika Masłoń, Adam Kaczanowski & Aleksandra Sobolewska, Ada Dąbrowska-Lyons / kurator galerii: Tomasz Świtalski
godz. 19.00 - Galeria Art NEW media, ul. Krakowskie Przedmieście 41: Andrzej Różycki „Wystawa fotozoficzna” / dyrektor galerii: Zuzanna Sokalska / (do 20.06)
godz. 19.30 - Green Gallery, ul. Krzywe Koło 2/4: Ewa Pszczulny, „Wdzięcząc się, umierają” / kuratorki galerii: Izabela i Karolina Wojciechowskie / (do 14.06)
godz. 20.00 – Fabryka Koronek - Galeria Sztuki Współczesnej, ul. Burakowska 5/7: Barbara Chociej, Marta Kramkowska, Paweł Kęska „Ulica Burakowska” / (do 7.06)

3.06 (środa)
godz. 18 - Galeria Ateneum Młodych, ul. Piwna 51/53: Piotr Zbierski, „White Elephants” / dyrektor artystyczny galerii: Monika Golisz


Powrót