Grzegorz Rogala - Teraz!

Grzegorza Rogali Gwizdanie przez Okna Jednoczesności

Czas jest pojęciem złożonym. Przeszłość można pamiętać, rzeczy przyszłych można oczekiwać, ale chwile "teraz" uciekają. Newtonowska, matematyczna idealizacja czasu absolutnego jako osi liczbowej, pozwala co prawda porządkować subiektywne następstwa zdarzeń, jednak służy przede wszystkim do badania ruchu, liczenia prędkości zmiany położenia (dx/dt). Z równoczesnością jest kłopot, bo znacznie trudniej ją obserwować, a już punkt na tej osi, rzekome "teraz", nie ma przecież wymiaru, więc niczemu rzeczywistemu nie odpowiada. Bo nic, co się dzieje, nie dzieje się w czasie zerowym. Czas matematyczny nie uwzględnia możliwości przeżywania teraźniejszości, chwili "teraz". Immanuel Kant, pisząc w Krytyce Czystego Rozumu, że czas jest dany a priori, uwzględnił równoczesność i następstwo, ale pominął "teraz". Samoobserwacja napotyka na przeszkody nie do przezwyciężenia. Św. Augustyn mówi w Wyznaniach, że wie, co to jest czas, ale tylko wtedy, kiedy nikt go nie pyta o wyjaśnienia. Wszystkie te uwagi nawiązują bezpośrednio do książki Ernsta Pöppel'a "Granice świadomości", w której autor, słynny dziś guru neurofizjologii mózgu, w sposób niezwykle przystępny opisuje na czym polega nasze przeżywanie "teraz". Czas trwania chwili "teraz" został zbadany doświadczalnie w laboratoriach neurofizjologów. Kantowskie podłoże jednoczesności i następstwa ma miejsce w "teraz", ale "teraz" trwa zaledwie kilka sekund, przeciętnie 3, i to, co się z nami dzieje w czasie tych magicznych 3s, decyduje o naszych relacjach ze światem zewnętrznym. /fragmenty artykułu Jana Piekarczyka [3 czerwca 2007]/


Powrót